18.4-2 Regeling van eiwitten in een cel

18.4 Regeling van eiwitten in een cel - CRISPR-Cas

1 / 18
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 6

In deze les zitten 18 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

18.4 Regeling van eiwitten in een cel - CRISPR-Cas

Doel 18.4

☐ Je kunt beschrijven hoe bacteriën zich wapenen tegen bacteriofagen met CRISPR-Cas.

☐ Je kunt beschrijven hoe wij het CRISPR-Cas principe kunnen inzetten voor gentechnologie.

Bacteriofagen/fagen

Bacteriofagen zijn virussen die in staat zijn om bacteriën te infecteren.

Virussen (en dus ook bacteriofagen) vermeerderen zich door het gen-apparaat van een cel (in dit geval een bacterie) te gebruiken voor het maken van nieuwe virussen.

2 methodes.

Faag infecteert bacterie

Lytische cyclus

Faag DNA blijft gescheiden van het bacterie DNA

Faag infecteert bacterie

Lysogene cyclus

Faag DNA wordt geïntegreerd in het bacterie DNA

Immuunsysteem bacterie

Sommige bacteriën hebben een afweersysteem tegen bacteriofagen. Hierbij bewaren ze ná een virusinfectie een stukje van het virus DNA in hun eigen DNA.

Bacterie bewaart faag DNA

De spacers zijn stukken faag DNA van eerdere besmettingen.

Er tussenin zit palindroom DNA (CRISPR)

Bacterie DNA

Bacterie bewaart faag DNA







Het CRISPR-locus (met de spacers en het de CRISPR stukjes) wordt afgelezen en vormt RNA

Bacterie bewaart faag DNA







Het CRISPR-RNA wordt geknipt in stukjes met steeds een spacer en een palidroom stuk: gids RNA

Bacterie bewaart faag DNA







Bij transcriptie en translatie van het de Cas (CRISPR ASsiciated) genen worden een helicase en een nuclease Cas9 gevormd

Bacterie bewaart faag DNA







Gids RNA gecombineerd met Cas9 vormt een bacteriofaag herkennings- en afbraak complex. 

Bacterie bewaart faag DNA







Helicase splitst het virus RNA naar enkelstrengs, het gidsRNA herkent een specifiek stuk bacteriofaag DNA en Nuclease Cas9 knipt het faag DNA stuk.

CRISPR-Cas gentechnologie

Door het injecteren van een CRISPR-Cas complex in een cel kun je specifieke genen opsporen (doordat je een specifiek gidsDNA gebruikt).



CRISPR-Cas gentechnologie

Als een target gen wordt geknipt door CRISPR-Cas wordt het daarna door de cel hersteld maar meestal verkeerd: knock-out genen (het gen is uitgeschakeld)

Je kunt dan de functie van het gen onderzoeken.

Veel onderzoek bij muizen: knock-out muizen.


CRISPR-Cas gentechnologie

Je kunt zelfs een defect gen knippen en een nieuw gen toevoegen als gentherapie.

Je knipt dan het defecte 

gen eruit en voegt een 

werkend gen toe in de hoop

dat het werkende gen wordt

ingebouwd bij herstelacties.


CRISPR-Cas en ethiek

Chinese wetenschapper claimt

bij een tweeling met HIV besmette 

vader het gen uitgeschakeld te 

hebben waar het HIV virus op bindt.


Doel 18.4

☐ Je kunt beschrijven hoe bacteriën zich wapenen tegen bacteriofagen met CRISPR-Cas.

☐ Je kunt beschrijven hoe wij het CRISPR-Cas principe kunnen inzetten voor gentechnologie.