3.4 Kruisingen
3.5 Stambomen
thema 3 Erfelijkheid
3.4 Kruisingen
3.5 Stambomen
thema 3 Erfelijkheid
wat gaan we vandaag doen?
herhalen 3.3: genenparen
leerdoelen vandaag
herhalen theorie: 3.4 kruisingen
nieuwe theorie: stambomen
zelf aan de slag
herhalen leerdoelen
afsluiten les
herhalen vorige les
3.3 genenparen:
- genenparen
- homozygoot/heterozygoot
- dominant/recessief
- intermediair fenotype
Homozygoot
Hetzelfde
de 2 genen voor één erfelijke eigenschap zijn hetzlefde
Heterozygoot
Verschillend
de 2 genen voor één erfelijke eigenshap zijn verschillend
Dominant of recessief
Het gen wat bij een heterozygoot genotype tot uiting komt is dominant
Dominant gen = Bruin haar: hoofdletter
Recessief gen = Blond haar: kleine letter
Welke haarkleur heeft deze persoon?
DUS
Als er een dominant gen aanwezig is komt die tot uiting in het fenotype (uiterlijk)
Hoe noteren we dit?
Homozygoot dominant: AA
Homozygoot recessief: aa
Heterozygoot: Aa
Er zijn dus altijd 3 mogelijkheden
Homozygoot Heterozygoot Homozygoot
Bruine ogen Bruine ogen Blauwe ogen
A A A a a a
Genen
vragen over 3.1 3.2 3.3?
huiswerk
opdracht 26, 27 en 28
leerdoelen vandaag
Aan het einde van de les:
- weet je uit welke stappen het maken van een kruisingsschema bestaat
- kan je een kruisingsschema opstellen
- weet je hoe een stamboom eruit ziet
- kun je zelf een stamboom maken
herhaling theorie - kruisingen
kruising: geslachtelijke voortplanting van 2 dieren of 2 planten
wordt vaak gedaan door fokkers om zo nakomelingen te krijgen met goede eigenschappen
kruisingen kan je weergeven in een kruisingsschema
kruisingsschema
de ouders geven we aan met een P (parents)
de eerste generatie nakomelingen geven we aan met F1
de tweede generatie geven we aan met F2
oefening - kruisingen
vachtkleur bij de Labrador:
- zwarte vacht is dominant (A)
- gele vacht is recessief (a)
We gaan nu samen een kruisingsschema maken op een oefenblad.
oefening - kruisingen
Een zwartharig vrouwtje, dat homozygoot is voor de haarkleur paart met een geelharig mannetje.
De dieren in F1 planten zich ook weer voort.
Welke kleur vacht hebben de labradors in F2? Hoe groot is de kans op elke haarkleur in de F2?
oefening - kruisingen
stap 1: Bedenk wat de genotypen en fenotypen van de ouders zijn (P)
oefening - kruisingen
mannetje:
- fenotype: geelharig
- genotype: aa (want geelharig is recessief)
vrouwtje:
- fenotype: zwartharig
- genotype: AA (want homozygoot dominant)
oefening - kruisingen
stap 2 (geslachtscellen): bedenk welke genen in de geslachtscellen van beide ouders kunnen voorkomen
oefening - kruisingen
In de geslachtscellen komen de genen enkelvoudig voor (dus niet in paren).
mannetje: elke zaadcel bevat a
vrouwtje: elke eicel bevat A
oefening - kruisingen
stap 3: stel vast welk genotype en fenotype de nakomelingen kunnen hebben (F1)
oefening - kruisingen
Bij bevruchting versmelt de eicel (altijd A) met de zaadcel (altijd a).
Alle nakomelingen in de F1 hebben dus genotype: Aa
De nakomeling heeft altijd een zwarte vacht.
oefening - kruisingen
stap 4: stel vast welk genotype en fenotype in de F2 kunnen hebben.
F1 x F1
oefening - kruisingen
De dieren in de F1 planten zich voort. Bij bevruchting weet je niet welke eicel door welke zaadcel wordt bevrucht.
Er zijn 4 mogelijkheden:
schema
kruisingsschema
nog vragen over 3.4?
stambomen
recessief en dominant
Weten we het nog?
A =
a =
zelf aan de slag
opdrachten paragraaf 3.1 tot en met paragraaf 3.5
vragen stellen via teams.
VRAGEN via teams?