Leesvaardigheid tekstdoelen

Tekstdoel, onderwerp en hoofdgedachte


1 / 55
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo b, k, gLeerjaar 1-4

In deze les zitten 55 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Tekstdoel, onderwerp en hoofdgedachte


Aan het eind van de les

  • Kun je het onderwerp en hoofdgedachte van een tekst benoemen

  • Weet je welk tekstdoel een tekst heeft:

       amuseren - activeren/overhalen - informeren - instrueren

  • Weet je hoe je een tekst moet samenvatten




Waar vind je de hoofdgedachte vaak?



Wat is het doel van dit bord?

A

overhalen

B

amuseren

C

informeren

D

instrueren

Wat wil de spreker bereiken met dit stukje?

A

overhalen

B

amuseren

C

informeren

D

instrueren

Tekst

Noem de vijf tekstdoelen.

Wat is het doel van dit gedicht?

A

Informeren

B

Overhalen/activeren

C

Amuseren

D

Instrueren

Wat is het doel van dit recept?

A

Informeren

B

Overhalen/activeren

C

Amuseren

D

Instrueren

Wat is het doel van dit aanplakbiljet?

A

Informeren

B

Overhalen/activeren

C

Amuseren

D

Instrueren

Wat is het doel van deze krantenartikelen?

A

Informeren

B

Overhalen/activeren

C

Instrueren

D

Overtuigen

Wat is het belangrijkste doel van dit artikel?

A

Informeren

B

Instrueren

C

Overtuigen

D

Amuseren

tekstverbanden & signaalwoorden

op eenvoudig niveau verschillende tekstrelaties herkennen, zoals:

- oorzaak - gevolg

- doel - middel

- algemene uitspraak - voorbeeld

- tegenstelling

- opsomming

- voorwaarde

- argumenten - conclusie

Tekstverband: MIDDEL-DOEL

A

zoals

B

om

C

zo

D

omdat

Tekstverband: TEGENSTELLING

A

al met al

B

daar staat tegenover

C

zoals

D

waardoor

Tekstverband: UITSPRAAK-VOORBEELD

A

samenvattend

B

echter

C

ter toelichting

D

zo

Signaalwoord: TEN EERSTE........TEN TWEEDE

A

middel-doel

B

opsomming

C

oorzaak-gevolg

D

tegenstelling

Tekstverband: OPSOMMING

A

nog

B

alles bij elkaar

C

al met al

D

zoals

Tekstverband: VOORWAARDE

A

mits

B

waardoor

C

omdat

D

alles bij elkaar

Tekstverband: CONCLUSIE

A

kortom

B

alles overziend

C

met dat doel

D

daarentegen

samenvatten

  • Maak er een samenhangend geheel van. 

  • Gebruik geen telegramstijl. 

  • Noem niet onnodig voorbeelden. 

  • Tel het aantal woorden en zet het aantal onder de samenvatting. 

  • Zet de titel erboven.

telegramstijl

 Eten ongezond. 

Schoolkantinelunches steeds beter.


Goede zinnen: 

Scholieren eten ongezond. 

Schoolkantinelunches worden steeds beter.

Kernzinnen en hoofdzaken

Teksten zijn verdeeld in alinea’s. De belangrijkste informatie uit een alinea staat in de kernzin. 


Anders gezegd: de hoofdzaken van de tekst vind je in de kernzinnen van de alinea’s.


De rest van een alinea bestaat uit voorbeelden van wat in de kernzin staat of een uitleg daarvan. 

Meestal zijn voorbeelden en uitleg minder belangrijk. 


Anders gezegd: dat zijn de bijzaken van de tekst.

Kernzinnen

De kernzin kan op verschillende plaatsen in een alinea staan:

  


  • De kernzin is de eerste zin van de alinea.

  • De kernzin is de tweede zin, na een inleidende zin.

  • De kernzin staat midden in de alinea.

  • De kernzin is de laatste zin van de alinea.




Snel?

Wil je snel de belangrijkste inhoud van een tekst ‘opsporen’, lees dan van elke alinea de eerste en de laatste zin. 

De kans is groot dat je dan al een goed beeld hebt van de hoofdzaak van de tekst, omdat de kernzin in de meeste gevallen de eerste of de laatste zin is.

Wat is de kernzin??


5 mei zou elk jaar een vrije dag moeten zijn zodat iedereen Bevrijdingsdag kan vieren. Nu is het maar eens in de vijf jaar een officiële feestdag. Uit een onderzoek in opdracht van het Nationaal Comité 4 en 5 mei blijkt dat zeven op de tien mensen vinden dat iedereen elk jaar vrij moet zijn. Als er een andere vrije dag voor ingeruild moet worden, kiezen drie op de tien Nederlanders voor Goede Vrijdag.

Wat is de kernzin??


Drie op de tien Nederlanders willen Goede Vrijdag best inleveren als vrije dag. 5 mei zou elk jaar een vrije dag moeten zijn zodat iedereen Bevrijdingsdag kan vieren. Nu is het maar eens in de vijf jaar een officiële feestdag. Uit een onderzoek in opdracht van het Nationaal Comité 4 en 5 mei blijkt dat zeven op de tien mensen vinden dat iedereen elk jaar vrij moet zijn.

Wat is de kernzin??


5 mei is maar eens in de vijf jaar een officiële feestdag. Uit een onderzoek in opdracht van het Nationaal Comité 4 en 5 mei blijkt dat zeven op de tien mensen vinden dat dit moet veranderen. 5 mei zou elk jaar een vrije dag moeten zijn zodat iedereen Bevrijdingsdag kan vieren. Als er een andere vrije dag voor ingeruild moet worden, kiezen drie op de tien Nederlanders voor Goede Vrijdag.

Wat is de kernzin??


5 mei is maar eens in de vijf jaar een officiële feestdag. Uit een onderzoek in opdracht van het Nationaal Comité 4 en 5 mei blijkt dat zeven op de tien mensen vinden dat iedereen elk jaar vrij moet zijn. Als er een andere vrije dag voor ingeruild moet worden, kiezen drie op de tien Nederlanders voor Goede Vrijdag. 5 mei zou elk jaar een vrije dag moeten zijn zodat iedereen Bevrijdingsdag kan vieren.

resumé

De hoofdzaken van een tekst vind je in de kernzinnen. Deze zinnen kun je gebruiken om een samenvatting te maken van de belangrijkste informatie in een tekst.

Blok 3

Op het Centraal Schriftelijk Examen moest je voorheen onder andere een tekst samenvatten. In de samenvattingsopdracht zijn de punten die in je samenvatting moeten voorkomen al voor je op een rijtje gezet. Ze staan in dezelfde volgorde als in de tekst. Ook staat er in de opdracht hoeveel woorden je samenvatting maximaal mag tellen. 

Zo pak je deze opdracht aan:

                                             Aanpak


  • Zoek de gevraagde punten een voor een in de tekst. Onderstreep de zinnen en zet het nummer van het punt in de kantlijn. Kun je een punt niet vinden in de tekst, lees het tekstdeel dan nog een keer rustig door tot je goed begrijpt wat er staat.

  • Lees alle onderstreepte zinnen nog eens door.

  • Maak van de onderstreepte zinnen een goedlopend verhaaltje. Je kunt zinnen inkorten of samenvoegen. Ook kun je woorden toevoegen om de zinnen op een logische manier met elkaar te verbinden.

  • Gebruik geen telegramstijl (onvolledige zinnen zonder onderwerp of persoonsvorm), maar maak complete zinnen.

                                             Aanpak


  • Tel het aantal woorden. Streep woorden weg als je te veel woorden hebt. Is je samenvatting veel te kort, dan heb je misschien een aantal punten gemist.

  • Controleer nog eens of alle gevraagde punten in je samenvatting staan.

  • Schrijf de samenvatting in het net.

  • Zet het aantal woorden onder de samenvatting.



beoordeling

Het beoordelen van een samenvatting gebeurt op deze manier:


Voor de inhoud krijg je een aantal punten, vaak is dat 1 punt per onderdeel.


Bij punten die uit meer delen bestaan, moet je alle delen noemen. 

Mis je delen, dan verlies je soms alle punten.


voorbeeld


Noem vier redenen. (2 p)

als er vier redenen zijn genoemd: 2p;

als er drie redenen zijn genoemd: 1p;

als er twee redenen zijn genoemd of minder: 0p.


In dit voorbeeld kan het dus gebeuren dat je twee redenen had genoemd die wel goed waren, maar toch krijg je dan geen punten voor dit stukje van de samenvatting, omdat het niet compleet genoeg is.




maximaal aantal woorden

Er worden punten afgetrokken als je te veel woorden hebt gebruikt. Tien woorden extra mag, dat kost je geen punten. 


Heb je tien tot twintig woorden te veel, dan wordt er 1 punt van het totaal afgehaald, bij twintig tot dertig woorden te veel 2 punten enzovoort.