03 Vraag en aanbod - studenten (24-25).pptx

• newEditor

3

Vraag en aanbod

Na het bestuderen van dit hoofdstuk, ben je in staat om volgende zaken te doen:

• Verklaar de beïnvloedende factoren van de vraag

  • Verklaar de beïnvloedende factoren van het aanbod

  • Leg uit hoe vraag en aanbod de prijzen en gekochte en verkochte hoeveelheden bepalen

  • Gebruik vraag en aanbod om voorspellingen te doen over veranderingen in prijzen en hoeveelheden

Vraag

Als je iets “vraagt”, dan:

1 wil je het,
2 kan je het betalen, en
3 ben je definitief van plan om het te kopen.

Wensen zijn de onbeperkte verlangens die mensen hebben naar goederen en diensten. De vraag weerspiegelt een beslissing over welke wensen je wil bevredigen.

Vraag

Gevraagde hoeveelheid

De gevraagde hoeveelheid van een goed of dienst is de hoeveelheid die consumenten van plan zijn te kopen gedurende een bepaalde periode en tegen een specifieke prijs:

bv. Bij een prijs van 2 EUR is mijn gevraagde hoeveelheid broden per maand gelijk aan 12

bv. Bij een prijs van 4 EUR is mijn gevraagde

hoeveelheid broden per maand hoger/lager?

Vraag

De wet van de vraag

De wet van de vraag stelt:

• als de prijs van een goed stijgt, neemt de gevraagde hoeveelheid van het goed af

  • als de prijs van een goed daalt, neemt de gevraagde hoeveelheid van het goed toe.

Wanneer andere zaken gelijk blijven, (ceteris paribus)

 Negatief verband tussen prijs en gevraagde hoeveelheid

Vraag

De wet van de vraag

De wet van de vraag vloeit voort uit:

• het substitutie-effect

  • het inkomenseffect

Vraag

Substitutie-effect

Wanneer de (relatieve) prijs van een goed of dienst stijgt, gaan mensen op zoek naar alternatieven, waardoor de gevraagde hoeveelheid naar het goed of de dienst afneemt.

Inkomenseffect

Wanneer de prijs van een goed of dienst stijgt in verhouding tot het inkomen, kunnen mensen niet alle dingen betalen die ze eerder kochten, dus de gevraagde hoeveelheid van goederen of diensten neemt af.

Vraag

Vraagcurve en vraagschema

De term vraag verwijst naar het volledige verband tussen de prijs van het goed en de gevraagde hoeveelheid van het goed.

Een vraagcurve toont het verband tussen de gevraagde hoeveelheid van een goed en de prijs, wanneer alle andere factoren die het koopgedrag beïnvloeden, onveranderd blijven.

Vraag

In figuur 3.1 is een vraagcurve naar energiedrankjes weergegeven.

Een stijging van de prijs brengt een afname van de gevraagde hoeveelheid en een beweging langs de vraagcurve met zich mee (ceteris paribus).

Vraag

Een wijziging in de vraag

Wanneer andere beïnvloedende factoren dan de prijs van het goed veranderen, zien we een verandering in de vraag naar dat goed.

Bij elke prijs verandert dan de hoeveelheid van een goed die mensen van plan zijn te kopen. Er ontstaat dus een nieuwe vraagcurve.

• Als de vraag toeneemt, verschuift de vraagcurve naar rechts.

  • Als de vraag daalt, verschuift de vraagcurve naar links.

Vraag

Verandering in vraag

De verandering in de vraag is de verandering in de gevraagde hoeveelheid t.g.v.:

• verandering in prijs
   verschuiving LANGS of OP de vraagcurve

  • verandering van andere factoren (bv. inkomen)
     verschuiving VAN de vraagcurve naar links of rechts
     leidt tot een nieuwe of verschoven vraagcurve

Vraag

Zes belangrijke factoren die de vraag beïnvloeden zijn:

• Prijzen van gerelateerde/ aanverwante goederen

  • Verwachte toekomstige prijzen

  • Inkomen

  • Verwachte toekomstige inkomsten en kredieten

  • Bevolking / Aantal kopers

  • Voorkeuren consument

Vraag

Prijzen van gerelateerde goederen

Een substitutiegoed is een goed dat een ander goed kan vervangen bij de consumptie.

Bv. appels en peren

schoenen en laarzen

wijn en bier

Prijzen van gerelateerde goederen: SUBSTITUTEN

De vraag naar een goedi neemt toe als
de prijs van een substitutiegoed stijgt.

• Psubst ?↑ of↓  qVsubst ?↑ of↓  Vi ?↑ of↓

De vraag naar een goedi neemt af als
de prijs van een substitutiegoed daalt.

• Psubst ?↑ of↓  qVsubst ?↑ of↓  Vi ?↑ of↓

De vraag naar een goed en de prijs van een substitutiegoed evolueren in dezelfde richting.

Vraag

Prijzen van gerelateerde goederen

Een complementair goed is een goed dat samen met een ander goed geconsumeerd wordt.

Bv. Roomijs en chocoladesaus

Schoenen en veters

Wijn en kaas

Prijzen van gerelateerde goederen: COMPLEMENTEN

De vraag naar een goedi neemt toe als
de prijs van een complementair goed daalt.

• Pcompl ?↑ of↓  qVcompl ?↑ of↓  Vi ?↑ of↓

De vraag naar een goedi neemt af als

de prijs van een complementair goed stijgt.

• Pcompl ?↑ of↓  qVcompl ?↑ of↓  Vi ?↑ of↓
  

De vraag naar een goed en de prijs van een complementair goed bewegen in tegengestelde richting.

,

Vraag

Verwachte toekomstige prijzen

Als men verwacht dat de toekomstige prijs van een goed zal stijgen, neemt de huidige vraag naar het goed toe en verschuift de vraagcurve vandaag naar rechts.

Bv. prijs van stookolie zal komende maanden sterk stijgen
 huidige vraag naar stookolie neemt toe

Een daling van de verwachte toekomstige prijs van een goed kan de huidige vraag naar dat goed doen ...?

Vraag

Inkomen

Een normaal goed is een goed waarvoor de vraag toeneemt als het inkomen stijgt
(de vraag neemt af als het inkomen daalt).

Bv. als inkomen stijgt
-> vraag naar concerttickets neemt toe

Een inferieur goed is een goed waarvoor de vraag afneemt als het inkomen stijgt
(de vraag stijgt als het inkomen daalt).

Bv. als inkomen stijgt
-> vraag naar huismerkproducten neemt af

Vraag

Figuur 3.2 laat een stijging van de vraag zien.

Omdat een energiedrank een normaal goed is, verhoogt een inkomensstijging de vraag naar energiedranken.

 Vraag verschuift naar rechts

Vraag

Verwachte toekomstige inkomen of krediet

Wanneer verwacht wordt dat het toekomstige inkomen zal toenemen of dat krediet gemakkelijker te verkrijgen zal zijn, kan de vraag naar een goed of dienst vandaag toenemen.

Bevolking / aantal kopers

Een toename van de bevolking verhoogt de vraag naar alle goederen.

Voorkeuren

Mensen met hetzelfde inkomen stellen andere eisen als ze verschillende voorkeuren hebben.

Vraag

Een verandering in de gevraagde hoeveelheid versus een verandering in de vraag

Figuur 3.3 illustreert het onderscheid tussen een verandering in de vraag en een verandering in de gevraagde hoeveelheid.

Vraag

Een beweging langs de vraagcurve

Wanneer de prijs van het goed verandert en alle andere zaken hetzelfde blijven, verandert de gevraagde hoeveelheid en is er een beweging langs de vraagcurve.

Vraag

Een verschuiving van de vraagcurve

Als de prijs hetzelfde blijft, maar één van de andere beïnvloedende factoren of koopintenties veranderen, verandert de vraag en verschuift de vraagcurve naar links of rechts.

VRAAG

GEVRAAGDE HOEVEELHEID

WET VAN DE VRAAG

?

Maak de review quiz p. 59

OEFENING (~ oef 13 p. 79)

Volgende gebeurtenissen deden zich voor in de markt voor gsm’s.

Verklaar bij elke gebeurtenis het effect op de vraag naar gsm’s en illustreer dit grafisch.

• De prijs van een gsm daalt.

• De producenten van gsm’s kondigen aan dat de prijzen van gsm’s volgende maand zullen dalen.

• De prijs van een telefoontje met een GSM daalt.

• De prijs van een telefoontje met een vaste lijn stijgt.

• De opkomst van een camera op gsm’s maakt gsm’s populairder

Welke gebeurtenissen illustreren de wet van de vraag?

Aanbod

Als een bedrijf een goed of een dienst produceert, dan:

1. heeft het bedrijf de middelen/technologie om te produceren
2. levert de productie voordelen op voor het bedrijf
3. heeft het een plan gemaakt om te produceren & verkopen.

Middelen en technologie bepalen wat er geproduceerd kan worden. Aanbod weerspiegelt een beslissing over welke technologisch haalbare items geproduceerd worden.

Aanbod

Aangeboden hoeveelheid

De aangeboden hoeveelheid van een goed of dienst is de hoeveelheid die producenten gedurende een bepaalde periode tegen een specifieke prijs willen verkopen.

Aangeboden hoeveelheid verkochte hoeveelheid

Aanbod

De wet van het aanbod

Wanneer andere zaken gelijk blijven, (ceteris paribus)

• hoe hoger de prijs van een goed, hoe groter de aangeboden hoeveelheid; en

  • hoe lager de prijs van een goed, hoe kleiner de aangeboden hoeveelheid.

 Positief verband tussen prijs en aangeboden hoeveelheid

Aanbod

Aanbodcurve en aanbodschema

De term aanbod verwijst naar het volledige verband tussen de aangeboden hoeveelheid en de prijs van een goed.

De aanbodcurve toont het verband tussen de aangeboden hoeveelheid van een goed en de prijs ervan, wanneer alle andere factoren die het verkoopgedrag beïnvloeden, onveranderd blijven.

Aanbod

Figuur 3.4 toont een aanbodcurve van energiedrankjes.

Een stijging van de prijs van een energiedrank, ceteris paribus, zorgt voor een stijging van de aangeboden hoeveelheid.

Aanbod

Minimale aanbod-prijs

Een aanbodcurve is ook een minimale aanbod-prijs curve.

Naarmate de geproduceerde hoeveelheid toeneemt, nemen de marginale kosten toe.

De laagste prijs waartegen iemand bereid is een extra eenheid te verkopen, stijgt.

Deze laagste prijs is de marginale kostprijs.

Aanbod

Een verandering in het aanbod

Wanneer andere factoren dan de prijs van het goed wijzigen, leidt dit tot een verandering in het aanbod van dat goed.

De hoeveelheid van het goed die producenten van plan zijn te verkopen, verandert tegen elke prijs, dus er ontstaat een nieuwe aanbodcurve.

• Als het aanbod toeneemt, verschuift de aanbodcurve naar rechts.

  • Als het aanbod afneemt, verschuift de aanbodcurve naar links.

Aanbod

Verandering in het aanbod

De verandering in het aanbod is de verandering in de aangeboden hoeveelheid t.g.v.:

• verandering in prijs
   verschuiving LANGS of OP de aanbodcurve

  • verandering van andere factoren

 verschuiving VAN de aanbodcurve naar links of rechts
 leidt tot een nieuwe of verschoven aanbodcurve

Aanbod

De zes belangrijkste factoren die het aanbod van een goed beïnvloeden, zijn:

• De prijzen van de productiefactoren

  • De prijzen van gerelateerde geproduceerde goederen

  • Verwachte toekomstige prijzen

  • Het aantal leveranciers

  • Technologie

  • De staat van de natuur

Aanbod

Prijzen van productiefactoren

Als de prijs van grondstoffen stijgt, stijgt de minimumprijs die een leverancier bereid is te accepteren voor het produceren van elke hoeveelheid van dat goed.

Dus een stijging van de prijs van productiemiddelen vermindert het aanbod en verschuift de aanbodcurve naar links, of …

Prijzen van gerelateerde goederen

Een substitutiegoed is een goed dat een ander goed kan vervangen in de productie.

Bv. truck en SUV in autofabriek

chino en flared broek in kledingfabriek

Aanbod

Prijzen van gerelateerde goederen: SUBSTITUTEN

Het aanbod van een goedi neemt daalt als
de prijs van een substitutiegoed stijgt.

• Psubst ?↑ of↓  qAsubs ?↑ of↓  Ai ?↑ of↓

Het aanbod een goedi neemt toe als
de prijs van een substitutiegoed daalt.

• Psubst ?↑ of↓  qAsubst ?↑ of↓  Ai ?↑ of↓

Het aanbod van een goed en de prijs van een substitutiegoed evolueren in tegengestelde richting.

Aanbod

Prijzen van gerelateerde goederen

Een complementair goed is een goed dat samen met een ander goed geproduceerd wordt.

Bv. Magere melk en room in een melkfabriek

Aanbod

Prijzen van gerelateerde goederen: COMPLEMENTEN

Het aanbod naar een goedi neemt toe als
de prijs van een complementair goed stijgt.

• Pcompl ?↑ of↓  qAcompl ?↑ of↓  Ai ?↑ of↓

Het aanbod naar een goedi neemt af als

de prijs van een complementair goed daalt.

• Pcompl ?↑ of↓  qAcompl ?↑ of↓  Ai ?↑ of↓
  

Het aanbod van een goed en de prijs van een complementair goed bewegen in dezelfde richting.

Aanbod

Aanbod

Verwachte toekomstige prijzen

Als men verwacht dat de prijs van een goed in de toekomst zal stijgen (doen voorraden stijgen en), neemt het aanbod van het goed vandaag af en verschuift de aanbodcurve naar links.

Aantal aanbieders

Hoe groter het aantal aanbieders van een goed, hoe groter het aanbod van het goed. Door een toename van het aantal aanbieders verschuift de aanbodcurve naar rechts.

Aanbod

Technologie/productiviteit

Productiviteit is de output per eenheid input.

Een stijging in productiviteit verlaagt de productiekosten en verhoogt het aanbod (en omgekeerd).

Technologische vooruitgang creëert nieuwe producten en verlaagt de productiekosten van bestaande producten. Deze vooruitgang of stijging in productiviteit vergroot het aanbod en verschuift de aanbodcurve naar rechts.

Aanbod

De staat van de natuur

De natuurtoestand omvat alle natuurlijke krachten die de productie beïnvloeden, inclusief de toestand van het weer.

Een natuurramp vermindert het aanbod en verschuift de aanbodcurve naar links.

Aanbod

Figuur 3.5 laat een toename van het aanbod zien.

Een vooruitgang in de technologie bij het produceren van energiedranken verhoogt het aanbod van energiedranken en verschuift de aanbodcurve naar rechts.

Aanbod

Een verandering in de aangeboden hoeveelheid versus een verandering in het aanbod

Figuur 3.6 illustreert het onderscheid tussen een verandering in het aanbod en een verandering in de aangeboden hoeveelheid.

Aanbod

Een beweging langs de aanbodcurve

Wanneer de prijs van het goed verandert en andere beïnvloedende factoren hetzelfde blijven, verandert de aangeboden hoeveelheid en is er een beweging langs de aanbodcurve.

Aanbod

Een beweging van de aanbodcurve

Als de prijs hetzelfde blijft, maar andere beïnvloedende factoren veranderen, verandert het aanbod en verschuift de aanbodcurve.

Maak de review quiz p. 63

OEFENING

Houtbedrijven maken houten balken van boomstammen. Bij het maken van de balken produceert de molen zaagsel, waarvan geperst hout wordt gemaakt. Op de markt van houten balken treden de volgende gebeurtenissen op. Verklaar bij elke gebeurtenis het effect op het aanbod van houten balken en illustreer dit grafisch.

• Het loon van de arbeiders in de houtfabriek stijgt.

• De prijs van het zaagsel stijgt.

• De prijs van houten balken stijgt.

• De verwachte prijs van houten balken voor volgend jaar stijgt.

• Een nieuwe wet verlaagt de hoeveelheid bossen die gekapt mogen worden voor de verwerking van houten balken.

• Een nieuwe technologie doet de productiekost van houten balken dalen.

Welke gebeurtenissen illustreren de wet van het aanbod?

Marktevenwicht

Evenwicht is een situatie waarin tegengestelde krachten elkaar in evenwicht houden. Evenwicht in een markt treedt op wanneer de prijs de plannen van kopers en verkopers in evenwicht brengt.

De evenwichtsprijs is de prijs waarbij de gevraagde hoeveelheid gelijk is aan de aangeboden hoeveelheid.

De evenwichtshoeveelheid is de hoeveelheid die wordt gekocht en verkocht tegen de evenwichtsprijs.

• Prijs reguleert koop- en verkoopplannen

  • Prijs wordt aangepast wanneer plannen niet overeenkomen

Marktevenwicht

Prijs als regulator

In figuur 3.7 zijn de evenwichtsprijs en evenwichtshoeveelheid weergegeven.

Als de prijs van een energiedrank £ 2,00 is, is de aangeboden hoeveelheid groter dan de gevraagde hoeveelheid.

Er is een overschot van 2 miljoen energiedrankjes.

Marktevenwicht

Als de prijs van een energiedrank £ 1,00 is, is de gevraagde hoeveelheid groter dan de aangeboden hoeveelheid. Er is een tekort van 3 miljoen energiedrankjes.

Als de prijs £ 1,50 is, is de gevraagde hoeveelheid gelijk aan de aangeboden hoeveelheid. Er is noch een tekort noch een overschot aan energiedrankjes
= marktevenwicht (Pe & Qe)

Marktevenwicht

Prijsaanpassingen

Bij prijzen boven Pe dwingt een overschot de prijs naar beneden.

Bij prijzen onder Pe dwingt een tekort de prijs omhoog.

Bij de evenwichtsprijs komen de plannen van kopers en verkopers overeen en verandert de prijs niet totdat een gebeurtenis de vraag of het aanbod verandert.

Marktevenwicht is waar de vraag- en aanbodcurve elkaar kruisen.

Prijsvorming: een automatische regulator

= de onzichtbare hand

Wet van de marktwerking

• Wanneer er een tekort is  stijgt de prijs

  • Wanneer er een overschot is  daalt de prijs

(aanbod)Tekort: wanneer de gevraagde hoeveelheid de aangeboden hoeveelheid overschrijdt. qV> qA

(aanbod)Overschot: wanneer de aangeboden hoeveelheid de gevraagde hoeveelheid overschrijdt. qA > qV

Marktevenwicht

Maak de review quiz p. 65

Veranderingen in prijs & hoeveelheid voorspellen: 5 stappen

Wat zijn de gevolgen van een gebeurtenis voor p* en q*?

1. Teken een vraag-aanbodschema en label de assen met de prijs en de hoeveelheid van het goed of de dienst in kwestie

   1. Heeft het effect op de vraag of/en op het aanbod?

   2. Stijgt of daalt de vraag / het aanbod?

   3. Verschuift de vraag-/aanbodcurve naar rechts of naar links? (niet ↓ ↑) Teken de nieuwe curves.

   4. Wat is de nieuwe evenwichtsprijs p* en evenwichtshoeveelheid q* en hoe zijn ze veranderd?

Marktevenwicht

Veranderingen in prijs en hoeveelheid voorspellen

Een toename in vraag

Figuur 3.8 laat zien dat bij een gestegen vraag de vraagcurve naar rechts verschuift.
Tegen de oorspronkelijke prijs is er nu een (aanbod)tekort.

De prijs stijgt en de aangeboden hoeveelheid stijgt langs de aanbodcurve.

Een toename in aanbod

Figuur 3.9 laat zien dat wanneer het aanbod toeneemt, de aanbodcurve naar rechts verschuift.
Tegen de oorspronkelijke prijs is er nu een (aanbod)overschot.

De prijs daalt en de gevraagde hoeveelheid neemt toe langs de vraagcurve

Veranderingen in prijs en hoeveelheid voorspellen

Veranderingen in zowel vraag als aanbod

Een verandering in zowel vraag als aanbod verandert de evenwichtsprijs en de evenwichtshoeveelheid.

• P*e ↓ of ↑ of ?

  • Q*e ↓ of ↑ of ?

Veranderingen in prijs en hoeveelheid voorspellen

Toename van zowel vraag als aanbod

Een toename van de vraag en een toename van het aanbod verhogen de evenwichtshoeveelheid.

De verandering in de evenwichtsprijs is onzeker omdat de toename van de vraag de evenwichtsprijs verhoogt en de toename van het aanbod deze verlaagt.

Veranderingen in prijs en hoeveelheid voorspellen

Afname van zowel vraag als aanbod

Een afname van zowel de vraag als het aanbod verlaagt de evenwichts-hoeveelheid.

De verandering in de evenwichtsprijs is onzeker omdat de afname van de vraag de evenwichtsprijs verlaagt en de afname van het aanbod deze verhoogt.

Veranderingen in prijs en hoeveelheid voorspellen

Daling van de vraag en stijging van het aanbod

Een afname van de vraag en een toename van het aanbod verlaagt de evenwichtsprijs.

De verandering in de evenwichtshoeveelheid is onzeker omdat de afname van de vraag de evenwichtshoeveelheid doet afnemen en de toename van het aanbod deze vergroot.

Veranderingen in prijs en hoeveelheid voorspellen

Toename in vraag en daling in aanbod

Een toename van de vraag en een afname van het aanbod verhoogt de evenwichtsprijs.

De verandering in de evenwichtshoeveelheid is onzeker omdat de toename van de vraag de evenwichtshoeveelheid verhoogt en de afname van het aanbod deze verlaagt.

Veranderingen in prijs en hoeveelheid voorspellen

Onderstaande tabel toont de vraag- en aanbodschema voor melk.

Wat is de evenwichtsprijs en evenwichtshoeveelheid van melk?

Beschrijf de situatie in de markt van melk als de prijs voor een fles melk $1,75 is en leg uit hoe het marktevenwicht tot stand komt.

Een droogte doet de aangeboden hoeveelheid met 45 flessen per dag dalen bij elke prijs. Wat is het nieuwe evenwicht en hoe past de markt zich aan?

Beschrijf wat er met de evenwichtsprijs en evenwichtshoeveelheid van melk gebeurt wanneer melk populairder wordt en beter veevoeder de melkproductie verhoogt.

• Beantwoord de vragen bij ‘Economics in the news’ p. 67

• Beantwoord de vragen bij ‘Economics in the news’ p. 69

• Maak de review quiz p. 71

• Lees en begrijp ‘Economics in the news’ p. 72-73