Romantiek en Realisme: Les 4
De Romantiek
Hoofdstuk 3
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
De Romantiek
Hoofdstuk 3
leerdoel
> Wat gebeurde er in de wereld ten tijde van de Romantiek?
> Wat zijn de thema's uit de Romantiek?
> Hoe herken je de Romantiek in de verschillende kunstvormen?
Deze les
disciplines: beeldende kunst-architectuur
belangrijke begrippen:
escapisme
nationalisme
exotisme
eclectisch
Industriële Revolutie en
De Verlichting (18e eeuw)
Ratio
Snelheid en vooruitgang
Verbeelding wetenschap en Klassieke Oudheid
De Romantiek
(19e eeuw)
Gevoel
Ontsnappen aan de snelle samenleving
Verbeelding raadselachtige en overweldigende
neoclassicisme
romantiek
De romantiek is een stroming geen stijl
De romantiek is een stroming geen stijl
18e eeuw
Eeuw van de Verlichting
Groot vertrouwen in de ratio, het logisch verstand
geloof in een betere samenleving in de toekomst,
gelijke rechten en vrijheid voor alle mensen (abolitionisme!)
macht komt van het volk
Ideeën van de Verlichting werden in de praktijk gebracht in de Franse Revolutie
18e eeuw
Maar de Franse Revolutie eindigde in geruzie tussen de revolutionairen en uiteindelijk in de dictatuur van Napoleon. Nadat Napoleon werd verslagen, werd in Europa de oude orde weer hersteld. De meeste Verlichtingsidealen verdwenen weer...
19e eeuw
Tijdperk van burgers en stoommachines
Veel technologische veranderingen
door de ontwikkeling van de stoommachine ontstond de Industriële Revolutie
Er ontstond een industriële samenleving; de meeste mensen wonen in de stad en werken in fabrieken
Geld en macht is in handen van de bourgeoisie
Teleurstelling
Na het veelbelovende vooruitgangsdenken van de 18e eeuw, viel de vooruitgang van de 19e eeuw een beetje tegen.
Verschrikkelijke woon- en werkomstandigheden voor de arbeiders, grote inkomensverschillen tussen de gegoede burgerij en de arbeiders, vervuiling
Welke kritiek is er op arbeidsomstandigheden?
Escapisme
Vlucht uit het alledaagse
Kunstenaars vertrouwen niet langer op de ratio, maar juist op gevoel en intuïtie. Alles om te ontsnappen aan de alledaagse leven en werkelijkheid!
in het verleden
de ongerepte natuur
fantasie, sprookjes en griezelverhalen
exotische wereld
De romantische kunstenaar
Tijdens de Romantiek lag de nadruk op originaliteit, de geniale persoonlijkheid van de kunstenaar.
Goethe: "Het genie moet zich niet storen aan voorbeelden of regels, niet de vleugels van anderen gebruiken, maar zelf vliegen."
De kunstenaar wordt een bohemien, die zich niet hoeft te houden aan allerlei burgerlijke regels
Bekijk de bron. In dit schilderij staat de verhouding tussen de wandelaar en de natuur centraal. Van een eenheid tussen wandelaar en natuur is geen sprake. Noem 2 aspecten waaruit dit blijkt.
Natuur als bron van inspiratie
De natuur is onbedorven en puur, dat vinden veel kunstenaars een fijne tegenhanger voor het rationalisme uit de 18e eeuw. In de natuur speelt het gevoel vaak een belangrijke rol, een rol die niet logisch te beredeneren valt. In de natuur wordt de mens vaak een nietig, onbeduidend wezen
Natuur als bron van inspiratie
De natuur als inspiratiebron was niet nieuw. Ook in de 18e eeuw werden schilderijen gemaakt van de natuur, maar het landschap was niet vaak een zelfstandig schilderij waard. Het landschap werd gebruikt als achtergrond of als behang.
In de romantiek draait het om het uitdrukken van een gevoel, een persoonlijke visie. Zelfs in een landschap. Er volgen een paar voorbeelden
Gericault - Het vlot van de Medusa (1819)
bekijk het volgende fragment waarin dit doek uitgebreid wordt besproken
Het vlot van de Medusa oogt als een realistisch tafereel. Leg aan de hand van 3 aspecten uit waarom dit toch een romantisch schilderij genoemd kan worden
Natuur als bron van inspiratie
Bij Géricault was de natuur nog een onderdeel van het gehele schilderij. Bij de schilder Turner werd de natuur hét onderwerp van het schilderij. Daarmee ging hij in tegen alle schilderkunstige tradities. Hoewel er op het volgende schilderij wel een schip staat afgebeeld, maar dit is zo klein dat het volledig wordt overweldigd door de natuur
Turner - Sneeuwstorm, stoomboot voor de havenmond (1842)
Vergelijk het schilderij van Turner met het schilderij van Géricault. Je zou kunnen zeggen dat het schilderij van Turner nog romantischer is dan het schilderij van Géricault. Leg dit uit aan de hand van verschillen tussen beide schilderijen
Natuurgeweld!
De natuur is het onderwerp geworden, ipv een historisch onderwerp zoals voorgeschreven door de academische tradities.
Met een grove schildertoets ipv gedetailleerd.
Exotisme
Door de komst van de trein, de stoomschepen en het kolonialisme, kwamen verre exotische werelden ineens dichtbij.
Exotisme / oriëntalisme
Nationalisme:
De 19e eeuw en de romantiek maakten nationalistische gevoelens los,
waarin het eigen land, de eigen taal
en geschiedenis en de
traditionele normen en waarden werden verheerlijkt
Architectuur
Inspiratie uit vroeger tijden, Opkomst Neo-stijlen
Neo-Gotiek
Neo-classicisme
Neo-renaissance
Neo-romantiek
Gothic revival: verlangen naar het collectieve vakmanschap uit de Gotiek (middeleeuwen). Kritiek op de industrialisatie, waar een arbeider anoniem en vervangbaar is.
Escapisme: terug in de tijd, toen het leven nog goed was. Romantiseren!
Nationalisme: Engeland voelt zich verbonden met middeleeuwen (ipv klassieke oudheid) interesse in eigen historie.
Opera van Garnier in Parijs, 1861-75
eclectisch
Rijksmuseum Amsterdam - Pierre Cuypers - eclectische stijl - opening 1885
Eclectisch=mix van stijlen
Rijksmuseum, Amsterdam
Centraal Station Amsterdam
Gevel uit de Hollandse renaissance -Groningen (Gouden Eeuw: historie NL)
Notre Dame Parijs
Exotisme / oriëntalisme
Wat is typerend oosters (niet-Engels)?
Eclectisch
Exotisch
Huiswerk
Lees blz. 32 t/m 45 en maak een overzicht in je schrift van de belangrijkste kenmerken/ontwikkelingen van
muziek, opera, dans en theater
Maak samen het account bij Lambo in orde en bekijk de digitale methode