2.1 Wetenschap en politieke in de Griekse stadsstaat

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

H2 De tijd van Grieken en Romeinen

2.1 Wetenschap en politiek in de Griekse stadstaat

Leerdoel

Aan het eind van deze les weet je: 

• wat de Klassieke Oudheid is

• verschillende staatsvormen van de Grieken

• ontstaan van de (moderne) wetenschap

Tijdvak 2 wordt ook wel de 'klassieke oudheid' genoemd, die begint rond 800 v.Chr. 

Het schrift:

• Met de komst van het schrift komen er voor historici  geschreven bronnen om te gebruiken om het verleden te bestuderen.

• Met de uitvinding van het schrift eindigde de prehistorie en begon de oudheid.

• Tijd van Grieken en Romeinen: 3000 v.Chr. - 500 .

Polis (meervoud: poleis)

rond 300 in Griekenland

'stad' omringd door platteland

-Midden t

Extra info (achtergrond informatie)

Het oude Griekenland was niet één land, maar bestond uit verschillende stadstaten. Dit kwam door het Griekse landschap. Doordat het gebied uit veel onvruchtbare grond, bergen en eilanden bestaat, zijn op verschillende plekken gemeenschappen ontstaan die weinig contact hadden met andere gemeenschappen en dus hun eigen wetten maakten en een eigen identiteit ontwikkelden. Het Griekse woord voor stadstaat is polis (meervoud: poleis). In de tijd van de Grieken waren er wel rond de 300 poleis. 

De eerste Griekse poleis ontstonden rond 3000 v.Chr. Rond 800 v. Chr. waren veel poleis zo hard gegroeid, dat ze niet meer voldoende voedsel voor alle inwoners konden produceren. Veel Grieken verlieten hun polis en gingen zich verstigen op een andere plek aan de Middellandse Zee waar meer ruimte en voedsel was. Deze plek werd een kolonie van de polis waar de inwoners vandaan kwamen. In het begin waren de kolonies nog erg verbonden met de ‘moederstadstaat’ of ‘metropolis’, maar op den duur werden veel kolonies ook zelfstandige stadstaten. Het hele gebied waar Griekse stadstaten en kolonies voorkwamen noemen de de Griekse wereld. De Grieken zelf noemden dit gebied Hellas.

De Griekse stadstaten

• Griekenland was geen eenheidsstaat; 

• Elke polis had zijn eigen wetten en bestuur.

• Poleis hadden veel gemeenschappelijk zoals taal, godsdienst en cultuur.

Griekse kolonies

• Gedeelte van de bevolking trok  weg door voedseltekorten (ontstaan door bevolkingsgroei)

• Ze stichtten koloniën, waardoor de Griekse cultuur ook buiten Griekenland werd  verspreid. Elke kolonie was een onafhankelijke stadsstaat

• Er ontstond aan de kust van de Middellandse Zee en de Zwarte Zee een netwerk van Griekse stadstaten.

De Griekse bestuursvormen 

• 1. Sommige stadsstaten werden bestuurd door een koning (monarch). Dit heet een monarchie

• 2. Sommige stadsstaten had een alleenheerser (tiran), die met geweld aan de macht kwam. Dit heet een tirannie 

• 3. Er was ook een bestuur van de 'besten' (aristos). Dit heet een aristocratie

• 4. In Athene kreeg het volk (demos) de macht. Dit heet een democratie
  

Burgerschap en politiek

Democratie (Athene): 

• In de vergadering mochten alleen vrije mannen stemmen die in Athene waren geboren.

• Athene was een directe democratie. Er waren geen vertegenwoordigers. De burgers stemden zelf. 

Griekse Wetenschap

• Grieken waren polytheïstisch. Goden verantwoordelijk voor alles!

• Filosofen daarentegen probeerden alles met hun verstand te beredeneren, zonder de goden! 
  'philos' = vriend
  'sophia' = wijsheid

• Hieruit ontstaan wiskunde (stelling van Pythagoras), natuurkunde, medische wetenschap (Eed van Hippocratus), geschiedwetenschap (Herodotus)

Veroveringen van Macedonië

Philipus II verovert van Griekenland

• Zoon van Philipus, Alexander de Grote, breidt rijk uit

• Alexander verovert de grootmacht uit die tijd: Perzië

• Alexander erkend als een van de beste veroveraars in de geschiedenis.