Vandaag: Erfelijkheid
Uitleg basisstof 1
Klassikaal spel
Opdrachten
Afsluiting
Vandaag: Erfelijkheid
Uitleg basisstof 1
Klassikaal spel
Opdrachten
Afsluiting
Leerdoelen basisstof 1
- Je kunt benoemen dat alle cellen van je lichaam dezelfde erfelijke informatie bevatten.
- Je kunt omschrijven wat het genotype en het fenotype zijn.
- Je kunt uitleggen dat cellen alleen de erfelijke informatie gebruiken die ze nodig hebben.
Startvraag :)
Waarom lijken kinderen vaak op hun ouders?
Startvraag :)
Waarom lijken kinderen vaak op hun ouders?
Zijn er ook dingen die je niet kunt zien, maar wel hebt geërfd?
Erfelijke informatie
Je lichaam is opgebouwd uit lichaamscellen.
Elke celkern van elke lichaamscel bevat 46 chromosomen.
De chromosomen bestaan uit DNA.
Vier lettercode
DNA
Celdeling
Door celdeling ontstaan nieuwe cellen uit de bevruchte eicel.
De chromosomen worden bij elke celdeling gekopieerd en daarna gedeeld.
Celdeling
Deze nieuwe cellen noemen we een dochtercel.
Deze bevat de complete set chromosomen. Dus dezelfde erfelijke informatie.
Dochtercel
Celdeling
DNA
Chromosomen
Lichaamscellen
Lange dunne draden in de celkern
Cellen waaruit je lichaam is opgebouwd
Stof die informatie bevat voor erfelijke eigenschappen
Vorming van nieuwe cellen
Cel die ontstaat uit een moedercel tijdens celdeling
Genen
Een gen bevat de informatie (code) voor een erfelijke eigenschap. Dit bestaat uit stukjes DNA.
De genen liggen verspreid over de 46 chromosomen.
Genotype
De 46 chromosomen in één celkern bevatten samen alle genen, dus alle informatie van jouw erfelijke eigenschappen.
Dit noemen we het genotype.
Ontstaan van genotype
actief / niet actief
Een cel gebruikt alleen de genen die hij nodig heeft.
Dit hangt af van de plaats in het lichaam waar de cel zich bevindt.
Voorbeeld: een cel van een speekselklier gebruikt alleen de genen die zorgen voor de aanmaak van speeksel. De rest van de genen in die cel 'staan uit'
Fenotype
Alle eigenschappen van een organisme = het fenotype. Hierbij horen de zichtbare eigenschappen, maar ook de onzichtbare eigenschappen.
Fenotype
Het fenotype wordt bepaald door:
- genotype (bv oogkleur), maar ook
- leefstijl (bv neuscorrectie, tattoo of haar verven)
- omgeving (bv littekens, bruiner worden)
Vaak is het een combinatie van alles
genotype
fenotype
Wat is het genotype?
Alle eigenschappen
Je innerlijk
Alle erfelijke eigenschappen
Je uiterlijk
Is het genotype van de larve hetzelfde als het genotype van het volwassen dier?
Ja
Nee
Welke stelling is juist?
Fenotype = genotype + milieu
Milieu = genotype + fenotype
Genotype = fenotype + milieu
Welke van de twee kan je in je leven veranderen?
Genotype
Fenotype
Welk eigenschap heeft te maken met het fenotype?
Blond geverfd haar
Kort geknipt haar
Rossig haar
Zowel A, B als C
Bevat een cel van de lever de erfelijke informatie voor het maken van speeksel?
Ja
Nee
Genotype of fenotype spel
GROEN = Genotype
ROOD = Fenotype
Aan de slag!
Lezen blz. 106 t/m 108 in je boek
Maken opdrachten 4 t/m 9 van 5.1
Opdracht 4 is een tekening in je boek. Deze volgende les aan mij laten zien
Klaar? Je mag iets voor jezelf doen.
minute
second
Huiswerk volgende week
Opdrachten 4-9 van 5.1 Genotype en fenotype
Opdracht 4 in je boek (laten zien)