Thema 3 Ordening Basisstof 4 Planten m/h/v

• newEditor

Planten

Lesdoel

Ik kan planten indelen in groepen en kenmerken en voorbeelden noemen van vaatplanten, groenwieren, sporenplanten en zaadplanten.

Planten in stammen

Planten kun je indelen in acht stammen.

Die acht stammen vallen in twee hoofdgroepen:

• niet-groene planten

• groene planten

Zo kun je overeenkomsten en verschillen tussen planten beter herkennen.

Open bij het idee van ordenen: biologen delen organismen in groepen op basis van kenmerken. Hier gaat het om de indeling zoals die in de methode wordt gebruikt.

De acht stammen

Groene planten

hauwmossen

bladmossen

levermossen

vaatplanten

Niet-groene planten

blauwgroene wieren

roodwieren

groenwieren

kranswieren

Gebruik deze slide vooral als overzicht. Laat leerlingen zien dat groenwieren in deze indeling nog bij de niet-groene planten staan, terwijl groene planten als aparte hoofdgroep wordt gebruikt in de methode.

Waarom indelen?

Door planten in groepen te plaatsen, zie je sneller:

• welke kenmerken ze delen

• hoe groepen van elkaar verschillen

• welke voorbeelden bij een groep horen

Houd dit functioneel en kort: ordenen helpt om kenmerken te koppelen aan een groep, niet om losse namen uit het hoofd te leren zonder verband.

Hoofdverschil tussen groepen

In deze basisindeling let je op kenmerken zoals:

• wel of geen vaten

• wel of geen wortels, stengels en bladeren

• voortplanting met sporen of met zaden

Met die kenmerken kun je plantengroepen van elkaar onderscheiden.

Deze slide bereidt de volgende subonderwerpen voor. Leg nog niet alles uit, maar noem de kenmerken als 'gereedschap' om te ordenen.

Wat zijn vaatplanten?

Vaatplanten hebben vaten voor het transport van stoffen.

Die vaten vervoeren onder andere water en opgeloste stoffen door de plant. Daardoor kunnen verschillende delen van de plant goed samenwerken.

Benadruk structuur en functie: het kenmerk 'vaten' is niet alleen een naam, maar heeft een functie in transport.

Voorbeelden van vaatplanten

Voorbeelden van vaatplanten zijn:

• alle zaadplanten

• varens

• paardenstaarten

Koppel voorbeelden direct terug aan het kenmerk vaten. Eventueel noemen dat veel bekende landplanten vaatplanten zijn.

Wat zijn groenwieren?

Groenwieren zijn eencellige of meercellige organismen met bladgroenkorrels.

Ze maken dus, net als andere groene organismen, gebruik van bladgroen.

Noem bladgroenkorrels als herkenningspunt. Houd het bij de methode-informatie; ga niet uitweiden over fotosynthese.

Kenmerken van groenwieren

Groenwieren hebben geen wortels, stengels en bladeren.

Dat is een belangrijk verschil met veel planten op het land. Je kunt groenwieren dus niet opbouwen zoals een gewone stengelplant.

Veel leerlingen denken dat elk groen organisme automatisch wortels en bladeren heeft. Benoem dit als veelvoorkomende verwarring.

Voorbeelden van groenwieren

Voorbeelden zijn:

• boomalg – eencellig

• zeesla – meercellig

Twee manieren van voortplanten

Planten kunnen zich op twee manieren voortplanten:

• met sporen

• met zaden

Dat verschil gebruik je om planten verder in te delen.

Hoewel IMAGE1 niet in dit layouttype wordt getoond, de inhoud van de slide blijft volledig zonder beeld. Focus op de tweedeling als opstap naar sporenplanten en zaadplanten.

Wat zijn sporen?

Sporen zijn cellen waaruit een nieuwe plant kan ontstaan.

Planten die zich zo voortplanten, noem je sporenplanten.

Maak duidelijk dat een spoor één voortplantingscel is en geen zaad. Dat onderscheid is vaak lastig.

Kenmerken van sporenplanten

Sporenplanten hebben:

• bladeren

• stengels

• wortels

• geen bloemen

• voortplanting door sporen

In de methode worden hier ook voorbeelden uit mossen en varens genoemd. Het slide-doel is eerst het kenmerkpatroon neerzetten.

Voorbeelden van sporenplanten

Voorbeelden van sporenplanten zijn:

• haarmos

• heermoes

• mannetjesvaren

Let op correcte uitspraak en herkenning van de voorbeelden. Heermoes is een paardenstaart.

Wat zijn zaadplanten?

Zaadplanten planten zich voort met zaden.

Die zaden ontstaan in bloemen. Daarom hebben zaadplanten wél bloemen.

Houd het causaal eenvoudig: in deze les is de koppeling bloemen → zaden voldoende.

Kenmerken van zaadplanten

Zaadplanten hebben:

• bladeren

• stengels

• wortels

• wel bloemen

• voortplanting door zaden

Benadruk het contrast met sporenplanten: beide hebben vaak bladeren, stengels en wortels, maar verschillen in bloemen en voortplanting.

Sporenplanten en zaadplanten

Overeenkomsten:

• beide hebben bladeren, stengels en wortels

Verschillen:

• sporenplanten hebben geen bloemen en maken sporen

• zaadplanten hebben wel bloemen en maken zaden

Dit is de samenvattende contrastsheet van het subonderwerp. Laat leerlingen de twee groepen niet op uiterlijk alleen, maar op kenmerken onderscheiden.

Begrippenlijst

stam - groep organismen met belangrijke gemeenschappelijke kenmerken

niet-groene planten - hoofdgroep met blauwgroene wieren, roodwieren, groenwieren en kranswieren

groene planten - hoofdgroep met hauwmossen, bladmossen, levermossen en vaatplanten

vaatplanten - planten met vaten voor transport van stoffen

groenwieren - eencellige of meercellige organismen met bladgroenkorrels zonder wortels, stengels en bladeren

sporen - cellen waaruit een nieuwe plant kan ontstaan

sporenplanten - planten die zich voortplanten met sporen

Begrippenlijst

zaadplanten - planten die zich voortplanten met zaden

zaden - voortplantingsstructuren die in bloemen ontstaan

bladgroenkorrels - delen van cellen die bladgroen bevatten

wortels - delen van een plant die water en mineralen opnemen en de plant vastzetten

stengels - delen van een plant die stevigheid geven en stoffen vervoeren

bladeren - delen van een plant die vaak licht opvangen en groen zijn

bloemen - voortplantingsorganen waarin zaden ontstaan

Hoe planten sporenplanten zich voort? En zaadplanten?

De stam niet-groene planten welke soort planten bevat deze voornamelijk?

Wat is een stam ( en bedoel niet van een boom)

Wat zijn sporen en wat groeit daaruit?