Aaneenschrijven, tussenklanken en koppelteken

Aaneenschrijven en tussenklanken


1 / 42
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 42 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Aaneenschrijven en tussenklanken


Samenstelling

Een woord dat uit twee of meer woorden bestaat. 


Eén of meer zelfstandige naamwoorden = samenstelling 

-> schrijf je aan elkaar. 


Samenstellingen met werkwoorden of bijv. nw = niet altijd een samenstelling

-> zoek op in woordenboek






Samenstellingen

Schrijf -en als het eerste deel van de samenstelling een meervoud op -en heeft.

Let op bij de volgende zaken:

  • Als het eerste deel van het woord verwijst naar iemand of iets waar er  maar één van is, dan        schrijf je één 'e': zonneschijn.

  • Als het om een bijvoeglijk naamwoord gaat dat door het eerste deel versterkt wordt, dan            schrijf je een 'e':  beregoed, apetrots.

  • Als het eerste deel van het woord een zelfstandig naamwoord is dat geen meervoud heeft,        schrijf je 'e':  rijstepap.

  • Als het meervoud alleen een -s krijgt of eindigt met een stomme -e +n/+s:  groentesoep.

  • Als het eerste deel van een werkwoord komt: spinnewiel, huilebalk.


De algemene regel voor het aaneenschrijven van woorden is: samengestelde woorden schrijf je zoveel mogelijk aan elkaar, zolang dat geen lees- of uitspraakproblemen met zich meebrengt.

Maak een samenstelling van de woorden: buur + ruzie

Maak een samenstelling van: maan + schijn

Maak een samenstelling van: kip + soep

Maak een samenstelling van de woorden: groente + soep

Samenstellingen

Soms moet je tussenletters gebruiken om een goede samenstelling te maken. 



fiets + maker = fietsenmaker

snot + bel = snottebel

dorp + café = dorpscafé



Koppelteken: Bij klinkerbotsingen

  • zee-eend

  • toe-eigenen

  • foto-onderschrift

Hoe schrijf je: stereoinstallatie

A

stereo-installatie

B

stereoinstalatie

C

stereoïnstalatie

D

stereo-instalatie

Hoe maak je de samenstelling: beer + gezellig

A

berengezellig

B

beregezellig

C

beergezellig

D

beregezellie

Hoe schrijf je: familie + accommodatie

A

familie-accommodatie

B

familieaccommodatie

C

familieacommodatie

D

familie-accomodatie

Maken: Studiemeter

Via Starttaalonline – 3F – Spelling – Aaneenschrijven en tussenklanken – 3 oefeningen en de deeltoets


Meervoud op -en (1)

Bij het meervoud op -en moet je op een aantal zaken letten.

  • Achter het woord -en zetten: boer +en - boeren

  • Laatste letter verdubbelen: klas +en - klassen

  • Een klinker weghalen: schaar +en - scharen

  • Een -f veranderen in -v: golf +en - golven

  • Een -s veranderen in -z: huis +en - huizen



Meervoud op -en (2)

  • Als het eindigt op -ie, dan -ën of "n toevoegen

         > klemtoon op de laatste lettergreep, dan -ën:

             melodie - melodieën, knie - knieën

         > klemtoon NIET op de laatste lettergreep, dan -"n:

             bacterie - bacteriën, porie - poriën

  • Een trema toevoegen bij -ee: idee +en - ideeën


Het meervoud van porie is:

15

second

A

porien

B

pories

C

porieën

D

poriën

Wat is het meervoud van categorie?

15

second

A

categoriën

B

categorieën

C


D


Wat is het meervoud van idee?

15

second

A

ideën

B

ideeën

C


D


Wat is het meervoud van genie?

15

second

A

geniën

B

genieën

C


D


Wat is het meervoud van: moskee

20

second

Meervoud op -s

Meestal vaste -s. 

  • Bij woorden die eindigen op a, o , u, i of y krijg je een apostrof  s ('s), zodat     je het correct uitspreekt:

        > taxi - taxi's, ski - ski's

  • Let op: bij afkortingen die je letter voor letter uitspreekt en bij

        -e ,-é, -ay, -ey, -oy of -eau krijg je een vaste s:
        > cadeau - cadeaus, café - cafés, display - displays, cao - cao's


Meervoud -n/-s

Veel woorden die eindigen op (een stomme) -e hebben twee mogelijkheden in het meervoud:  -n en -s



seconde: seconden en secondes

groente: groenten  en groentes

Wat is het meervoud van: hobby

20

second

Het meervoud van grens is:

15

second

A

grensen

B

grenszen

C

grenzen

D

grens heeft geen meervoud

tv

20

second

spray

20

second

Het meervoud van accu is:

20

second

A

accus

B

accu's

C

accuus

D

accuu's

Het meervoud van giraffe is

15

second

A

giraffen

B

giraffes

C

giraffen/giraffes

D

giraffens

Wat is het meervoud van: camera

20

second

Wat is het meervoud van: cadeau

20

second

Meervoud Latijnse woorden eindigend op -us of -um


  • um vervangen door a OF +s:

         > museum - musea / museums

        > datum - data / datums

  • us vervangen door i:

        > historicus - historici


        > politicus - politici


Meervoud -s of -f

Meestal s>z   f>v

> wens - wensen, kaars - kaarsen

> grens - grenzen, laars - laarzen

Langere woorden op -aaf, -oof houden de 'f':

> fotograaf - fotografen, filosoof - filosofen



klemtoon

klemtoon op -ik, -it, -es, -et, ei? --> dubbele medeklinker

(slikken - mikken - verstikken)


Klemtoon NIET op -ik, -it, -es, -et, ei? --> enkele medeklinker

(haviken - engelen - monniken)

Het meervoud van museum is:

20

second

A

museums

B

musea

C

museums en museas

D

museums en musea

dief

20

second

medicus

20

second

Meervoud van: bangerik

15

second

A

Bangerikken

B

Bangeriken

C


D


Meervoud van perzik

20

second

Regels meervoud