Economie examentraining
A. Consumptie
Economie examentraining
A. Consumptie
A. Consumptie
A1. Behoeften
A2. Consumentengedrag
A3. Geld en maatschappij
Consumptie en behoeften
Consumptie = gebruiken of kopen van goederen en diensten
Goederen: materiaal (producten)
Diensten: immaterieel
Twee soorten goederen:
Verbruiksgoederen (gaan op)
Gebruiksgoederen (gebruik je meerdere keren)
Consumptie en behoeften
Goederen en diensten vervullen in een behoefte
Basisbehoeften (primair): nodig om redelijk te kunnen leven (noodzakelijke goederen)
Secundaire behoeften: luxe goederen
Consumptie en behoeften
Voor het vervullen van basisbehoeften heb je middelen nodig
Tijd
Geld
Om te vervullen in je behoeften moet je prioriteiten stellen (keuzes maken wat je wel en niet koopt of doet)
Consumptie en behoeften
Schaarste = als er productiemiddelen zijn gebruikt
Zeldzaamheid = als het in beperkte hoeveelheden voorkomt
Consumptie en behoeften
Consumeren: doel = voorzien in behoeften
Op verschillende manieren:
Goederen of diensten kopen
Zelfvoorziening
Collectieve voorzieningen (voorzieningen waar iedereen gebruik van kan maken)
Welvaart, koopkracht, inflatie
Welvaart = mate waarin men in behoeften kan voorzien (hoe beter hoe meer welvaart)
Koopkracht = hoeveel producten en diensten die je voor je geld kunt kopen (bepaalt door hoeveel geld en prijzen)
Inflatie = prijsstijging van goederen en diensten
Wat verstaan we onder welvaart?
de mate waarin men in behoeften kan voorzien
een hoog bruto-inkomen
een hoog netto-inkomen
het inkomen per hoofd van de bevolking
Duurzaamheid
Grondstoffen raken op
Verstandig met natuurlijke hulpbronnen en het milieu omgaan
A. Consumptie
A1. Behoeften
A2. Consumentengedrag
A3. Geld en maatschappij
Vraag en aanbod
Markt = geheel van vraag en aanbod
Meer mensen willen een product -> vraag stijgt -> prijs stijgt -> meer bedrijven verkopen -> aanbod stijgt
Vraag en aanbod
Twee kanten:
Vraag: iedereen die het product of dienst wilt
Aanbod: alle aanbieders bij elkaar
Vraag en aanbod bepalen de prijs van een product of dienst.
Veel vraag, weinig aanbod => hogere prijzen
Weinig vraag, veel aanbod => lagere prijzen
Consumentengedrag
Factoren die van invloed zijn hierop:
Beschikbaar budget (koopkracht)
Gezinssamenstelling
Sociale invloeden
Trends en rages
Consumentengedrag
Factoren die van invloed zijn hierop:
Leeftijd
Marketing en reclame
Aandacht voor milieu
Kennis van koper
Openingstijden
Consumentengedrag
Consumentenvertrouwen = informatie over het vertrouwen en verwachtingen van consumenten over ontwikkelingen in de Nederlandse economie
Consumenteninformatie = informatie uit onderzoek
Keurmerk = een producent toont aan dat hij met bepaalde voorwaarden rekening houdt
Consumentengedrag
Consumentengedrag wordt beïnvloed door de tijd
Tijd waarin je leeft
Vergrijzing
Technologische ontwikkelingen
Aandacht voor veiligheid
Inkomensontwikkeling
Consumentengedrag
Jongeren: veel invloed op productie
Veel vrij te besteden geld
Relatief hoge koopkracht
Koopgewoonten
Consumentengedrag
Consument en producent - verschil in machtspositie
Producenten hebben meer geld
Producenten hebben meer productkennis
Producenten hebben meer verkoopkennis
Producenten hebben meer juridische kennis
Consumentengedrag
Consumentenorganisaties = komen op voor de rechten van consumenten
Consumentenbond
ANWB
Marketingmix en reclame
Marketingmix - 6 p's
Product
Prijs
Plaats
Promotie
Personeel
Presentatie
Marketingmix en reclame
Soorten reclame (promotie)
Commercieel: doel is om producten te verkopen (merkreclame of informatieve reclame)
Ideëel: doel is maatschappelijk
In welk geval zal de wereldmarktprijs van steenkool zeker dalen?
Vraag neemt af, terwijl het aanbod afneemt
Vraag neemt af, terwijl het aanbod toeneemt
Vraag neemt toe, terwijl het aanbod afneemt
Vraag neemt toe, terwijl het aanbod toeneemt
Waarvan is deze poster een voorbeeld?
commerciële reclame
ideële reclame
merkreclame
sluikreclame
Het assortiment speelt een belangrijke rol in de marketingstrategie van Action. Tot welk onderdeel hoort dit?
plaatsbeleid
prijsbeleid
productbeleid
promotiebeleid
A. Consumptie
A1. Behoeften
A2. Consumentengedrag
A3. Geld en maatschappij
Geld
Indirecte ruil = iets kopen in ruil voor geld
Directe ruil = producten tegen elkaar ruilen
Geld
Drie functies van geld:
Ruilmiddel
Rekenmiddel
Spaarmiddel
Geld
Geld is te verdelen in:
Chartaal geld (contant)
Giraal geld (bankrekening)
Elektronisch geld (bv. OV kaart)
Creditsaldo = tegoed, in de plus
Debetsaldo =tekort, in de min (rood staan)
Productiefactoren
Produceren = gebruiken van productiefactoren om waarde toe te voegen aan het product
Kapitaal
Arbeid
Natuur
Ondernemerschap
(KANO)
Inkomensvormen
Inkomen uit productiefactoren:
Inkomen uit arbeid (loon, salaris)
Inkomen uit winst (onderneming)
Inkomen uit kapitaal (rente, huur, dividend)
Inkomen uit natuur (pacht)
Alle inkomens = nationaal inkomen
Inkomensvormen
Inkomen uit overdracht:
Subsidies en toeslagen uit overheid (kinderbijslag, bijstand, sociale uitkeringen, huursubsidie)
Studiebeurs
Alimentatie (gescheiden ouders)
Inkomensvormen
Inkomensvormen
Factoren die de hoogte van inkomen beïnvloeden:
Arbeidstijd
Productiviteit
Scholing
Mate van verantwoordelijkheid
Leeftijd
Schaarste
Zwaarte van werk
Lorenzcurve
Lorenzcurve = lijn die verdeling van het totale inkomen weergeeft
A: gelijke verdeling
B: redelijk scheve verdeling
Verschil in inkomen zorgt voor een verschil
in consumptie
Sparen en lenen
Sparen = geld apart houden voor later, drie redenen:
Sparen voor een doel
Sparen uit voorzorg
Sparen voor rente
Je kan nu minder kopen, maar hebt in de toekomst meer geld beschikbaar
Sparen en lenen
Lenen = tijdelijk krijgen van geld, dat je weer moet terugbetalen, redenen:
Kopen van een duurzaam consumptiegoed (wasmachine)
Kopen van een huis (hypotheek)
Opvangen van tijdelijk geldtekort
Opvang van calamiteiten (auto gaat stuk)
Sparen en lenen
Soorten leningen
Persoonlijke lening
Koop op afbetaling
Huurkoop
Doorlopende lening
Leasing
Sparen en lenen
Soorten leningen - Persoonlijke lening
Vast bedrag
Terugbetalen in een bepaalde periode
Sparen en lenen
Soorten leningen - koop op afbetaling
Product in termijnen betalen
Rentevergoeding
Direct eigenaar van het product
Sparen en lenen
Soorten leningen - huurkoop
Zoals koop op afbetaling
Verkoper blijft eigenaar tot het is afbetaald
Verkoper heeft meer zekerheid
Sparen en lenen
Soorten leningen - doorlopende lening
Doorlopend geld lenen tot een maximum
Van te voren afspraken over hoe en wanneer terugbetaald wordt
Sparen en lenen
Soorten leningen - leasing
Huren van producten
Voor bepaalde tijd
Voordeel: zelf hoef je geen geld te investeren
Vooral bij vervoersmiddelen, gebouwen, machines
Sparen en lenen
Kredietlimiet = wat je maximaal mag lenen
bepaald door leeftijd, salaris, type contract
Kredietkosten = wat je uiteindelijk betaalt over de lening
Kredietkosten = periode x termijnbedrag - kredietsom
Sparen en lenen
Kredietkosten = periode x termijnbedrag - kredietsom
Sparen en lenen
Rente = de vergoeding die iemand ontvangt voor het uitlenen van geld
Hoeveel rente wordt bepaald door:
Rentepercentage
Looptijd
Hoogte van gespaarde of geleende bedrag
Vragers/aanbieders van geld
Financiële instellingen = spelen een rol tussen vragers en aanbieders (banken, verzekeraars, pensioenfondsen)
Uitgaven en budgetplan
Budgetplan = overzicht van uitgaven en inkomsten
Meer controle over inkomsten
Kijken of je een aankoop kan doen
NIBUD (Nationaal Instituut Budgetvoorlichting) = geeft advies en onderzoekt geldzaken
Uitgaven en budgetplan
Drie soorten uitgaven:
Dagelijkse huishoudelijke uitgaven
Vaste lasten (elke maand)
Incidentele uitgaven
Uitgaven en budgetplan
Aanschafprijs = prijs waarvoor je iets koopt
Restwaarde = de waarde aan het eind van de levensduur of wanneer je het verkoopt
Gebruiksduur = periode dat je er gebruik van maakt
Uitgaven en budgetplan
Vervoerskosten
Economie en maatschappij
Werkgelegenheid = de vraag naar arbeid
Bezette banen
Openstaande vacatures
Nederland: werkgelegenheid is goed, relatief weinig werklozen.
Economie en maatschappij
Externe effecten = onbedoelde gevolgen van consumptie en productie
Negatief: uitputten grondstoffen (aardolie), milieuvervuiling
Positief: vaccinaties tegen ziektes, waardoor de ziekte niet meer wordt verspreid
Verschillende normen en waarden tegenover het milieu
Nibud publiceert al jarenlang gegevens over zakgeld onder jongeren. Enrico vergelijkt zijn zakgeld met het gemiddelde zakgeld van leeftijdgenoten. Van welke functie van geld is er sprake?
rekenmiddel
ruilmiddel
spaarmiddel
Tot welke geldsoort worden munten gerekend?
chartaal geld
direct geld
giraal geld
indirect geld
Is betalen met een pinpas een vorm van directe of indirecte ruil? Geef een reden.
Wat is chartaal geld?
geld dat bestaat uit biljetten en munten
geld op je bankrekening en geld in biljetten en munten
geld op je betaalrekening
geld op je spaarrekening
Vakantiegeld is een vorm van inkomen. Onder welke inkomstenbron valt vakantiegeld?
arbeid
bezit
nietsdoen
overdracht
Sacha is alleenstaande bijstandsmoeder met twee kinderen, die beiden naar het vmbo gaan. De laatste tijd komt zij niet uit met haar geld. Op haar spaarrekening staat €3000 waarover ze rente ontvangt. Welke soorten inkomen ontvangt Sacha?
uit arbeid en bezit
uit arbeid en overdracht
uit overdracht en bezit
Ron gaat op zoek naar werk. Hij is benieuwd hoeveel hij kan verdienen. Het uurloon wordt onder andere bepaald door werkervaring en opleiding. Noem nog een factor die de hoogte van het uurloon bepaalt.
Noem drie motieven om te sparen
Veel mensen lenen geld voor de aanschaf van een duurzaam consumptiegoed. Men onderscheidt nog meer motieven om geld te lenen. Noem één van deze motieven
Naast het consumentenvertrouwen is het voor de groei van de economie ook van belang dat de rente niet te veel stijgt. Geef een argument waarom een hogere rente de economische groei weer zal kunnen afnemen.
Waarom is het nuttig om een budgetplan te maken?
door dit plan krijgen gezinnen financiële ondersteuning
door een overzicht kun je de uitgaven op inkomsten afstemmen
het geeft een overzicht van uitgaven en inkomsten van vorig jaar
je ziet dan welke inkomsten je allemaal binnenkrijgt
"Als je een budgetplan maakt, moet je natuurlijk wel prioriteiten stellen!" Wat betekent dit?
je moet alleen geld uitgeven aan basisbehoeften
je moet gaan bezuinigen op incidentele uitgaven
je moet je behoeften in volgorde van belangrijkheid zetten
je moet meer tijd nemen voor boodschappen en op zoek gaan naar koopjes
Bij familie Steen is de radiator kapot en het deurtje van de wasmachine krom. Jan belt de reparateur. Hij krijgt een rekening van €203. Onder welke uitgavensoort valt deze rekening?
dagelijkse uitgaven
huishoudelijke uitgaven
incidentele uitgaven
vaste lasten
Bezuinigen op de vaste lasten kan een oplossing bieden, misschien niet direct, maar wel voor de toekomst. Waarom is dit vaak pas in de toekomst mogelijk?
"De aanschaf van een auto met geleend geld heeft gevolgen voor jouw uitgavenpatroon". Tot welke soort uitgaven behoren de maandelijkse termijnen die iemand aan de autodealer betaalt?
dagelijkse uitgaven
huishoudelijke uitgaven
incidentele uitgaven
vaste lasten
Door (1) (meer vraag naar / minder aanbod van) producten uit ontwikkelingslanden ontstaat er economische groei in deze landen. De vraag naar (2) (werkgevers/werknemers) stijgt dan. Als er op korte termijn (3) (te veel/te weinig) arbeiders beschikbaar zijn, worden kinderen ingeschakeld.
Geld is een ruilmiddel wanneer ...
je iets koopt.
je geld in je spaarpot doet.
een rekensom maakt.
geld wit wast.
Nikita wil nieuwe schoenen. Is dit vraag of aanbod?
Vraag
Aanbod
De vergoeding voor het lenen van geld is ....
Krediet
Rente
Aflossing
Termijn
Wat is het verschil tussen primaire en secundaire behoeften?
Primaire behoeften zijn behoeften van individuen, secundaire behoeften zijn behoeften van de samenleving.
Primaire behoeften zijn luxeproducten, secundaire behoeften zijn basisbehoeften.
Primaire behoeften zijn essentieel voor overleven, secundaire behoeften zijn niet noodzakelijk.
Primaire behoeften hebben te maken met fysieke gezondheid, secundaire behoeften met mentale gezondheid.
Een nieuwe telefoon is een voorbeeld van ....
Primaire behoeften (basisbehoeften)
Secundaire behoeften (overige behoeften)
Wat is een voorbeeld van duurzaam consumeren?
Je koopt iedere dag vlees.
Je fietst naar je werk.
Je gaat iedere dag met de auto naar het werk.
Je bestelt pakketjes die met het vliegtuig naar Nederland komen.
Wat wordt bedoeld met 'schaarste'?
Dat ergens weinig van is
Dat iets heel duur is
Dat er middelen opgeofferd zijn om iets te maken
Dat iets zeldzaam is
Wat is het verschil tussen goederen en diensten?
Goederen kan je kopen in een winkel, een dienst niet
Goederen worden in combinatie gekocht met diensten
Goederen zijn tastbaar, diensten niet
Diensten moet je aanvragen
Wat is welvaart?
Begroting
De mate waarin je in je behoeften kunt voldoen
Prioriteiten stellen
Budget
Wat zijn de drie functies van geld?
Rekenmiddel, ruilmiddel & betaalmiddel
Spaarmiddel, rekenmiddel & betaalmiddel
Spaarmiddel, ruilmiddel & betaalmiddel
Rekenmiddel, ruilmiddel & spaarmiddel
De wereldmarkt is het totaal van vraag en aanbod van producten in een land
Waar
Niet waar
De marketingmix bestaat uit P's. Uit hoeveel P's bestaat de marketingmix?
4
5
6
7
Wat is koopkracht?
Hoeveel je verdient
Hoeveel winkels ergens zijn
Hoeveel je kunt kopen met je inkomen
Hoeveel inkomen de overheid krijgt
De reclame hiernaast is een....reclame
commerciële
ideële
Er zijn 3 productiefactoren, welke is geen productiefactor?
Natuur
Werk
Arbeid
Kapitaal
Welke factoren beïnvloeden het consumentengedrag? (meerdere antwoorden mogelijk)
Sociale beïnvloeding
Leeftijd
Beschikbaar budget
Trends en rages
Welke productiefactoren wordt gemaakt met andere productiefactoren?
natuur
arbeid
kapitaal
ondernemerschap
Wat is de marketingmix?
Reclame maken
Prijs, product, plaats, personeel, productiebeleid en promotie
Prijs, plaats, product, pakket, promotie en personeel
Stel: de rente is laag, ga je dan minder sparen of meer sparen?
second
Minder
Meer
Jacob verhuurt zijn auto aan een vriend voor vakantie. Hij krijgt hier €600 voor. Welk soort inkomen heeft Jacob hierdoor.
Overdrachtsinkomen
Inkomen uit arbeid
Inkomen uit bezit
Als ik spaar voor een nieuwe auto, dan spaar ik voor een?
doel
voorzorg
rente
Wat is de Lorenzcurve?
Een grafiek die de bevolkingsgroei van een land toont
Een grafiek die de economische groei van een land toont
Een grafiek van de inkomens(on)gelijkheid in een land
Een grafiek die de prijsontwikkeling van goederen toont
Vraag en aanbod bepalen de markt. Veel aanbieders weinig vraag
Lage prijs
Hoge prijs
Wat is een vaste last?
De huur
Melk voor het ontbijt
Bioscoopkaartje
Dagje pretpark
Er is sprake van consumeren als ...
Jan fruit koopt op de weekmarkt.
Jan fruit eet.
de BV Fruit koopt aardbeien op de veiling.
de groenteboer koopt fruit bij de boer.
Een voorbeeld van inkomen uit arbeid is:
Geld dat je ontvangt als zakgeld.
Geld dat je krijgt als je iets verkoopt
Geld dat je verdient door te werken.
Geld dat je ontvangt via rente.
Wat is zelfvoorziening? Zelfvoorziening is goederen en diensten
laten maken door bedrijven
laten maken door de overheid
die je voor je zelf maakt
laten maken door bedrijven en de overheid
Wat is consumeren?
Zelf een taart bakken.
Je behoefte vervullen door iets te kopen.
Een verzekering afsluiten.
Een sprookje vertellen.
Heeft de rekening hiernaast een debet of een credit saldo
Debet saldo
Credit saldo
Wat geeft deze lorenzcurve aan?
De armste 30 % van de mensen verdient 30 % van het inkomen
De armste 30 % van de mensen verdient 3 % van het inkomen
De rijkste 70 % van de mensen verdient 40 % van het inkomen
De rijkste 30 % van de mensen verdient 60 % van het inkomen