H7 + H8 Ecologie

• newEditor
• Biologie
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 4

Biologielessen en toetsen in P1

Theorielessen:

H7 Soorten en Relaties

H8 Ecosysteem en Evenwicht

Toets in TW1 (80 min, 20%)

Wat heb ik nodig tijdens de les?

Theorieboek Nectar 4 Havo editie 4.1

Binas 7e editie (tijdens de les te leen)

Schrift met lijntjes

Pen en potlood

Lineaal/geodriehoek

Gewone rekenmachine

H7: Soorten en relaties

§1 Soorten

Deze les

- Biotische en abiotische factoren

- Tolerantie

- Wetenschappelijke indeling van soorten

Wat verstaan we onder organismen die van dezelfde soort zijn?

Organismen leven in de natuur 

en zijn afhankelijk van hun 

biotische en abiotische factoren

Noem een abiotische factor

Noem een biotische factor

Maak opdracht 1

Deze les

- Biotische en abiotische factoren

- Tolerantie

- Wetenschappelijke indeling van soorten

Tolerantie

Ieder organisme heeft zijn eigen eisen voor bepaalde 

abiotische factoren --> tolerantiegebied

Tolerantiegrenzen geven aan tussen welke waarden organismen kunnen overleven

De meeste individuen komen voor als de optimumwaarden behaald zijn

Optimum curve

Maak opdracht 1 tm 6

Deze les

- Biotische en abiotische factoren

- Tolerantie

- Wetenschappelijke indeling van soorten

Huiswerk

Maak opdracht 7 tm 12

H7 Soorten en relaties

7.2 Populaties

Deze les

- Wat is een populatie?

- Draagkracht en exoten

- Landbouw en biotechnologische toepassingen

Wat is de definitie van een soort?

Populaties

Organismen van dezelfde soort die in een bepaald gebied samenleven.

Bereken de menselijke populatiedichtheid van de gemeente Hardenberg. De gemeente telt 20.285 inwoners en heeft een oppervlakte van 15,52 km^2. Geef je antwoord in inwoners per m^2.

Wereldbevolking

Exoten

Draagkracht kan aangetast worden door soorten die niet oorspronkelijk uit een bepaald gebied komen --> (invasieve) exoten

Aan het werk

Maak opdracht 13, 14, 15, 17

Deze les

- Wat is een populatie?

- Draagkracht en exoten

- Landbouw en biotechnologische toepassingen

Populaties in de landbouw

Monocultuur

Noem een voor- en een nadeel van bestrijdingsmiddelen

Biologische landbouw

Biotechnologie

Gebruik maken van de voortplantingsmanier bij planten:

- Ongeslachtelijke voortplanting

- Geslachtelijke voortplanting

Ongeslachtelijke voortplanting

Ongeslachtelijke voortplanting

Kan ook kunstmatig

- Stekken

- Weefselkweek

- Klonen

Stekken

Weefselkweek

Geslachtelijke voortplanting

Aan het werk

Opdracht 18, 20 tm 23, 25, 26, 27

H7 Soorten en relaties

7.3 Samenleven

Deze les

- Symbiose

Welke vorm van symbiose is dit?

A

Mutualisme

B

Commensalisme

C

Parasitisme

D

Welke vorm van symbiose is dit?

A

Mutualisme

B

Commensalisme

C

Parasitisme

D

Aan het werk

7.2 

Opdracht 18, 20 tm 23, 25, 26, 27

7.3

Opdracht 28 tm 33 

H7 Soorten en Relaties

7.4

Relaties in ecosystemen in evenwicht

Deze les

- Hoe werkt een ecosysteem en welke relaties kom je tegen?

Andere relaties in een ecosysteem

- Vraat/Grazen

- Predator-prooirelatie

- Concurrentie

Vraat / Grazen

Predator-prooirelatie

Aan het werk

Maak 7.4

Opdracht 36 tm 42

Deze les

- Hoe werkt een ecosysteem en welke relaties kom je tegen?

Binas 93D2

Aan het werk

Opdracht 36 tm 42

Maak opdracht 44, 45, 46, 50

H7 

7.5 Voedselketens

Deze les

- Rollen binnen een voedselketen/web

- Hoe werkt de energiebalans in een ecosysteem?

Producenten

Chemoautotroof

Veel aanwezig op plekken zonder licht

Producenten

Voortgezette assimilatie

Glucose als grondstof voor andere organische verbindingen

Aan het werk

Opdracht 51 t/m 55

Aan het werk

Maak opdracht 51 t/m 61

Opdracht 13 samen doen

H8: Ecosysteem en evenwicht

§2 Koolstofkringloop

Deze les

- In welke vormen komen we koolstof tegen in de natuur?

- Hoe werkt de koolstofkringloop?

In welke vormen komt koolstof (C) voor in de natuur?

In welke chemische reacties speelt CO2 een belangrijke rol?

Aan het werk

8.1

7 tm 12

8.2

14 tm 21

Belangrijke tabel! Binas 93F

Deze les

- Hoe werkt de koolstofkringloop?

- Wat is het (versterkt) broeikaseffect en hoe werkt het?

Wat weet je van het broeikaseffect?

Hogere temperaturen

Verzuring van oceanen

Ecosysteem verschuivingen

Tipping points

Aan het werk

8.2

Opdracht 24 t/m 28

H8 Ecosystemen en evenwicht

8.3 

De stikstofkringloop

Welke vormen van stikstof (N) kom je tegen in de natuur?

In welke moleculen in ons lichaam vind je veel stikstofverbindingen terug?

Binas 93F

Stikstofkringloop in Binas

Uitspoeling

Wortelknolletjes

Stikstof fixatie

Hoe heet de symbiotische relatie tussen knolletjesbacteriën en planten?

A

Parasitisme

B

Predatie

C

Commensalisme

D

Mutualisme

Stikstofcrisis

Teveel aan stikstof komt in atmosfeer en 

daalt neer in natuurgebieden

Soorten die niet tegen 'verrijking' kunnen

verdwijnen.

Zorgt voor maatschappelijk debat

Eutrofiëring

Teveel ammonium/nitraten in oppervlaktewater zorgt voor eutrofiëring

Standaard examenvraag: Hoe zorgt eutrofiëring voor vissterfte in de sloot?

Aan het werk...

Opdracht 30, 31, 33 t/m 40

H8 Ecosystemen en evenwicht

8.4

Veranderingen in ecosystemen

Gebruik je Binas. Wat is de meest voorkomende volgorde van de stikstofkringloop?

A

NO3-Organische N-verbindingen- NH3/NH4-NO2-NO3

B

NO3-NH3/NH4-NO2-Organische N-verbindingen-NO3

C

NO2-Organische N-verbindingen-NH3/NH4-NO3

D

NH3/NH4-Organische N-verbindingen-NO2-NO3

Hoe noemen we het proces waarbij bacteriën stikstofgas omzetten in nutriënten voor planten?

Zijn knolletjesbacteriën aeroob, anaeroob of allebei?

Leg uit hoe een populatie vissen in een sloot kan sterven door eutrofiëring.

Deze les

- Invloeden van biotische en abiotische factoren op populatiegrootte

- Verandering van een ecosysteem bij veranderende biotische en abiotische factoren

Welke factoren kunnen populatiegrootte binnen een ecosysteem beïnvloeden?

Populatiegrootte

Kan variëren door biotische factoren:

• geboorte, sterfte en migratie

• intra- en interspecifieke concurrentie

• voedselbeschikbaarheid

Gradiëntecosysteem

Verlanding

Aan het werk

Maak 8.4

Opdracht 41, 42, 47, 51, 52, 53

H8 Ecosysteem en Evenwicht

8.5 Duurzaamheid

Deze les

- (Verschuivende) Evenwichten

Binas 93D

Verschuivend evenwicht

Case study

Kabeljauw visserij in 1960-1990 in North Atlantic

Instorting populatie kabeljauw

Herstel?

Kabeljauw lijkt zich voorzichtig te herstellen, maar...

Trophic cascade effect

Weghalen van roofdieren heeft gevolgen in de rest van het ecosysteem

Maak 8.5

Maak opdracht 54 tm 58

60, 64, 65

Onderzoek in ecologie

Op verschillende organisatieniveaus

Van moleculair tot biosfeer

Voorbeelden van onderzoek?