IBO 11 V 06-02

• newEditor
• Dienstverlening en zorg
• MBO
• Studiejaar 1

IBO 11: Dienstverlenende werkzaamheden

Werkprocessen

Facilitaire 

Dienst afronden

Je hebt vorige periode geleerd over het afronden van je dienst. Je weet waarom het belangrijk is dat er goed wordt overgedragen. Je weet ook dat je om feedback moet vragen en dat je netjes aan iedereen laat weten dat je naar huis gaat. De overdracht kan mondeling en schriftelijk plaatsvinden. Soms is er ook een gezamenlijke dag afsluiting waarin zaken van die dag besproken worden. 

Tijdens het afronden van jouw dienst, ben je professioneel. Dat betekent dat je ervoor zorgt dat je je werk op de beste manier doet. Dat doe je door de tijd te nemen. Je dienst zit erop en je mag bijna naar huis. Je bent waarschijnlijk moe. Of je hebt geen zin meer. Toch is het belangrijk om netjes te registreren, goed te luisteren en op een nette manier afscheid te nemen. 

Aan de slag!

Maak leskaart V10.6

Waar moet je ook alweer op letten als je gasten ontvangt?

Serveren

Als assistent dienstverlening kan het zijn dat je eten of drinken moet serveren. Zodra het eten klaar is serveer je het zo snel mogelijk. Je serveert het gerecht aan de rechterkant van de gast. Bij het serveren let je erop dat je de borden recht houdt. Je zorgt ervoor dat de borden er netjes uitzien, zoals jij ze hebt meegekregen van de keuken. Voor warme borden kun je eventueel een theedoek gebruiken. 

Eten bereiden en serveren

Als assistent dienstverlening en zorg wil je ervoor zorgen dat anderen op een fijne manier kunnen leven en werken. Hier hoort het bereiden en serveren van eten en drinken ook bij. Zoals je eerder al hebt geleerd wordt er bij een vergadering of bijeenkomst vaak koffie en thee geschonken. 

Eten serveren

Bij het serveren van eten overleg je met de leidinggevende wanneer alles klaar moet zijn. Het serveren kan op verschillende manieren. 

Aan tafel serveren

In verschillende horecagelegenheden wordt eten aan tafel geserveerd. Denk maar eens aan een lunchroom of een verzorgingshuis. Voordat je het eten kunt serveren, moet je bestek indekken.

Indekken

Indekken is het neerleggen van alle materialen die de gast gaat gebruiken bij het eten van de maaltijd. Ook glazen en het servet horen daarbij. Je legt het volgende tafelservies klaar bij het indekken. 

• Een grote vork

• Een groot mes

• Een grote lepel

• Een servet

• Een wijnglas

• Eventueel een bord

Opdracht

Jullie gaan in groepjes voor één persoon een tafel indekken zoals jullie denken dat dit moet. Je mag internet gebruiken om informatie op te zoeken. Jullie maken gebruik van wat er in de keukenkastjes ligt. 

Activiteit organiseren

Activiteit organiseren

Als assistent dienstverlening assisteer je bij het organiseren en uitvoeren van een activiteit. Dit kan een knutselactiviteit zijn met kinderen of een spelletjesmiddag voor oudere mensen . Je stemt een activiteit af op de doelgroep. Voor het organiseren van een activiteit is een goede voorbereiding belangrijk. Na de voorbereiding voor je de activiteit uit en rond je ook weer af. 

Doelgroep

Bij welke doelgroep past de activiteit 'Breien'?

Bij welke doelgroep past de activiteit 'Sinterklaasje knutselen'?

Bij welke doelgroep past de activiteit 'Kleien'?

Doelgroepen

Je helpt je collega's bij het organiseren van een activiteit voor de doelgroep. Een doelgroep is een groep mensen met dezelfde kenmerken. Bijvoorbeeld dezelfde leeftijd, geslacht of interesses. Als je een activiteit gaat doen dan moet je rekening houden met deze doelgroep door een activiteit te kiezen die bij de doelgroep past. 

Plan van aanpak

Bij de voorbereiding van de activiteit wordt er vaak een plan van aanpak gemaakt. Hierin wordt antwoord gegeven op de vragen:

- Wie? (Voor wie is de activiteit -> doelgroep)

- Wat? (Wat voor soort activiteit)

- Waar? (Locatie)

- Wanneer? (Wanneer is de activiteit -> datum/tijd)
- Waarom? (Waarom organiseer je de activiteit -> doel)

Opdracht

Jullie gaan een activiteit bedenken die je kunt uitvoeren op je stageplek. Bedenk welke activiteit je zou willen doen en wat het doel is van die activiteit.  De activiteit moet bij de doelgroep passen.  Werk de activiteit uit aan de hand van onderstaande vragen:

- Wie? (Voor wie is de activiteit -> doelgroep)

- Wat? (Wat voor soort activiteit)

- Waar? (Locatie)

- Waarom? (Waarom organiseer je de activiteit -> doel)

- Verantwoord waarom je voor die activiteit bij die doelgroep kiest (je mag internet gebruiken, hier is veel te vinden)

Misschien wil je de activiteit wel in een bepaald thema doen, zoals carnaval of Pasen. 

Als je stage loopt bij een kapsalon is dit wellicht iets lastiger. Dan bedenk je een activiteit voor ouderen/kinderen/mensen met een beperking bijvoorbeeld.

IBO 12: Ondersteunende, dienstverlenende werkzaamheden uitvoeren

Van deze beroepsopdracht leer ik.... 

De assistent dienstverlening verleent uiteenlopende diensten op een werklocatie of bij particulieren ter ondersteuning van werken en wonen. De assistent dienstverlening staat klanten/gebruikers van objecten/cliënten en/of gasten te woord, vraagt wat ze willen en verstrekt eenvoudige standaard informatie. Je richt je op de behoeften en verwachtingen van de cliënt en volgt instructies en procedures op.

Deze beroepsopdracht gaat vooral over de ondersteunende taken die horen bij ondersteunende dienstverlenende taken in woon- en leefomgeving. Dit kan werk zijn bij iemand thuis, maar ook bij een instelling.

Ondersteunde taken kunnen we verdelen in ADL en HDL.

Opdracht ADL/HDL

Werk samen in een groepje. Jullie krijgen een groot vel papier. Hierop gaan jullie het volgende overzichtelijk weergeven:

• Wat betekent ADL?

• Noem 7 voorbeelden van ADL

• Onderstreep de voorbeelden van ADL waar jij anderen mee zou kunnen helpen

• Wat betekent HDL?

• Noem 7 voorbeelden van HDL

30

s

+30 s

ADL

Bij het ondersteunen van mensen bij ADL- taken is communicatie heel erg belangrijk. Je moet weten wat je moet doen. Als de instructie niet duidelijk is, dan vraag je om meer duidelijkheid. Zo weet je precies wat je moet doen. Je maakt ook een praatje tussendoor met je cliënt. 

Denk terug aan de laatste keer dat jij iemand ondersteund hebt met ADL. Waar heb je mee geholpen? Waar heb je over gesproken?

Lichamelijke zorg

Als assistent Dienstverlening mag je nog geen mensen douchen of naar het toilet helpen. Als je in een kinderdagverblijf stage loopt kan het zijn dat je wel eens een luier moet verschonen. Wellicht heb je toch al met zorgtaken te maken op je stage.  Soms assisteer je een collega bij het wassen en aankleden van zorgvragers. Je gaat een stukje wandelen met een zorgvrager of helpt bij het doen van de boodschappen.

Bij alle hulp die je aanbiedt, is het belangrijk dat je erop let wat een zorgvrager nog zelf kan (eigen regie noemen we dat)

IBO 12: Ondersteunende, dienstverlenende werkzaamheden uitvoeren

Ondersteunen bij eet- en drinkmomenten

Een belangrijke taak die je kunt uitvoeren binnen de ADL is het ondersteunen bij eet- en drinkmomenten. Je kunt te maken krijgen met zorgvragers die kunnen variëren in culturele achtergrond, leeftijden, lichamelijke en/of geestelijke gesteldheid.

Bij het werken met voeding heb je altijd te maken met hygiëne.

Zorg ervoor dat je werkt met schone materialen en een schone werkplek.

Laat producten zo lang mogelijk in de koelkast liggen. Zet bijvoorbeeld geen koffiemelk, vlees of salades langere tijd op tafel.

Hygiënisch werken

Hygiëne is belangrijk om gezond te blijven en ons goed te voelen. Het is voor jezelf, maar ook voor anderen prettig wanneer je schoon en fris ruikt. Hygiëne betekent dat je je lichaam netjes en de omgeving schoon houdt. Door hygiënisch te werken voorkom je dat micro- organismen kunnen groeien. Van slechte micro- organismen kun je ziek worden. 

Als jijzelf en de omgeving schoon zijn, dan is er minder kans op micro- organismen. Dit is natuurlijk extra belangrijk voor mensen met weinig weerstand, zoals kinderen, ouderen en mensen die ziek zijn. Hygiëne is dan extra belangrijk. Je wilt voorkomen dat infecties of ziektes worden overgedragen.

Hoe kun je zorgen voor een goede hygiëne?

Handen wassen

Besmettelijke ziekten worden vaak via de handen overgedragen. Dit komt omdat je met je handen veel aanraakt. Je zorgt altijd voor schone handen voordat je begint met het verzorgen van een zorgvrager. Je zorgt ook voor schone handen na het gebruik van het toilet, neussnuiten, niezen of hoesten, schoonmaken, aaien van een dier enz. Je kunt je handen wassen met water en zeep of je handen desinfecteren met handalcohol. Wat betekent desinfecteren?

Handschoenen

Soms draag je in de zorg ook handschoenen. Dit doe je als:

- Je zelf wondjes op je handen hebt;

- De zorgvrager een kapotte huid heeft;

- Je in contact komt met urine, bloed of ontlasting.

Ook voordat en nadat je handschoenen gebruikt moet je je handen wassen of desinfecteren. Handschoenen zijn geen vervanging voor handen wassen of desinfecteren.

Eet- en drinkmomenten

Bij het ondersteunen van mensen bij eet- en drinkmomenten houd je rekening met wat iemand mag en kan eten. Er kunnen verschillende redenen zijn waarom sommige mensen niet alles kunnen eten. Bedenk eens 2 redenen?

Als je helpt bij eet- en drinkmomenten kunnen je verschillende taken hebben. Dit kunnen bijvoorbeeld zijn:

- een tafel dekken

- dranken serveren

- boterham smeren en serveren

Eet- en drinkmomenten

Bij het dekken van een tafel (ADL) houd je rekening met:

• Voor wie je dekt (wat is je doelgroep).

• Voor welke maaltijd je dekt (ontbijt, lunch of diner).

• Voor welke (speciale) gelegenheid je dekt.

Het is belangrijk dat je rekening houdt met wat de zorgvrager kan en wil. Vraag regelmatig naar wensen, behoeften en mogelijkheden). In beroepsopdracht 8 heb je geleerd over doelgroepen en mensen waar je mee werkt. Bij het ondersteunen tijdens een maaltijd én bij het dekken van een tafel houd je ook rekening met de doelgroep (of met de mensen waar je mee werkt).

Je kiest dus geschikte materialen.

Hulpmiddelen

Er zijn materialen die een “aangepaste” vorm hebben. Ze zijn zo gemaakt om mensen zo zelfstandig mogelijk te laten eten. We noemen het een “hulpmiddel”.

Boterhammen smeren

We gaan oefenen met het smeren van boterhammen voor een ander. Let er op dat je rekening houdt met hygiënisch werken.

Bij deze opdracht ga je de boterham maken op de manier zoals de cliënt dit wil. Communicatie en vragen stellen is dus belangrijk!

Let op:

Laat iemand altijd zelf doen wat hij zelf kan!!!

Boterhammen smeren

Je gaat zorgvuldig te werk: Smeer de boter tot aan de randjes korstjes. Verdeel hagelslag nooit met je vingers over het brood maar met een mes. Snijd de boterham eventueel in kleinere stukken (leg nooit je platte hand op het brood als je het doorsnijdt).

Maak tweetallen. Eén van jullie is de cliënt, de ander helpt bij het maken van een boterham.

Wissel van rol als de boterham klaar is. Stel elkaar de volgende vragen voordat je begint met smeren:

1: je vraagt of de zorgvrager witbrood of bruinbrood wil eten

2: je vraagt hoeveel sneetjes brood de zorgvrager wil

3. je vraagt of de cliënt dubbele of enkele boterhammen wil

Boterhammen smeren

4: Je vraagt of de korstjes om het brood kunnen blijven (of niet).

Kleine kinderen en ouderen die moeite hebben met kauwen eten soms hun boterham zonder korst.

5: Je vraagt wat de cliënt op de boterham wil (met of zonder boter).

Het meest voorkomende beleg is:

6. Nu weet je welke boterham de cliënt graag wil eten. Je kunt de boterham gaan smeren. Het is belangrijk dat je controleert of de cliënt tevreden is met het resultaat,

IBO 12: Ondersteunende, dienstverlenende werkzaamheden uitvoeren

Gezicht wassen

• Verzamel de materialen die je nodig hebt

• Was je handen

• Haal de haren uit het gezicht en zet een bril af

• Maak het gezicht nat met een washandje met lauw water

• Gebruik waslotion die geschikt is voor het gezicht

• Was het gezicht, de ogen, de oren en de oorschelp

• Let op dat er geen prikkende zeep in de ogen komt

• Spoel alle zeep goed af

• Dep het gezicht droog met een zachte handdoek. Begin met de ogen. 

• Breng nog eventueel crème aan 

- Blijf steeds letten op de reactie van de zorgvrager.  - Vraag of alles goed is.

- Heb bewust aandacht voor de zorgvrager, maak een praatje

Kring maken, tweetal in het midden

Jas aantrekken

Je kunt collega's assisteren bij het aankleden van zorgvragers. Je assisteert bij het aan- en uittrekken van een pyjama of jas bijvoorbeeld. Sommige zorgvragers hebben een goede en minder goede arm, bijvoorbeeld door verlamming. Bij het aankleden van een jas begin je met de 'minder goede' arm. Bij het uitkleden begin je met de 'goede' arm. Maak tijdens het aankleden een praatje. Stimuleer de zorgvrager om zoveel mogelijk zelf te doen. 

Luier verschonen

Je assisteert ervaren collega's bij het verschonen van baby's. Baby's moeten regelmatig verschoond worden. Hoe vaak een baby verschoond moet worden is afhankelijk van de baby. Controleer de luier ongeveer om de twee of drie uur. Bij het verschonen van de baby mag hij nooit alleen op een aankleedkussen gelegd worden. Een baby moet verschoon worden:

• Als de luier vies ruikt;

• Als de luier nat of zwaar aanvoelt;

• Als het kind gaat slapen of net wakker is.

Bed opmaken

Sommige zorgvragers liggen een groot gedeelte van de dag op bed. Het bed moet daarom veilig, fris en comfortabel zijn. Een bed in een instelling is in hoogte verstelbaar. Een zorgvrager kan het bed zelf in hoogte verstellen. 

Jij moet als assistent goed en veilig kunnen werken. Dit kun je doen door het bed op de juiste werkhoogte te zetten. Dit is op heuphoogte. Waarom is dit belangrijk?

Bed opmaken

Ieder bed is anders. Bij veel bedden liggen de volgende onderdelen op het bed:

• Matras

• Matrashoes

• Een zeiltje wanneer iemand zijn urine of ontlasting niet kan ophouden

• Onderlaken

• Een dekbed of bovenlaken

• Deken

• Een kussen met sloop

Stappenplan bed opmaken

Bij het opmaken van een bed heb je een wasmand en een stoel nodig. Je stopt de vuile was in de wasmand. Je legt het schone beddengoed en het kussen op de stoel. Dan kun je beginnen met het opmaken van het bed. 

1. Je start bij het hoofdeinde met het instoppen van het onderlaken. Zorg ervoor dat dit strak ligt. Plooien kunnen gaan irriteren.

2. Je legt daarop het bovenlaken en de deken.

3. Stop het kussen in een schone sloop.

Carrousel 

Er zijn drie taken die we gaan uitvoeren:

- Jas aantrekken (met pijnlijke arm)

- Luier verschonen

- Bed opmaken

In tweetallen gaan jullie alle taken uitvoeren. Geef elkaar tips en tops. 

IBO 12: Ondersteunende, dienstverlenende werkzaamheden uitvoeren

Afsluitende beroepsopdracht 12B

Je gaat één ADL en één HDL taak uitvoeren. Denk aan het maken van foto's! Volgende periode inleveren.

B- studenten

• Afwezig in de les? -> opdrachten inhalen

• Wel aanwezig geweest? -> opdracht 3, 5, 31

• Bijwerken van opdrachten 

Herinnering activiteit

- Spelletjes meenemen

- Iets te eten

- Eventueel make- up/krultang etc.