Paragraaf 5.3
De sociale kwestie
Paragraaf 5.3
De sociale kwestie
Leerdoel
Aan het eind van deze presentatie kun je uitleggen hoe door de industralisatie de sociale kwestie onstond.
En kan je uitleggen hoe het leven van een arbeider er uit zag.
Wat weet jij nog?
Welk begrip hoort bij de volgende betekenis: "Ingrijpende verandering in de productie, waarbij handarbeid werd vervangen door machines."
Kapitalisme
Handnijverheid
Industriële revolutie
Monarchie
Wat was 1 van de belangrijkste uitvindingen van de industriële revolutie?
De ploeg
De stoommachine
De dienstensector
De computer
In welk land begon de industriële revolutie?
Duitsland
Nederland
Frankrijk
Engeland
Industriële Revolutie
De overgang van kleinschalige handmatige productie naar grootschalige machinale productie
Tussen 1750-1900 begonnen in Engeland (als gevolg van de bevolkingsgroei)
Belangrijke uitvindingen: Spinning Jenny, de schietspoel en de stoommachine
Gevolgen van de industrialistatie
Huisnijverheid (gedaan door boeren) kan niet meer op tegen snelle productie van de fabrieken.
Arbeiders trekken naar de stad
Steden groeien erg snel
De Sociale Kwestie
Een kwestie is een probleem
Het probleem van de slechte woon- en werkomstandigheden van de arbeiders.
Armoede probleem
Slechte werkomstandigheden
onveilig en ongezond, saai werk
lange werkdagen (14u/dag)
lage lonen => amper gezin onderhouden
geen rechten !
Kinderarbeid
Goedkoper dan volwassenen.
Nauwelijks onderwijs gehad.
(leerplicht vanaf 1900)
Noodzakelijk voor onderhoud gezin.
Kinderarbeid is heel gewoon
Kinderwetje van van Houten
Eerste sociale wet 1874
Kinderen onder de 12 jaar mochten niet meer werken in fabrieken
Begin van sociale wetgeving in Nederland.
Erbarmelijke woonomstandigheden
slechte kleine huisjes (krotten)
grauwe arbeiderswijken
veel gezinsleden
slecht eentonig voedsel (vlees was zeldzaam)
hoge kindersterfte
weinig hygiëne -> één toiletblok voor heel de wijk.
Geen uitkering
Zieken, bejaarden en invaliden waren aangewezen op de liefdadigheid van de kerkelijke armenzorg.
Ze kregen eten, kleding en brandstof van de kerk
(maar dat was weinig)
Wie helpt de arbeiders?
- vanaf 'de werkvloer'
Sommige fabrikanten gaven de arbeiders wél wat extra's.
Arbeiders gaan staken: dit werkt alleen als iedereen gaat staken. waarom?
Arbeiders gaan samenwerken in vakbonden.
Wie helpt de arbeiders?
- vanaf 'de werkvloer'
Vakbonden: organisatie die opkomt voor de belangen van werknemers.
Als je lid was van een vakbond kon je staken: door lidmaatschap was er een kas waaruit je betaald werd, ook als je ziek was.
Invoering Sociale wetten
Zeer slechte woon- werkomstandigheden arbeider
Regering zag dat ze hier iets aan moesten doen
1874 Invoering eerste sociale wet (kinderwetje Van Houten --> kinderarbeid onder de 12 jaar in fabrieken verboden)
Invoering meer sociale wetten
Van liefdadigheid naar sociale wetten
Armenwet (1854)
'Kinderwetje van Van Houten' (1874)
Leerplichtwet (1900),
Woningwet (1901),
Ongevallenwet (1901)
Wat hoort niet bij de sociale kwestie?
Lage lonen
Lange werktijden
Slechte wegen
Onveilige fabrieken
Waarom werden er vakbonden opgericht door de arbeiders?
Heeft deze foto met de sociale kwestie te maken? Leg kort uit.
Heeft deze foto met de sociale kwestie te maken? Leg kort uit.
Heeft deze afbeelding te maken met de sociale kwestie? Leg kort uit.
a. Bedenk welke mening de fabrikant had over kinderarbeid. Leg uit! b. Is de bron volgens jou betrouwbaar? Leg uit!
a. Door wie, wanneer en waar is het gedicht geschreven? b. Geef een korte samenvatting van het gedicht c. Met welk historisch onderwerp of begrip heeft het gedicht te maken? d. Leg uit wat de schrijver duidelijk wilde maken?
a. Noteer door wie, wanneer en waar de afbeelding is gemaakt. b. Beschrijf de belangrijkste elementen van de afbeelding. c. Met welk historisch onderwerp of begrip heeft de afbeelding te maken? d. Wat wilde de maker duidelijk maken hiermee?
a. Leg het verband uit tussen de industrialisatie en de sociale kwestie b. Op welke 2 manieren werden armen geholpen in de 19e eeuw? c. Hoe probeerden arbeiders betere arbeidsomstandigheden af te dwingen?
a. Het verhaal is echt gebeurd. Hoe weten we dat? b. Neels moeder besloot dat haar dochter moest werken als prostituee. Leg uit hoe het gedrag en ideeën van de moeder werden bepaald door haar tijd, plaats en achtergrond.
Vergelijk kinderarbeid in Pakistan rond 1990 met die in Nederland rond 1870. Trek een conclusie.