Taaldetectives: spelen met betekenissen

Taaldetectives: spelen met betekenissen

1 / 34
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsSecundair onderwijsAlgemeen secundair onderwijsLeerjaar 3

In deze les zitten 34 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Taaldetectives: spelen met betekenissen

"De jager zag de beer met de verrekijker."
--> Wie heeft de verrekijker?

1

De jager

2

De beer

Dubbelzinnige zinnen

Twee mogelijke betekenissen:


1️⃣ De jager gebruikt een
verrekijker.
2️⃣ De beer heeft een verrekijker.



De politie achtervolgde de dief in de auto.
--> Wie zat in de auto?

1

De politie

2

De dief

Wat bepaalt de betekenis?

Taal kan dubbelzinnig zijn.

De betekenis hangt af van:

  • context

  • woordkeuze

  • zinsbouw

"De journalist schreef een kritisch stuk over de minister."
--> Wat betekent het woord 'stuk' in deze zin?


A

Een kapot onderdeel

B

Een deel van iets

C

Een artikel of tekst

D

Een toneelstuk

Wat zijn 'homoniemen'?

"Tijdens de wedstrijd veranderde de speler plots van slag."
--> Wat betekent 'slag' hier?

A

Een techniek of manier van spelen

B

Een veldslag

C

Een klap

D

Een geluid

Hoeveel betekenissen kennen jullie van het woord 'blad'?

Betekenissen van 'blad'


Wat is het verschil?


Homofonen

Homofonen zijn woorden die:

  • hetzelfde klinken

  • maar anders geschreven worden

  • en een andere betekenis hebben

Voorbeeld

  • leiden - lijden

  • rouw - rauw

Wat is het verschil?


Wat is het verschil?

Slide tekst

Homografen

Homografen zijn woorden die:

  • hetzelfde geschreven worden

  • maar een verschillende betekenis hebben

  • en vaak anders worden uitgesproken

Overzicht

  • Homoniemen
    → zelfde vorm, verschillende betekenis


  • Homofonen
    → zelfde klank, andere spelling

  • Homografen
    → zelfde spelling, andere betekenis

"Hij ging snel naar huis".
--> Welk woord kan 'ging' vervangen?

Synoniemen geven nuance

Synoniemen lijken op elkaar, maar geven een andere nuance.

Kies het woord dat het beste past bij wat je wil zeggen.

"De trainer tierde tegen de scheidsrechter."
--> Welk werkwoord past hier NIET?

A

brulde

B

foeterde

C

brieste

D

mompelde

"De jongen keek lange tijd naar het schilderij."
--> Welk woord past het best in plaats van 'keek'?

A

tuurde

B

staarde

C

gluurde

D

loerde


"Hij keek naar haar en glimlachte."
--> Welk woord is het beste synoniem voor 'glimlachte'?

A

grijnsde

B

lachte

C

grinnikte

D

smirkte

Ken jij twee woorden die bijna hetzelfde betekenen, maar toch een andere nuance hebben?


Zet de woorden van zwak naar sterk.

1

boos

2

razend

3

geïrriteerd

4

kwaad

Zet de woorden van zwak naar sterk.

1

tevreden

2

verrukt

3

content

4

opgetogen

"Zijn reactie was subtiel."
--> Wat is het beste antoniem van 'subtiel'?

A

duidelijk

B

luid

C

opvallend

D

ingetogen

"De wetenschapper gaf een complexe uitleg."
--> Wat is het beste antoniem van 'complex'?

A

eenvoudig

B

kort

C

duidelijk

D

logisch

Welke woorden klinken respectvol en welke minder?


Respectvol

Minder respectvol



heengaan

de pijp uitgaan

overlijden

het tijdige voor het eeuwige inwisselen

De gevoelswaarde van woorden

Sommige woorden worden gebruikt om:

  • respect te tonen

  • een gevoelig onderwerp zachter te maken

  • of juist een negatieve houding uit te drukken

Dit noemen we de gevoelswaarde (connotatie) van woorden.

Welke woorden klinken neutraal en welke klinken negatief?

neutraal

negatief



gierig

karig

zuinig

spaarzaam

De gevoelswaarde van woorden (= connotatie)

Sommige woorden betekenen ongeveer hetzelfde, maar hebben een andere gevoelswaarde (= connotatie).

Voorbeeld:

  • heengaan → respectvol

  • sterven → neutraal

  • de pijp uitgaan → grof


De gevoelswaarde van woorden

De gevoelswaarde van een woord kan:

  • positief zijn

  • neutraal zijn

  • negatief zijn

Conclusie

De keuze van woorden kan de toon van een tekst veranderen.

Plaats de woorden volgens hun gevoelswaarde.
Positief --> neutraal --> negatief

1

activist

2

terrorist

3

vrijheiddstrijder

4

militant

De gevoelswaarde van woorden (= connotatie)


  • synoniemen betekenen niet altijd volledig hetzelfde

  • woorden kunnen een houding of mening tonen

  • taal kan ook beïnvloeden

Sterke taal

Sterke taal betekent:

  • het juiste woord kiezen

  • nuance gebruiken

  • context begrijpen