Samengestelde zinnen ontleden
Samengestelde zinnen ontleden
Weet je het nog?
Samengestelde zin = een zin met twee of meer persoonsvormen:
1. Ik ging naar het dorp en ik kocht daar een ijsje.
2. Toen ik gisteren naar het dorp ging, kocht ik daar een ijsje.
Weet je het nog?
Hoofdzin = een zin waarin onderwerp en persoonsvorm naast elkaar staan:
Weet je het nog?
Hoofdzin = een zin waarin onderwerp en persoonsvorm meestal niet scheidbaar zijn:
1. Ik ging naar het dorp en ik kocht daar een ijsje.
Weet je het nog?
Hoofdzin = een zin waarin onderwerp en persoonsvorm naast elkaar staan:
2. Toen ik gisteren naar het dorp ging, kocht ik daar een ijsje.
Weet je het nog?
Hoofdzin = een zin waarin onderwerp en persoonsvorm naast elkaar staan:
1. Ik ging naar het dorp en ik kocht daar een ijsje.
Hoofdzin + Hoofdzin
2. Toen ik gisteren naar het dorp ging, kocht ik daar een ijsje.
Bijzin + Hoofdzin
Even oefenen
Als je het weer helemaal weet en snapt, laat je dat even zien in de volgende oefening:
Benoem de bijzin in de volgende zin:
Karel roept naar zijn klasgenoten, maar zij horen hem niet.
Karel roept naar zijn klasgenoten
maar zij horen hem niet
Het zijn twee hoofdzinnen
Benoem de bijzin in de volgende zin: Karel roept naar zijn klasgenoten, dat ze zijn tas moeten meenemen.
Karel riep naar zijn klasgenoten
dat ze zijn tas moeten meenemen
Het zijn twee hoofdzinnen
Benoem de bijzin in de volgende zin: Omdat het eindelijk droog is, kan ik naar de supermarkt
Omdat het eindelijk droog is
kan ik naar de supermarkt
Het zijn twee hoofdzinnen
Benoem de bijzin in de volgende zin: Ik vroeg je of je worst lust.
Ik vroeg je
of je worst lust
Het zijn twee hoofdzinnen
Benoem de bijzin in de volgende zin: Kom je vanavond of kom je vanmiddag?
Kom je vanavond
of kom je vanmiddag?
Het zijn twee hoofdzinnen
Gelukt? Mooi!
Dan gaan we nu verder met het benoemen van de bijzinnen.
Hoe zat het ook alweer?
1. Onderscheid eerst de hoofdzin en de bijzin.
2. Ontleed de hoofdzin zoals je dat gewend bent.
3. Achterhaal daarna de functie van de bijzin.
Lijdend voorwerpszin
Bij een lijdend voorwerpszin heeft de bijzin de functie van het lijdend voorwerp.
Een lijdend voorwerpszin begint meestal met de voegwoorden dat en of.
Lijdend voorwerpszin
Ze besloot dat ze dit weekend haar kamer op zou ruimen.
1. Bepaal de hoofdzin en de bijzin.
Ze besloot dat ze dit weekend haar kamer op zou ruimen.
2. Ontleed de hoofdzin. pv: besloot ow: Ze
3. Ga dan door met ontleden tot je bij de functie van de bijzin bent aangekomen: Wat besloot ze? Dat ze dit weekend haar kamer op zou ruimen. = Lv.zin
Bijwoordelijke bijzin
Bij een bijwoordelijke bijzin heeft de bijzin de functie van een bijwoordelijke bepaling.
De bijzin is dus de bijwoordelijke bepaling van de hoofdzin. De bijzin geeft bijvoorbeeld antwoord op waar, waarom of wanneer iets plaatsvindt.
Een bijwoordelijke bijzin begint meestal met de voegwoorden toen, omdat, nadat, doordat, hoewel, terwijl, zodat, als.
Bijwoordelijke bijzin
Omdat ze haar huiswerk moest maken, richtte ze haar kamer niet opnieuw in.
1. Bepaal hoofdzin en bijzin.
Omdat ze haar huiswerk moest maken, richtte ze haar kamer niet opnieuw in.
Bijwoordelijke bijzin
Omdat ze haar huiswerk moest maken, richtte ze haar kamer niet opnieuw in.
2. Ontleed de hoofdzin.
pv = richtte lv= haar kamer
ow = ze mv= x
bwb = niet, opnieuw
Bijwoordelijke bijzin
Omdat ze haar huiswerk moest maken, richtte ze haar kamer niet opnieuw in.
3. Bepaal de functie van de bijzin.
De bijzin geeft antwoord op de vraag waarom iets gebeurt: bijwoordelijke bijzin.
Onderwerpszin
Een onderwerpszin is een bijzin die het onderwerp is van de hoofdzin.
Een onderwerpszin begint meestal met de voegwoorden of en dat (net als de lijdend voorwerpszin).
Een onderwerpszin staat meestal vooraan in de samengestelde zin.
Onderwerpszin
Dat meisje dat daar op straat loopt, schijnt aardig te zijn.
1. Ontleed de hoofdzin.
pv = schijnt
ow = ?
Je mist nu in de hoofdzin een onderwerp. Dat betekent dat de bijzin de functie heeft van onderwerp: onderwerpszin.
Meewerkend voorwerpszin
Een meewerkend voorwerpszin is een bijzin die de functie heeft van het meewerkend voorwerp.
Een meewerkend voorwerpszin begint meestal met aan, voor of wie.
Meewerkend voorwerpszin
Wie het nu nog niet begrijpt, leg ik het nog een keer uit.
pv = leg wg= leg uit
ow = ik lv= het
bwb=nog een keer
Nu op zoek naar meewerkend voorwerp:
Aan/voor wie leg ik het uit?
Wie het nu nog niet begrijpt = meewerkend voorwerpszin.
Wat is de functie van de bijzin? Wie de wedstrijd wint, wordt zeker kampioen.
ow-zin
lv-zin
mv-zin
bw-zin
Wat is de functie van de bijzin? Degene die het hoogste cijfer heeft, geeft de docent een prijs.
ow-zin
lv-zin
mv-zin
bw-zin
Wat is de functie van de bijzin? Als het morgen dooit, kunnen de schaatswedstrijden niet doorgaan.
ow-zin
lv-zin
mv-zin
bw-zin
Wat is de functie van de bijzin? Ik heb gedroomd dat corona volgende week voorbij is.
ow-zin
lv-zin
mv-zin
bw-zin
Check: heb je de doelen van de les behaald?
Herhaling van periode 2
1. Je kan hoofdzinnen en bijzinnen aanwijzen in een zin.
2. Je kan bijzinnen als volgt benoemen:
onderwerpszin
lijdend voorwerpszin
meewerkendvoorwerpszin
bijwoordelijke bijzin
Heb je de lesdoelen van vandaag behaald?