Jouw huid: voel en ervaar!
Jouw huid: voel en ervaar!
Wat weet jij al over hoe je huid voelt?
Leerdoel
Aan het einde van de les kun je uitleggen hoe de huid opgebouwd is, welke gevoelsreceptoren er bestaan en hoe de huid verschillende prikkels waarneemt.
Wat is gevoel?
Gevoel omvat aanraking, druk, warmte, koude en pijn.
Je huid is het zintuig waarmee je deze prikkels waarneemt.
= het grootste orgaan van het lichaam
De huid bedekt 1,5 tot 2 m² en is ons contact met de buitenwereld.
5 functies
bescherming tegen schedelijke stoffen en warmteverlies
warmteregeling
uitscheiding
waarneming
aanmaak vitamine D
Soorten gevoelsreceptoren
Mechanoreceptoren (tast/druk), thermoreceptoren (temperatuur) en pijnreceptoren.
Mechanoreceptoren: tast & druk
Tastlichaampjes nemen lichte aanraking waar, druklichaampjes reageren op sterke druk.
Thermoreceptoren: temperatuur
Detecteren veranderingen in warmte en koude, oppervlakkig of dieper in de huid.
Pijnreceptoren
Reageren op beschadiging van weefsel, waarschuwen je voor gevaar.
De bouw van de huid
Bestaat uit: opperhuid en lederhuid. Onder de lederhuid ligt het onderhuidse bindweefsel.
Opperhuid: bescherming
De opperhuid bestaat uit de hoornlaag (dode cellen, bescherming) en de kiemlaag (vorming nieuwe cellen).
Lederhuid en onderhuids bindweefsel
Lederhuid
Opslag vet (energie), isolatie, verbinding met spieren en pezen.
Bindweefsel met bloedvaten, zweet- en talgklieren en haren.
Onderhuids bindweefsel
Functies van bloedvaten in de huid
Reguleren de temperatuur: verwijden om warmte af te geven, vernauwen om warmte te behouden.
Functies van zweetklieren
Produceren zweet dat verdampt en je huid afkoelt.
Talgklieren en haren
Talg maakt huid en haren soepel en beschermt. Haren zorgen (beperkt) voor isolatie.
Gevoelsreceptoren: ligging en bouw
Gevoelsreceptoren liggen in opperhuid ener lederhuid, als vrije zenuwuiteinden of met steuncellen.
Vrije zenuwuiteinden en lichaampjes
Vrije zenuwuiteinden registreren o.a. pijn. Lichaampjes zijn gespecialiseerde receptoren voor tast of druk.
Hoe werkt de prikkel-verwerking?
Van prikkel naar impuls
Naar de hersenen
De impulsen worden via zenuwen naar je hersenen geleid.
Receptoren zetten prikkels om in zenuwimpulsen.
Relatieve temperatuurwaarneming
Metaal voelt kouder aan dan hout, ondanks dezelfde temperatuur. Dit komt door warmtegeleiding.
Pijn ontstaat op verschillende manieren
Door directe beschadiging of stoffen die vrijkomen bij beschadiging van weefsel.
Gevoelsreceptoren in het lichaam
Ze zitten ook in organen en het spijsverteringsstelsel. Ze registreren bijvoorbeeld pijn of temperatuur.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.