Spelen met tijd en ruimte in verhalen
Spelen met tijd en ruimte in verhalen
Wat weet jij al over tijd en ruimte in verhalen?
Leerdoel
Aan het einde van deze les kun je uitleggen hoe schrijvers tijd en ruimte inzetten om verhalen spannender te maken en kun je voorbeelden herkennen en benoemen.
Waarom spelen schrijvers met tijd?
Schrijvers gebruiken tijd om spanning op te bouwen, informatie te geven of emoties te versterken in hun verhalen.
Wat is een fabel en een sujet?
De fabel is de chronologische samenvatting van het verhaal. Het sujet is de samenvatting in de volgorde van het boek.
Chronologisch vs. niet-chronologisch
Chronologisch
Niet-chronologisch
Gebeurtenissen volgen de oorspronkelijke tijdlijn zonder sprongen.
Vooruit- en terugblikken onderbreken de chronologie, zoals bij flashbacks of flashforwards.
Terugwijzing en vooruitwijzing
Een terugwijzing verwijst kort naar het verleden, een vooruitwijzing blikt kort vooruit naar iets dat nog gebeurt.
Wat is een flashback en flashforward?
Een flashback is een onderbreking voor een terugblik; een flashforward kijkt vooruit naar een toekomstige gebeurtenis.
Tijdverdichting en tijdsprong
Tijdverdichting vat een langere periode kort samen. Een tijdsprong slaat een periode helemaal over.
Tijdvertraging en tijdversnelling
Bij tijdvertraging worden gebeurtenissen langer verteld; bij tijdversnelling juist korter.
Vertelde tijd vs. verteltijd
De tijd die nodig is om het verhaal te lezen of te vertellen.
Vertelde tijd
De periode in het verhaal (uren, dagen, jaren) waarin het afspeelt.
Verteltijd
Wat is ruimte in een verhaal?
Ruimte betekent: plaats, voorwerpen, weer/klimaat en tijdstip. Dit bepaalt samen de sfeer van het verhaal.
Ruimte als sfeerbepaler
Een kermis (vrolijk) past bij vrolijke gebeurtenissen; een regenachtige nacht geeft een andere sfeer.
Parallel en contrast in ruimte
Parallel: ruimte past bij gebeurtenis/gevoel. Contrast: ruimte staat er juist haaks op.
Het conflictmodel in verhalen
Veel verhalen volgen een conflictmodel: evenwicht – conflict – ontwikkeling – oplossing/nieuw evenwicht.
Voorbeeld: conflictmodel
Bijvoorbeeld: alles is normaal, daarna ontstaat een probleem, de hoofdpersoon verandert daardoor.
Reflectie: wat heb je geleerd?
Noem een voorbeeld van een situatie uit een boek of film waar tijd of ruimte het verhaal beïnvloeden.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.