Maatschappijleer: vak en basisbegrippen
Maatschappijleer in het dagelijks leven
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Maatschappijleer in het dagelijks leven
Open bij herkenbare situaties: discussies over regels, verkiezingen, uitkeringen, discriminatie of vrijheid van meningsuiting. Zo zien leerlingen meteen dat maatschappijleer over hun eigen samenleving gaat.
Leerdoel
Ik kan uitleggen wat maatschappijleer onderzoekt en de belangrijkste basisbegrippen van het vak toepassen op actuele maatschappelijke onderwerpen. Ik weet wat een maatschappelijke probleem is.
Deze slide heeft geen instructies
Hoe is het vak opgebouwd?
Maatschappijleer :
We gaan 4 thema's behandelen:
Periode 1: Wat is maatschappijleer en de de pluriforme samenleving
Periode 2: de rechtsstaat
Periode 3: de parlementaire democratie
Periode 4de verzorgingsstaat
Met deze begrippen kun je maatschappelijke onderwerpen beter analyseren.
Noem dat deze vier begrippen steeds terugkomen in nieuws, politiek en maatschappelijke discussies. Ze vormen het vaste denkkader van het vak.
Welke woorden passen volgens jou bij maatschappijleer?
Cultuur, religie, problemen in de samenleving, geschiedenis, mensen,keuzes, wetten/rechten,omgaan met elkaar,democratie,dictatuur,waarden,normen, discussies, overheid, sociale ongelijkheid, justitie, etc. etc.
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als regels, vrijheid, politiek, rechten, meningen of samenleving.
Maatschappijleer en maatschappelijke onderwerpen
Normen en waarden, regels, samen leven
Vrijheid, keuzes maken, macht, belangen
Democratie, politiek, maatschappij
samenleven, etc.
Deze slide heeft geen instructies
De pluriforme samenleving
Een pluriforme samenleving bestaat uit mensen en groepen die van elkaar verschillen
Bijvoorbeeld in cultuur, geloof, leefstijl, mening en achtergrond
Die verschillen bestaan naast elkaar in één samenleving
Leg uit dat pluriform niet betekent dat iedereen het met elkaar eens is, maar dat verschillen zichtbaar en toegestaan zijn binnen dezelfde samenleving.
Wat onderzoekt maatschappijleer?
Het vak kijkt naar hoe mensen samenleven
Het gaat om regels, macht, waarden en belangen
Maatschappijleer onderzoekt waarom discussies in de samenleving ontstaan
Het vak verbindt persoonlijke ervaringen met grotere maatschappelijke ontwikkelingen
Benadruk dat maatschappijleer niet alleen meningen bespreekt, maar vooral onderzoekt hoe de samenleving is ingericht en waarom groepen verschillend naar hetzelfde onderwerp kijken.
Wat is een maatschappelijk vraagstuk?
Een maatschappelijk vraagstuk is een probleem of onderwerp dat in de samenleving speelt
Het gaat niet alleen om een privéprobleem
Het onderwerp raakt veel mensen en vraagt om aandacht van overheid of samenleving
Maak het onderscheid tussen persoonlijk probleem en maatschappelijk vraagstuk expliciet. Dat helpt leerlingen later bij het herkennen van voorbeelden.
Kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk
Het is een probleem voor veel mensen
Er zijn verschillende belangen en meningen
Het onderwerp is maatschappelijk belangrijk
De overheid of samenleving moet er iets mee
Dit zijn de kernkenmerken uit het leerdoel; houd de formulering consequent, omdat leerlingen die later moeten kunnen toepassen.
Normen en waarden
Waarden zijn ideeën over wat mensen belangrijk vinden
Normen zijn regels over hoe je je hoort te gedragen
In een pluriforme samenleving kunnen normen en waarden per groep verschillen
Dat kan zorgen voor begrip, maar ook voor spanningen
Veel leerlingen halen normen en waarden door elkaar. Maak het verschil scherp: waarden = belangrijk vinden, normen = gedrag dat daarbij past.
Voorbeeld: woningnood
Woningnood raakt grote groepen mensen
Er botsen belangen van woningzoekenden, overheid, gemeenten en bewoners
Het onderwerp staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda
Daarom is woningnood een maatschappelijk vraagstuk
Je kunt dit voorbeeld uitwerken zonder details: laat vooral zien hoe de kenmerken stap voor stap terugkomen.
Basisbegrippen toepassen
Welke groepen zijn betrokken?
Welke waarden en belangen spelen mee?
Is het een maatschappelijk vraagstuk?
Begrippen
Kijkvraag
Dit is de samenvattende denkwijze van de les. Laat zien dat dezelfde kijkvragen bij veel verschillende onderwerpen bruikbaar zijn.
Maatschappelijk vraagstuk herkennen
Een maatschappelijk vraagstuk raakt veel mensen. Er zijn verschillende belangen en meningen. Vaak moet de overheid of de samenleving er iets mee.
Echoot bewust de formulering van slides 22-27, omdat dit kernkennis uit het leerdoel is.
Begrippenlijst
maatschappijleer - vak dat onderzoekt hoe mensen samenleven en welke regels, waarden, belangen en machtsverhoudingen daarbij een rol spelen
pluriforme samenleving - samenleving met verschillende groepen, meningen, leefstijlen en achtergronden
normen - regels over hoe mensen zich horen te gedragen
waarden - ideeën over wat mensen belangrijk en wenselijk vinden
30
second
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
maatschappelijk vraagstuk - onderwerp of probleem dat veel mensen raakt en waarover verschillende meningen en belangen bestaan
belangen - voordelen of doelen die personen of groepen belangrijk vinden
Dilemma: lastige keuze uit twee dingen niet kunnen samengaan
Macht: het vermogen om het gedrag van anderen te kunnen beinvloeden. Sociale ongelijkheid: ongelijke verdeling van kansen in de maatschappij als gevolg van verschillen in kennis, geld en macht.
Sociale cohesie: de mate waarin mensen zich verbonden voelen met elkaar.
Deze slide heeft geen instructies
