Taaldetectives: spelen met betekenissen
Taaldetectives: spelen met betekenissen
"De jager zag de beer met de verrekijker."
--> Wie heeft de verrekijker?
De jager
De beer
Dubbelzinnige zinnen
Twee mogelijke betekenissen:
1️⃣ De jager gebruikt een
verrekijker.
2️⃣ De beer heeft een verrekijker.
De politie achtervolgde de dief in de auto.
--> Wie zat in de auto?
De politie
De dief
Wat bepaalt de betekenis?
Taal kan dubbelzinnig zijn.
De betekenis hangt af van:
context
woordkeuze
zinsbouw
"De journalist schreef een kritisch stuk over de minister."
--> Wat betekent het woord 'stuk' in deze zin?
Een kapot onderdeel
Een deel van iets
Een artikel of tekst
Een toneelstuk
Wat zijn 'homoniemen'?
"Tijdens de wedstrijd veranderde de speler plots van slag."
--> Wat betekent 'slag' hier?
Een techniek of manier van spelen
Een veldslag
Een klap
Een geluid
Hoeveel betekenissen kennen jullie van het woord 'blad'?
Betekenissen van 'blad'
Wat is het verschil?
Homofonen
Homofonen zijn woorden die:
hetzelfde klinken
maar anders geschreven worden
en een andere betekenis hebben
Voorbeeld
leiden - lijden
rouw - rauw
Wat is het verschil?
Wat is het verschil?
Slide tekst
Homografen
Homografen zijn woorden die:
hetzelfde geschreven worden
maar een verschillende betekenis hebben
en vaak anders worden uitgesproken
Overzicht
Homoniemen
→ zelfde vorm, verschillende betekenis
Homofonen
→ zelfde klank, andere spelling
Homografen
→ zelfde spelling, andere betekenis
"Hij ging snel naar huis".
--> Welk woord kan 'ging' vervangen?
Synoniemen geven nuance
Synoniemen lijken op elkaar, maar geven een andere nuance.
Kies het woord dat het beste past bij wat je wil zeggen.
"De trainer tierde tegen de scheidsrechter."
--> Welk werkwoord past hier NIET?
brulde
foeterde
brieste
mompelde
"De jongen keek lange tijd naar het schilderij."
--> Welk woord past het best in plaats van 'keek'?
tuurde
staarde
gluurde
loerde
"Hij keek naar haar en glimlachte."
--> Welk woord is het beste synoniem voor 'glimlachte'?
grijnsde
lachte
grinnikte
smirkte
Ken jij twee woorden die bijna hetzelfde betekenen, maar toch een andere nuance hebben?
Zet de woorden van zwak naar sterk.
Zet de woorden van zwak naar sterk.
"Zijn reactie was subtiel."
--> Wat is het beste antoniem van 'subtiel'?
duidelijk
luid
opvallend
ingetogen
"De wetenschapper gaf een complexe uitleg."
--> Wat is het beste antoniem van 'complex'?
eenvoudig
kort
duidelijk
logisch
Welke woorden klinken respectvol en welke minder?
Respectvol
Minder respectvol
heengaan
de pijp uitgaan
overlijden
het tijdige voor het eeuwige inwisselen
De gevoelswaarde van woorden
Sommige woorden worden gebruikt om:
respect te tonen
een gevoelig onderwerp zachter te maken
of juist een negatieve houding uit te drukken
Dit noemen we de gevoelswaarde (connotatie) van woorden.
Welke woorden klinken neutraal en welke klinken negatief?
neutraal
negatief
gierig
karig
zuinig
spaarzaam
De gevoelswaarde van woorden (= connotatie)
Sommige woorden betekenen ongeveer hetzelfde, maar hebben een andere gevoelswaarde (= connotatie).
Voorbeeld:
heengaan → respectvol
sterven → neutraal
de pijp uitgaan → grof
De gevoelswaarde van woorden
De gevoelswaarde van een woord kan:
positief zijn
neutraal zijn
negatief zijn
Conclusie
De keuze van woorden kan de toon van een tekst veranderen.
Plaats de woorden volgens hun gevoelswaarde.
Positief --> neutraal --> negatief
De gevoelswaarde van woorden (= connotatie)
synoniemen betekenen niet altijd volledig hetzelfde
woorden kunnen een houding of mening tonen
taal kan ook beïnvloeden
Sterke taal
Sterke taal betekent:
het juiste woord kiezen
nuance gebruiken
context begrijpen