Les katheteriseren man

• newEditor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1,2

Skills les: katheteriseren man

Planning

Aan het eind van deze les kun je...

• Je legt uit wat de indicaties zijn voor de verschillende soorten blaaskatheterisaties bij zorgvragers.

• Je legt uit welk verband er is tussen de indicatie voor blaaskatheterisatie en de keuze voor een specifiek type blaaskatheter.

• Je legt uit wat de belangrijkste aandachtspunten zijn tijdens het inbrengen, verzorgen en verwijderen van een (eenmalige) blaaskatheter.

• Je past het protocol correct toe bij het uitvoeren van een (eenmalige) blaaskatheterisatie in de praktijk.

Wat weet je al van katheteriseren?

Korte opdracht 5 min

Wat word bij de getallen aangegeven?

Anatomie met katheter

Slide tekst

Indicaties voor een katheter

• Acute urineretentie (plots niet kunnen plassen bij een volle blaas)

• Chronische urineretentie (resturine, blaas loopt steeds te vol)

• Nauwkeurige urineproductiemeting (bij o.a. shock, hartfalen, nierfalen)

• Pre- of postoperatief (bij operaties aan buik, bekken of langdurige narcose)

• Blaasspoelen bij bloedstolsels of ernstige hematurie

• Incontinentie wanneer andere oplossingen niet mogelijk of onvoldoende zijn

• Diagnostiek (bepalen van residu, steriel urinemonster wanneer anders niet uitvoerbaar)

• Palliatieve zorg voor comfort wanneer toiletgang niet meer mogelijk is

• Tijdens of na een operatie .

Complicaties

• Urineweginfectie (UWI)

• Blaasirritatie of blaaskrampen

• Verstopping van de katheter

• Lekkage langs de katheter (bypassing)

• Bloedverlies (hematurie)

• Beschadiging van de urethra (urethra‐trauma)

• Foute ligging van de katheter of ballon

• Pijn of ongemak

• Allergische reactie (bijv. latexallergie)

• Steen- of gruisvorming in de blaas.

Wat is een indicatie voor een katheter bij een zorgvrager?

A

Urine retentie

B

Nauwkeurige urine/productie meting

C

Zodat de zorgverlener minder vaak de inco hoeft te verwisselen.

D

Omdat ze familie van de zorgvrager dat wil

De verblijfskatheter

Slide tekst

Verschillende soorten katheters

• Éénwegkatheter (eenmalig)

• Twee weg katheter (dubbelloops of verblijfskatheter)

• Driewegkatheter

• Suprapubisch katheter

Maten voor katheters

• 10 Ch → Kan alleen bij heldere urine/ geen gruis

• 12 Ch → Smalle urethra / stricturen / gevoeligheid

• 14 Ch → Standaard kathetermaat voor mannen

• 16–18 Ch → Spoelen , stolsels

• 20 Ch → Als spoelen nodig is, bij bijvoorbeeld veel hemateurie

Wat is het verschil tussen éénmalig katheteriseren en een verblijfskatheter?

Indicaties voor éénmalig katheteriseren

• Acute retentie – de zorgvrager kan niet plassen en de blaas is (pijnlijk) gevuld.

• Chronische retentie met veel resturine – als de blaas niet goed leeg raakt.

• Diagnostiek – zoals het bepalen van residu urine.

• Steriel urinemonster – wanneer een schoon opgevangen midstream‑urine niet mogelijk is.

• Voorbereiding op bepaalde onderzoeken of ingrepen – wanneer een lege blaas vereist is.

• Revalidatie bij neurologische aandoeningen – wanneer zelfplassen (tijdelijk) onvoldoende lukt.

• Intermitterende zelfkatheterisatie (ISK) – langdurige behandeling bij neurogene blaas

Complicaties éénmalig katheteriseren

• Urineweginfectie (UWI) – risico is kleiner dan bij verblijfskatheterisatie, maar aanwezig.

• Bacteriurie – bacteriën in de urine zonder klachten.

• Urethra‑irritatie of pijn – door het inbrengen van de katheter.

• Klein bloedverlies – lichte hematurie door irritatie van de urethra.

• Urethra‑trauma – zeldzaam, maar mogelijk bij geforceerd inbrengen.

• Foute ligging van de katheter – vooral bij mannen wanneer de katheter niet ver genoeg wordt ingebracht.

• Onvoldoende leegmaken van de blaas – wanneer te vroeg wordt gestopt met draineren.

• Discomfort of angst – vaak bij mensen die de handeling nog niet gewend zijn.

Bladderscan

Urine retenties/ residu

Urine retentie protocol vilans

Filmpjes Thieme

Slide tekst

Praktijk (60 min)

• Steriele handschoenen

• Maak groepjes van 3

• Om de beurt katheteriseren man volgens protocol

Hoe kan je constateren dat er urine in de blaas zit?

A

Een zorgvrager die langdurig niet zelfstandig kan plassen en dag en nacht urine verliest

B

Een zorgvrager waarbij een steriel urinemonster nodig is en een midstream­urine niet lukt

Aandachtspunten bij inbrengen, verzorgen en verwijderen

A

Werken met voldoende glijmiddel en de katheter rustig inbrengen

B

De katheter verwijderen zodra de eerste urine zichtbaar is

Wat hoort tot het correct uitvoeren van een éénmalige katheterisatie volgens protocol?

A

De urine meten als dit volgens het protocol of opdracht nodig is.

B

De zorgvrager laten staan om alles uit de katheter te laten lopen.

Leerdoelen check

• Je legt uit wat de indicaties zijn voor de verschillende soorten blaaskatheterisaties bij zorgvragers.

• Je legt uit welk verband er is tussen de indicatie voor blaaskatheterisatie en de keuze voor een specifiek type blaaskatheter.

• Je legt uit wat de belangrijkste aandachtspunten zijn tijdens het inbrengen, verzorgen en verwijderen van een (eenmalige) blaaskatheter.

• Je past het protocol correct toe bij het uitvoeren van een (eenmalige) blaaskatheterisatie in de praktijk.

Huiswerk/ aftekenen boekjes

Volg de opdrachten die je moet maken op Thieme:

In dit blok verdiep je je in deze theorie. Je gebruik hiervoor Traject.

Je leest in module 4 van het boek verpleegtechnische handelingen n3 hoofdstuk 1 t/m 3 helemaal door.