V6 KUA

V6 KUA

2026/2027


1 / 58
volgende
Slide 1: Slide
newEditorKunstMiddelbare schoolvwoLeerjaar 6

In deze les zitten 58 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

V6 KUA

2026/2027


MODERNE 

CULTUUR

PABLO PICASSO - GUERNICA

Pablo Picasso - 1881-1971 - 

Reactie op het bombardement van het Baskische stadje Guernica - 26 april 1937 - Spaanse Burgeroorlog - Expressionistisch/Kubistisch - Bewust zwart wit als verwijzing naar de krantenfoto's - Wereldtentoonstelling Parijs

Waardoor ontstond moderne kunst?

industrialisatie, technologische vernieuwing, kapitalisme, oorlogen, griep-pandemie, economische depressie, ideologische tegenstellingen, communisme, fascisme

MAN RAY  

Emmanuel Radnitzky - 1890-1976 - dadaïsme in New York - surrealisme in Parijs - schilderkunst - fotografie - 

kunst los van traditie - rayographs - 

abstractie en vervreemding - werkelijkheid staat niet vast 

KERN PUNTEN

MODERNE CULTUUR

Vernieuwing / modern zijn

Het doorbreken van oude tradities en experimenteren met nieuwe ideeën, technieken en vormen.


Uniciteit & Autonomie

Het kunstwerk is uniek en losstaand; het staat op zichzelf en hoeft geen verhaal of functie buiten de kunst te hebben.


Utopie – nieuwe, betere maatschappij door kunst

Kunst als middel om een betere wereld te verbeelden of ideeën over een ideale maatschappij uit te drukken.



KERN PUNTEN

MODERNE CULTUUR

Zoeken naar essentie (grondslagen)

Teruggaan naar de kern van vormen, kleuren, klanken of ideeën om de essentie van kunst te vinden.


Vormonderzoek (formeel)

Experimenteren met de vorm, compositie en structuur van kunst, los van inhoud of verhaal.


Abstractie

Beeld of muziek wordt niet meer realistisch weergegeven, maar vereenvoudigd tot vormen, lijnen, kleuren of klanken.



KERN PUNTEN

MODERNE CULTUUR

Atonaliteit

In muziek: het loslaten van traditionele toonladders en harmonieën; klank staat los van traditionele regels.


Expressie

Het uitdrukken van emoties, gevoelens of innerlijke ervaringen in kunst.


Angst & Vervreemding

Kunst die onzekerheid, angst of een vreemd/onrustig gevoel oproept; vaak als reactie op sociale of politieke onrust.


KERN PUNTEN

 X MAN RAY

Vernieuwing / modern zijn

Man Ray experimenteerde continu met kunstvormen en technieken; rayographs

Hij maakte fotografie tot nieuwe moderne kunstvorm.

Uniciteit & Autonomie

Zijn kunstwerken bestaan op zichzelf en vertellen elk hun eigen verhaal. De kijker interpreteert zelf. 

Utopie

Man Ray zijn werk hoort bij Dadaïsme en Surrealisme waar met een kritisch oog naar de samenleving werd gekeken. Het werk heeft niet een directe politieke lading. 

Zoeken naar essentie

In zijn fotografie is hij op zoek naar de essentie van beeld en licht. 

Vorm onderzoek

In zijn werk zie je experimentele vormen en composities. Zoals de vormen van schaduw in zijn fotografie. 

Abstractie

Man Ray legt niet de werkelijkheid vast maar experimenteert met nieuwe visuele vormen. 

Atonaliteit 

Vooral in zijn fotografie en film laat hij conventionele regels los en volgt hij geen traditionele "compositie".  

Expressie

Zijn werk drukt emotie uit. Op sommige momenten zelfs een soort droom. 

Angst en vervreemding

Zijn werk is vaak vervreemdend, gemaakt door surrealistische droombeelden die soms bestaan uit vervreemde gezichten of objecten.

Jackson Pollock

Jackson Pollock - 1912-1956 - Wayoming VS - Abstract Expressionisme - Geinspireerd door Mexicaanse muurschilderingen - Drip painting - Action painting - New York School - experimenterend - gevoel/emotie


Jacob Lawrence

Jacob Lawrence - 1917-2000 - Eerste Afro-Amerikaanse - vernieuwend modernistisch werk - maatschappelijk relevante thema's - The Migration Series (1940–41) - massale verhuizing van de Zwarte bevolking vanuit het Zuiden van de VS naar het Noorden - kleurvlakken met heldere felle tinten

Modernistische stromingenModernistische stromingen

Modernistische

 stromingen

Modernistische kunst stromingen

1. Expressionisme

* Expressie boven realiteit (voorstelling)

* Expressionistische kunstenaars trekken zich weinig aan van de heersende opvattingen over kunst


* Thema's van angst, eenzaamheid en vervreemding (inhoud)

*Individuele beleving 


* Eigenzinnige en chaotische stijl (vormgeving; beeldend):

- Verstoring van werkelijkheid

- Heftige Felle kleuren

- Dynamische vormen en lijnen

- Abstract en Symboliek


*Treden vaak in collectief naar buiten

*Interdisciplinair/Multidisciplinair

1905-1930

muziek, dans, theater, film, architectuur

Expressionisme

 dans

Rudolf Laban

Mary Wigman

Afstand van klassiek ballet, nadruk op zwaartekracht (vallen etc), emotie, natuurlijke bewegingen, hoekig  

Geen realistische weergave, mix van scènes, overdreven theatraal, stemverheffing, grote gebaren

theater

Georg Kaiser

Sophie Treadwell

muziek

Arnold Schönberg

Spanning, emotie, expressie, atonaal, contrast in klank, tempo en dynamiek

film

Donker en hoekige decors, groot licht-donker contrast, de set hoeft er niet echt uit te zien 

Erich Mendelsohn

Architectuur

Fantasierijke vormen, geen symmetrie, sculpturale lijnen 

Robert Wiene

1900,  New Orleans,  smeltkroes van culturen, afstammelingen van West-Afrikaanse slaven - Frankrijk - Engeland - Spanje - Mexico, uitwisseling 

worksongs, spirituals, blues, ragtime, marsmuziek, Europese muziek

jazz

dixieland 

witte variant op New Orleans Jazz

Jelly Roll Morton

Louis Armstrong, 

(1901-1971), rosse buurt Storyville - Chicago stijl - Amerikaanse 369e regiment: muziekkorps onder leiding van James Reese - West-Europa - Marching Band

kornet, trompet, trombone, klarinet, saxofoon, banjo, tuba, drums

Harlem renaissance -  jazz als herkenbare eigen muziek: saamhorigheid en trots - politieke bewustwording - theatercultuur - big bands - swing stijl 

Modernistische kunst stromingen

2. Kubisme

*Analyse boven realiteit: de werkelijkheid wordt verbeeld in vormen vanuit meerdere standpunten  (voorstelling)


*Alledaagse onderwerpen: stillevens, portretten, landschappen (inhoud)

*Onderzoek naar vorm en structuur


*Verstoring van werkelijkheid (vormgeving; beeldend):

- Objecten teruggebracht tot geometrische basisvormen 

- Analytisch kubisme (bruin, grijs, oker)

-Synthetisch kubisme: helderdere kleuren, collage, eenvoudiger vormen

- Platte ruimtewerking: weinig perspectief of diepte


*Werken vaak in collectief en multidisciplinair

1907-1914

muziek, dans, theater, film, architectuur

Kubisme

 dans

Ballet Russes

Decor en kostuums beïnvloed door kubistische schilderkunst zoals Picasso, geometrische en abstracte vormen

theater

Pablo Picasso (parade 1917)

muziek

film

Visuele collages, invloed zichtbaar in Avant Garde films jaren 20

Vila Kovařovic, Josef Chochol

Architectuur

Schuine lijnen, geometrische vormen, hoekig

Ballet Mecanique

Man Ray, Dudley Murphy

Modernistische kunst stromingen

3. Futurisme

Dynamiek boven realisme: snelheid, beweging en energie staan centraal; de werkelijkheid wordt in actie en vooruitgang verbeeld (voorstelling)


Onderwerpen uit het moderne leven: machines, verkeer, steden, technologie, oorlog, industrie (inhoud)


Verstoring van traditionele beeldtaal (vormgeving; beeldend):

– Fragmentatie en herhaling van vormen

– Diagonale lijnen en scherpe hoeken

– Felle, contrasterende kleuren

– Suggestie van snelheid, lichtflitsen en geluid

– Invloed van kubisme: geometrische vormen, overlappende vlakken

– Dynamische composities zonder rustpunten

1909-1920

muziek, dans, theater, film, architectuur

Futurisme

 dans

Lindy Hop

Nadruk op actie, beweging en techniek. Gebruik van futuristische kostuums, mechanische bewegingen

theater

Pantomime 

Filippo Tommaso Marinetti

muziek

film

Snelle montage, overlappende beelden. Beweging, snelheid en modern leven als onderwerp



Antonio Sant'Elia

Architectuur

Strakke lijnen en geometrische vormen.  Inspiratie uit machines en industrie. Richting en dynamiek verwerkt in gebouwen. 

Dynamische, krachtige bewegingen. Richting en snelheid benadrukken. Soms mechanisch of repetitief om vooruitgang/techniek te tonen

Ritmische experimenten en mechanische geluiden. 

Gebruik van industriële en stads-geluiden. 

Dynamiek en tempo staan centraal, soms chaotisch

muziek, dans, theater, film, architectuur

Dadaïsme

 dans

Relaché

Doel van het theater is shockeren, verwarren en het publiek uitdagen. De dialogen zijn onsamenhangend, onlogisch en willekeurig. Aaneenschakeling van verbale en visuele absurditeiten. Doorbreken van verwachtingen van theater


Theater van Wreedheid

Antonin Artraud

theater

Tristan Tzara

'Gas'

muziek

https://www.youtube.com/watch?v=PXtDkAnJx7o


 Geluidsexperimenten, toeval, nonsens, 

anti-muzikaliteit


film

Film heeft geen logische plot, verhaal of oorzaak-en-gevolgstructuur. Het is een opeenvolging van willekeurige, vaak schokkende of grappige beelden

Architectuur

Entr'acte Rene Clair

Geen vaste choreografie, breekt met klassieke dansvormen. Improvisatie en absurditeit: spontane, bizarre of poppenachtige bewegingen. Vaak gecombineerd met muziek, poëzie en theater. Provocatie: doorbreekt verwachtingen en daagt traditionele dans uit.

Met name technische ontwikkelingen bepalen de geschiedenis van film. 


- Tot 1927 Stille films 

snelle montage zonder echt verhaal

- Vanaf 1927 komt geluidsfilm op

langzamere montage zodat het verhaal vertelt kan worden

- Doorbraak televisie 1950

Montage

Stille Film

Charlie Chaplin

Buster Keaton

- goochelaars, pantomime, acrobatiek

Pianola 

Is een piano die aangestuurd wordt door een zigzag gevouwen orgelboek van stevig papier met ponsgaten. 


Grammafoonplaat 1930

Wordt in cafe's neergezet voor muziek

Hannah Höch

Dadaïstische collage technieken (analoge montage techniek)

Da Dandy 1919

Modernistische kunst stromingen

5. Surrealisme

*De surrealisten laten de echte wereld niet zien zoals hij is, maar maken hem vreemd en dromerig. Laten zien wat er in je hoofd gebeurt, zoals dromen en instincten. (voorstelling)


*Kunst wordt een middel om verlangens, angsten en onderdrukte gedachten zichtbaar te maken. Het irrationele en instinctieve krijgt voorrang boven het bewuste.  (inhoud)


*Vervorming van tijd, ruimte en lichaam (vormgeving; beeldend): 

– Ongewone perspectieven en onlogische ruimten

– Samensmelting van objecten of figuren

– Scherpe, bijna fotografische uitwerking met absurde inhoud

– Gebruik van automatisme: spontaan tekenen of schrijven om het onderbewuste vrij te laten spreken







1920-1940

muziek, dans, theater, film, architectuur

Surrealisme

 dans

Loie Fuller

Droomlogica en irrationele gebeurtenissen, 

Absurdistische dialogen, Symboliek en persoonlijke projecties van emoties en dromen


Theater van Wreedheid

Antonin Artraud

theater

muziek

https://www.youtube.com/watch?v=Sqbv7cCM5AI&t=188s

 

Dromerige geluiden,

 a typische klanken en het mixen van ongewone tonen en geluiden


film

Architectuur

droomlogica, onmogelijke gebeurtenissen, symbolische beelden

Droomachtige en symbolische scènes: uitdrukken van onderbewuste emoties en  dromen. 

Casa Batlló - Antoni Gaudi

Modernistische kunst stromingen

6. Abstract Expressionisme

*Kunstenaars laten de echte wereld achter zich. Ze schilderen gevoelens en emoties in plaats van herkenbare dingen. Het gaat om wat zij van binnen voelen, niet om hoe iets eruitziet. (voorstelling)


*Vaak gebruiken ze gewoon verf en grote doeken. Soms komen ook alledaagse materialen voorbij, maar het gaat vooral om het uitdrukken van emoties. (inhoud)


*Verven en druppelen op doek (action painting) (vormgeving; beeldend): 

-Grote, overweldigende schilderijen

-Geen herkenbare vormen; alles draait om kleur, lijnen en energie

-Chaos en spontane bewegingen zijn juist mooi en expressief

1945-1960

muziek, dans, theater, film, architectuur

Abstract 

Expressionisme 

 dans

theater

muziek

film

Architectuur

Modernistische kunst

8. Bauhaus

* Kunstenaars kijken juist naar de echte wereld (voorstelling)


*Ze willen het dagelijks leven mooier en slimmer maken. Vorm volgt functie: alles moest een doel hebben. Het moet bruikbaar, betaalbaar en logisch zijn. Geïnspireerd door het Constructivisme uit Rusland. (inhoud)


Strakke vormen,  lijnen, geometrie (vormgeving, beeldend)


- Bauhaus-kunstenaars gebruiken vaak materialen zoals glas, staal, hout en textiel. 

– Veel gebruik van vierkanten, cirkels en driehoeken

– Heldere kleuren zoals rood, blauw, geel

– Geen versieringen of overbodige details

– Alles is ontworpen met een duidelijke functie


muziek, dans, theater, film, architectuur

Bauhaus

 dans

theater

muziek

film

Architectuur

Functioneel, strakke lijnen, vlakke daken, glas en staal

Oskar Schlemmer’s Triadisches Ballett

Labannotitie

Modernistische kunst

7. Nieuwe Zakelijkheid

*Kunstenaars richten zich op de echte wereld (voorstelling)


*Ze schilderen geen fantasie of gevoelens, maar de werkelijkheid zoals die is. Vaak laten ze het dagelijks leven, de maatschappij en sociale problemen zien. (inhoud)


*Strakke, zakelijke vormgeving (vormgeving; beeldend)

– Figuren en objecten zijn realistisch en nauwkeurig afgebeeld

– Geen versieringen of overbodige details

– Alles draait om heldere lijnen, proporties en structuur

– Sociaal-politieke en maatschappelijke onderwerpen staan centraal

1920-1933

muziek, dans, theater, film, architectuur

Nieuwe 

Zakelijkheid

 dans

theater

muziek

film

Architectuur

Functioneel, strak, weinig versiering, industrieel

Realistisch, sociaal, zakelijk, sobere decors

Paul Hindemith

MASSA

CULTUUR


Doelen: 


- Uitleggen wat Massacultuur is

- Massacultuur kenmerken herkennen in een 

kunstwerk van Andy Warhol

media-evenement samenkomt

Andy Warhol- Superman - 1961- 

Het aantrekkelijkste, sterkste en coolste land ter wereld - Captain America - Superman - Amerikaans optimisme - stripboeken - herkenbare iconen - grens tussen hoge kunst en goedkope commerciële illustratie doorbreken  

SUPERMAN - ANDY WARHOL

Waardoor ontstond Massa Cultuur?

Verenigde Staten - machtigste Natie en Media producent - cultureel rolmodel - films / tv-series / pop muziek - Globalisering - Internet - verandering en samensmelting van culturen en ideologieën - maatschappelijke betrokkenheid 

Massacultuur

American 

Dream

NY

The 

dream

Musical

Broadway

The city that never sleeps

Opkomst Geluidsfilm

"On the Town" 1949

Muzikaal theaterspektakel  voor een groot publiek, waarin zang, dans en toneel worden gecombineerd 

Een set idealen waarin vrijheid betekent dat er geen hindernis is tot welvaart en succes  


Democratie, rechten, vrijheid, kansen en gelijkheid

Ella Fitzgerald

vs

Marilyn Monroe

Jazz

Massacultuur

American 

Dream

Jazz

The 

dream

Hollywood

Abstract 

expressionisme

Bebop Jazz

Jazz wordt 'kunstmuziek'

Cool Jazz na 1950 

Free Jazz na 1960

Jackson Pollock

Free Jazz

Mexicaanse muurschilderingen

Drippings

Overall compositie

Mark Rothko

Gekleurde vlakken

Western "Good vs Evil"

Melodrama "Liefdesgeschiedenis"

Screwball comedy "Komische liefde"

Film noir "Duistere misdaad"


Soapserie - The Guiding Light

Massacultuur

American 

Dream

Jazz

The 

dream

Rebels

production 

code

1955 James Dean - 

'Without a cause'

Vaste regels voor films:

korte zoen, seks blijft buiten 

beeld -> Conservatieve regels

voor film

1950 Elvis Presley

Rock and Roll

mix van: blues, country, gospel, rythm and blues

Method Acting



1961 Westside story (moderne versie van Romeo en Julliet) 

1967 Aretha Franklin

Soul


Richard Hamilton

Roy Lichtenstein

Andy Warhol

Marisol

POP!

the medium is the message

Massacultuur

Nieuwe 

Wegen

Conceptuele

Kunst

Theater

Performance Art

Theatrale acties 

zonder verhaallijn

Yoko Ono

Vietnamoorlog

Anti-oorlogsbeweging

Hippiebeweging

The beatles, The Rolling Stones, 

Jimmi Hendrix,

David Bowie

Lijst Theater, Vlakke vloer Theater, Werk Theater, Locatie Theater

- Reactie op Expressionisme 

- Kunst en gewone dagelijkse dingen worden verenigd

Absurdistisch theater

Samual Beckett "wachten op Godot" 1953

Existentialisme 


Sober theater 

Jerzy Grotowski Polen

Geen decor, kostuums, licht en grime. 



Dans

Merce Cunningham - Pure dans

Bewegingen; wandelen, lopen, zonder emoties, zonder verhaal

Judson Dance 

Pop

Massacultuur

Pop

POSTMODERNISE VIDEO

Postmodernisme

Doelen: 


- Uitleggen wat Postmodernisme is 

- Postmodernistische kenmerken herkennen in een popculturele performance.

-Hoe cultuur, identiteit en macht samen in een groot media-evenement samenkomt

KERN PUNTEN

MASSA CULTUUR/POSTMODERNISME

pp

Herwaardering verhalende verwijzingen

Kunst mag weer herkenbare verhalen, symbolen en culturele verwijzingen bevatten.


Complexiteit en tegenspraak (Venturi)

Volgens Robert Venturi mag kunst gelaagd, dubbelzinnig en tegenstrijdig zijn in plaats van eenvoudig en eenduidig.


Herwaardering figuratie

Herkenbare voorstellingen van mensen en objecten keren terug als reactie op de abstracte kunst van het modernisme.


Cultuurrelativisme

Er bestaat niet één dominante cultuur of waarheid, maar meerdere gelijkwaardige perspectieven naast elkaar.





KERN PUNTEN

MASSA CULTUUR/POSTMODERNISME

 Natuur: natuur en clichés over de natuur

De natuur wordt niet als puur gegeven gezien, maar als een cultureel beeld waarmee gespeeld en geciteerd kan worden.


Originaliteit: hoeft niet; clichés en (stijl)citaten mogen

Het hergebruiken, citeren en combineren van bestaande stijlen en beelden is toegestaan en zelfs kenmerkend.


High Art & Low Culture 

Volgens Kirk Varnedoe vervaagt in het postmodernisme het onderscheid tussen hoge kunst en populaire cultuur.


KERN PUNTEN

 X BASQUIAT

Geen vaststaande esthetische normen


Herwaardering ornament


Grensoverschrijdingen van veel kunstdisciplines


Herwaardering verhalende verwijzingen


Complexiteit en tegenspraak (Venturi)


Herwaardering figuratie


Cultuurrelativisme


 Natuur: natuur en clichés over de natuur


Originaliteit: hoeft niet; clichés en (stijl)citaten mogen


High Art & Low Culture