Beeldspraak in liedteksten deel 2

Beeldspraak in liedteksten 2

1 / 23
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMBOStudiejaar 4

In deze les zitten 23 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Beeldspraak in liedteksten 2

Open bij de herkenbare context van muziek: studenten luisteren vaak naar liedjes mee zonder alle taalkeuzes bewust op te merken. Deze les maakt de stap van 'mooi lied' naar taalbegrip en taalgebruik.

Leerdoel

Ik begrijp wat beeldspraak is

Ik kan beeldspraak in een Nederlandstalig lied herkennen

Ik kan toelichten waarom ik iets mooi vind of niet.

Deze slide heeft geen instructies

Welke figuurlijk taalgebruik zit in jouw gekozen liedje?

Gebruik deze woordcloud als start: laat studenten losse woorden noemen zoals gevoel, liefde, verdriet, vergelijking, sfeer, verhaal, beeld. Koppel daarna terug naar het leerdoel: woorden kunnen letterlijk of figuurlijk bedoeld zijn.

Wat is beeldspraak?

Beeldspraak is taal waarbij woorden niet letterlijk bedoeld zijn.


De schrijver gebruikt een beeldspraak om:

  • een gevoel sterker te maken

  • iets duidelijker voor te stellen

  • meer sfeer of betekenis aan een tekst te geven

Benadruk het verschil tussen letterlijk en figuurlijk taalgebruik. Koppel dit meteen aan liedteksten: daar kiezen schrijvers vaak voor beelden om emoties compact en krachtig uit te drukken.

Letterlijk of figuurlijk

Bij letterlijk taalgebruik bedoel je precies wat er staat.

Bij figuurlijk taalgebruik zeg je iets in een beeld. De lezer of luisteraar moet dan nadenken over de bedoeling achter de woorden. Dit roept gevoel op en is daardoor vaak leuker om te lezen/horen.

Voorbeeld:

Ik heb een zwaar hart betekent niet dat een hart echt meer kilo weegt, maar dat iemand verdriet of zorgen voelt.

Gebruik eventueel extra mondelinge voorbeelden zoals 'ik barst van de honger' of 'zij is een zonnetje'.

Hoe herken je dat iets figuurlijk bedoeld is?

Bespreek dat sterke antwoorden het verschil noemen tussen wat er letterlijk staat en wat er eigenlijk bedoeld wordt. Laat studenten eventueel een kort eigen voorbeeld geven.

Opdracht 1 en 2: kies een lied en vul aan

  1. Kies een Nederlandstalig nummer dat je mooi vindt.

Beantwoord daarna:

a. Wat wordt er met dit lied bedoeld, denk je?

b. Is er sprake van beeldspraak? Zo ja, waar?

c. Wat vind jij van de woordkeuze van de schrijver? Geef een uitgebreide mening met voorbeelden van wat je mooi vindt en wat je minder mooi vindt.


  1. Vul het lied aan met een eigen couplet of refrein. Let erop dat jouw tekst past bij:

  • het onderwerp van het lied

  • de sfeer, toon en de woordkeuze van het origineel

  • eventuele beeldspraak die al in het lied zit

Stuur aan op complete antwoorden in lopende zinnen. Bij vraag c gaat het om taalwaardering: niet alleen 'mooi' of 'niet mooi', maar ook waarom.

Kinderboekenweek!

Slide tekst

Deze slide heeft geen instructies

Wat hoort er bij interactief voorlezen?

Deze slide heeft geen instructies

Wat hoort er bij interactief voorlezen?

-kaft bespreken

-voorkennis activeren

-titel en schrijver vertellen

-eerst lezen, dan laten zien

-vragen stellen:

  1. aanwijsvragen

  2. gesloten vragen

  3. voorspellende vragen

-houding, mimiek, stemmetjes en intonatie

Deze slide heeft geen instructies

Waar ga jij vandaag vooral mee oefenen? Kies je leerpunt

1

kaft bespreken

2

eerst lezen, dan laten zien

3

vragen stellen

4

houding en mimiek

5

intonatie en stemmetjes

Deze slide heeft geen instructies

Kies een boek

  1. -lees het boek samen

-bespreek wat je opvalt

-één persoon leest het boek voor en let op haar/zijn leerpunt

de ander luistert actief en doet mee


  1. -je bespreekt het samen na

-je wisselt, de ander leest voor


  1. wat ging er goed en wat kan je verbeteren?

Deze slide heeft geen instructies

Wat ging goed en wat ging minder?



Kaft bespreken

Eerst lezen, dan laten zien

Vragen stellen

Houding en mimiek

Intonatie en stemmetjes

Deze slide heeft geen instructies

Ben je tevreden over je uitvoering?

Deze slide heeft geen instructies

Waar moet je eigen couplet of refrein vooral bij passen?

A

Onderwerp en sfeer

B

Alleen het tempo

C

Alleen de lengte

D

YouTube-link en titel

Toetst slides 12-15: eigen tekst moet passen bij onderwerp, sfeer, toon en woordkeuze van het lied.

Welke beeldspraak kun je gebruiken?

Een paar bekende vormen van beeldspraak zijn:

  • vergelijking: twee dingen worden met elkaar vergeleken (zo mooi als de zon)

  • metafoor: iets wordt direct als iets anders voorgesteld (wat een baas)

  • personificatie: een ding of idee krijgt menselijke eigenschappen (de droge grond smacht naar water)

  • overdrijving: iets wordt veel groter of sterker gezegd dan letterlijk klopt (ik zal nooit meer slapen)

Houd de uitleg functioneel en eenvoudig; het doel van deze les is vooral herkennen en duiden in liedteksten.

Wat komt in je eindverslag?

Je eindverslag bevat:

  • de volledige tekst van het nummer + jouw eigen tekst

  • de antwoorden op opdracht 1 en 2

  • een duidelijke uitleg waarom je dit nummer gekozen hebt en jouw mening

  • een link naar YouTube van het nummer

Wijs op overzicht en bronvermelding. Laat studenten hun verslag logisch opbouwen: liedkeuze, analyse, eigen tekst, toelichting.

Van mening naar onderbouwing


Gebruik in je antwoord:

  • een duidelijke uitleg van de boodschap

  • één of meer voorbeelden uit de tekst

  • uitleg waarom een beeld goed werkt of juist minder goed werkt

  • woorden als omdat, daardoor, dit laat zien dat

Deze slide helpt studenten vooral bij vraag c en bij het eindverslag. Het voorkomt korte, losse meningen zonder argumenten.

Welke vorm van beeldspraak zie je in 'De hond lachte naar zijn baas'?

A

Metafoor

B

Overdrijving

C

Vergelijking

D

Personificatie

Sluit aan bij slides 7-9. De wind krijgt een menselijke eigenschap.

Wat heb jij vandaag geleerd over beeldspraak?

Laat studenten kort terugkijken op hun leerproces. Mogelijke elementen: verschil tussen letterlijk en figuurlijk, soorten beeldspraak herkennen, beter luisteren naar woordkeuze.

Wat vind je (nog) moeilijk aan beeldspraak?

Gebruik de antwoorden om te zien welke werkvorm of uitleg het meest hielp, bijvoorbeeld voorbeelden, het luisteren naar een lied of het analyseren van woorden.

Begrippenlijst

beeldspraak - taal waarbij woorden niet letterlijk, maar figuurlijk bedoeld zijn

letterlijk - precies bedoeld zoals er staat

figuurlijk - bedoeld in een beeld of met een diepere betekenis

liedtekst - de geschreven woorden van een lied

vergelijking - beeldspraak waarbij twee dingen met elkaar worden vergeleken

metafoor - beeldspraak waarbij iets direct als iets anders wordt voorgesteld

personificatie - beeldspraak waarbij iets niet-menselijks menselijke eigenschappen krijgt

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

overdrijving - een bewuste vergroting om nadruk te geven

woordkeuze - de woorden die een schrijver kiest

boodschap - wat een tekst eigenlijk wil zeggen

sfeer - het gevoel dat een tekst oproept

couplet - een strofe van een lied

refrein - het deel van een lied dat terugkomt

onderbouwing - uitleg met redenen en voorbeelden

Deze slide heeft geen instructies