Vertelperspectief
Vertelperspectief
Open met het idee dat elk verhaal een standpunt heeft: de lezer beleeft gebeurtenissen niet neutraal, maar via een verteller of personage.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat vertelperspectief is en het verschil herkennen tussen ik-perspectief en hij/zij-perspectief.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij vertelperspectief?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als ik, hij, zij, gevoelens, gedachten en standpunt.
Wat is vertelperspectief?
Vertelperspectief is het standpunt van waaruit een verhaal wordt verteld.
Als lezer kijk je mee vanuit een bepaalde verteller of verhaalpersoon.
Benadruk dat perspectief bepaalt wat de lezer wel en niet te weten komt.
Waarom is perspectief belangrijk?
Het bepaalt hoe je het verhaal beleeft.
Het bepaalt van wie je informatie krijgt.
Het bepaalt wat je weet over gedachten en gevoelens.
Het beïnvloedt hoe dichtbij een personage voelt.
Deze slide heeft geen instructies
Twee perspectieven in deze les
In deze les kijk je naar twee veelvoorkomende vormen:
ik-perspectief
hij/zij-perspectief
Bij beide lees je het verhaal vanuit een bepaald standpunt.
Noem dat er meer perspectieven bestaan, maar dat deze les zich beperkt tot deze twee.
Waar let je op?
Je kunt vertelperspectief herkennen door te letten op:
de woorden die gebruikt worden
over wie het verhaal gaat
hoeveel je weet van gedachten en gevoelens
Deze slide heeft geen instructies
Wat betekent vertelperspectief?
het standpunt
de titel
de plaats
de tijd
Controleert de kern van slides 2-5: perspectief is het standpunt van waaruit je het verhaal beleeft.
Maak de tekst compleet
Bij vertelperspectief kijk je naar het standpunt van een verhaal. Je let op de woorden die gebruikt worden. Ook kijk je hoeveel je weet over gevoelens en gedachten.
Herhaalt de herkenningspunten uit slides 2-5 in eenvoudige taal.
Ik-perspectief
Bij het ik-perspectief wordt het verhaal verteld in de ik-vorm.
De lezer kijkt door de ogen van de ik-persoon.
Leg uit dat woorden als ik, mij en mijn vaak meteen opvallen.
Hoe herken je ik-perspectief?
Het verhaal gebruikt woorden als ik, mij en mijn.
De verteller vertelt wat hij of zij meemaakt.
Je volgt het verhaal van binnenuit mee.
Deze slide heeft geen instructies
Wat weet je bij ik-perspectief?
Je krijgt veel informatie over gevoelens.
Je leest gedachten van de ik-persoon.
De ik-persoon is vaak ook de hoofdpersoon.
Benadruk 'vaak': de ik-persoon is meestal, maar niet altijd, de hoofdpersoon.
Effect van ik-perspectief
Ik-perspectief voelt vaak persoonlijk en dichtbij.
Je beleeft gebeurtenissen alsof je met de ik-persoon meeloopt en meedenkt.
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord past bij ik-perspectief?
haar
ik
zij
hem
Toetst het duidelijke taalkenmerk van ik-perspectief uit slides 6-9.
Vul de juiste woorden in
Bij ik-perspectief lees je een verhaal in de ik-vorm. Je kijkt door de ogen van de ik-persoon. Daardoor krijg je vaak veel over gevoelens en gedachten te weten.
De blanks zijn de kernwoorden uit de uitleg over ik-perspectief.
Hij/zij-perspectief
Bij het hij/zij-perspectief wordt het verhaal verteld over hij of zij.
De lezer volgt een persoon van dichtbij.
Leg uit dat de verteller niet als 'ik' spreekt, maar over een personage vertelt.
Hoe herken je hij/zij-perspectief?
Het verhaal gebruikt woorden als hij, zij en haar.
Je kijkt als het ware mee over de schouder van de hoofdpersoon.
Je volgt vooral wat deze persoon doet en meemaakt.
Deze slide heeft geen instructies
Wat weet je bij hij/zij-perspectief?
Je krijgt informatie over deze persoon.
Je staat dichter bij de hoofdpersoon dan bij andere personages.
Je krijgt het verhaal minder van binnenuit dan bij ik-perspectief.
Houd het eenvoudig op A1/A2-niveau: de kern is dat je minder direct in het hoofd van het personage zit dan bij ik-perspectief.
Effect van hij/zij-perspectief
Hij/zij-perspectief geeft wat meer afstand dan ik-perspectief.
Toch volg je één persoon nog steeds vrij dichtbij.
Deze slide heeft geen instructies
Ik-perspectief en hij/zij-perspectief
Hij/zij-perspectief
Ik-perspectief
verteld met hij of zij
je volgt één persoon dichtbij
informatie over deze persoon
minder van binnenuit
verteld in de ik-vorm
door de ogen van de ik-persoon
veel gevoelens en gedachten
vaak de hoofdpersoon
Deze vergelijking is het landingspunt van de les: zelfde idee van standpunt, maar een andere mate van nabijheid.
Wat past het best bij hij/zij-perspectief?
veel ik-woorden
van binnenuit
meer afstand
eigen dagboek
Gebaseerd op slides 10-13: je volgt één persoon dichtbij, maar met meer afstand dan bij ik-perspectief.
Maak de vergelijking compleet
Bij hij/zij-perspectief lees je over hij of zij. Je volgt één persoon dichtbij, maar het verhaal is minder van binnenuit dan bij ik-perspectief.
Sluit aan bij de vergelijking op slide 14.
Welk verschil tussen de twee onthoud jij het best?
Goede antwoorden noemen dat ik-perspectief in de ik-vorm is, dat je door de ogen van de ik-persoon kijkt en vaak gevoelens en gedachten direct meekrijgt. Hij/zij-perspectief gebruikt hij/zij en geeft meer afstand.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld het verschil tussen ik-vorm en hij/zij-vorm of het verschil in afstand.
Wat hielp jou het meest bij deze les?
Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, de vergelijking op slide 14, letten op woorden als ik/hij/zij.
Woordenlijst
vertelperspectief - het standpunt van waaruit een verhaal wordt verteld
standpunt - de plek of manier van waaruit je naar het verhaal kijkt
ik-perspectief - een verhaal dat verteld wordt in de ik-vorm
ik-persoon - de persoon die in het verhaal met ik vertelt
hij/zij-perspectief - een verhaal dat verteld wordt over hij of zij
hoofdpersoon - de belangrijkste persoon in het verhaal
gedachten en gevoelens - wat een personage denkt en voelt
Deze slide heeft geen instructies