Thema 13 Transport
13.1 t/m 13.7
Thema 13 Transport
13.1 t/m 13.7
13.1 Bloed
Je kunt de bestanddelen van bloed noemen met hun kenmerken en functies.
Onderdelen bloed
BLOEDPLASMA
BLOEDPLAATJES
WITTE BLOEDCELLEN
RODE BLOEDCELLEN
onderdelen bloed
Bloedplaatjes
Fibrinogeen wordt omgezet in fibrine. Fibrine vormt een netwerk van draden op de wond. Tussen deze draden blijven bloedcellen hangen. Daardoor stopt het bloeden.
• Als de fibrinedraden met de bloedcellen indrogen, ontstaat een korstje.
Stamcellen worden gemaakt in het rode beenmerg (pijpbeenderen--> kop en plat)
Stamcellen worden gespecialiseerde cellen
Witte bloedcellen
Verschillende typen:
• witte bloedcellen die dode celresten opruimen
• witte bloedcellen die ziekteverwekkers bestrijden door antistoffen te vormen
• witte bloedcellen die bacteriën bestrijden
3 typen bloedvaten
- Gaan naar de - gaan van de
organen toe organen weg.
13.2 Bloedvaten
- Je kunt de drie typen bloedvaten noemen met hun kenmerken en functies.
- Je kunt in het bloedvatenstelsel van de mens slagaders en aders benoemen en je kunt de samenstelling van het bloed daarin aangeven.
dubbele bloedsomloop
Aan de slag!
- LZ 13.2 en bekijk de filmpjes
MK 13.2 opdr. 1 t/m 3, 5 t/m 8
13.3 Het hart
- Je kunt de delen van het hart en de aansluitende bloedvaten noemen met hun kenmerken en functies.
- Je kunt beschrijven hoe een hartslag verloopt.
Leer de onderdelen van het hart
De harttspier...
krijgt glucose en zuurstof via de kransslagaders
geeft Koolstofdioxide af aan de kransaders
de kransslagaders komen van de aorta
de kransaders gaan naar de bovenste holle ader
13.4 Hart- en vaatziekten
Je kunt de gevolgen van hart- en vaatziekten noemen en aangeven hoe je de kans op harten vaatziekten kunt verkleinen.
Slagaderverkalking
Slagaderverkalking
Vettige stoffen plakken aan de wand --> ontstaan slagaderverkalking.
Cholesterol is de vettige stof die het meest zorgt voor slagaderverkalking.
De wanden van de slagaders worden minder elastisch.
Oorzaken hart- en vaatziekten
Erfelijke aanleg
Ongezonde leefstijl
Overgewicht
Roken
Weinig beweging
Stress
13.5 Weefselvloeistof en lymfe
LYMFEVATENSTELSEL
Bestaat uit lymfevaten en lymfeknopen.
Functie:
- Afvoeren van afvalstoffen uit de organen.
- Afweer tegen ziekteverwekkers.
LYMFEKNOPEN / LYMFEKLIEREN
Zuiveren de lymfe van o.a. ziekteverwekkers.
Wat doen je lymfeknopen
Lymfevaten voeren lymfe naar de lymfeklieren / lymfeknopen.
Hier wordt het lymfe gecontroleerd op de aanwezigheid van ziekteverwekkers.
Dit wordt gedaan door de witte bloedcellen.
Aan de slag!
- LZ 13.5
- Bekijk de filmpjes van 13.5
- MK 13.5 opdr. 1 - 4 -5
13.6 Afweer
- Je kunt beschrijven hoe antistoffen bescherming bieden tegen infecties en op welke manieren immuniteit kan ontstaan.
- Je kunt omschrijven hoe stoffen een allergische reactie kunnen veroorzaken.
3.5 Afweer
Afweer
• Het laagje talg op de huid.
• Het slijmvlies in de wand van de luchtwegen.
• Maagsap bevat zoutzuur, waardoor bacteriën worden gedood.
• Witte bloedcellen sluiten de ziekteverwekkers in .
3.5 Afweer
Antigenen en antistoffen
Antigeen = gemeen
-> lichaamsvreemd en is van de ziekteverwekker
Antistof = tof
-> lichaamseigen en is van een witte bloedcel
Een antistof is specifiek voor de ziekteverwekker/ antigeen.
Aan de slag!
- LZ 13.5 en 13.6
- MK 13.5 opdr. 1 - 4 - 5
-MK 13.6 opdr. 1 - 4 - 5 - 7 - 8
13.7 Bloedgroepen
Transplantatie en bloedtransfusies
- Je kunt de problemen beschrijven die het afweersysteem veroorzaakt bij transplantaties en auto-immuunziekten.
- Je kunt de rol van bloedfactoren bij bloedtransfusies en de rol van de resusfactor bij zwangerschap beschrijven.
Bloedtransfusie
Bij een bloedtransfusie krijgt iemand bloed van een donor. Het beste is donorbloed van dezelfde bloedgroep.
In het bloed van de ontvanger mogen géén antistoffen aanwezig zijn tegen de bloedfactoren van de donor.
Aan de slag!
- LZ 13.7
- plak de schema's in je schrift en vul in.
- MK 13.7 opdr. 1- 2- 3- 5 - 6
- oefenen op bioplek.org met bloedtransfusies
Leren voor SE5C T13 en 14
Gebruik de leerbladen
Maak de test jezelfs
Maak de diagnostische toets
Kijk de aantekeningen goed door.
SE boekje 3 en leerbladen ophalen