Inleiding in de biologie 2025

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 4

Biologie

WELKOM!

Biologen houden zich bezig met de levende natuur.

Een levend wezen noem je een organisme

Wat gaan we deze les doen?

• Kennis maken

• Planning komend jaar

• Uitleg boek

• Basisstof 1: biologie is overal

• Leerdoelen check

wie ben ik?

C. Frezzotti

[e-mail]

WIE BEN JIJ?

Waarom koos jij biologie?

Biologen houden zich bezig met de levende natuur.

Een levend wezen noem je een organisme

Feitje van de dag

Wat gaan we deze les doen?

• Aanmelden bij Malmberg

• Voorkennis

• Basisstof 1: biologie is overal

• Leerdoelen check

Aan het einde van deze les:

• weet je hoe het vak bio er komend jaar uit gaat zien 

• weet je wat een organisme is

• kun je de verschillende organisatieniveaus noemen

De regels

Regels

Altijd boek bij

Actief meedoen

Aandacht voor elkaar

Als ik praat...

Basisstof 1: Biologie is overal

Hoofdstuk 1: Inleiding in de biologie

Leerdoelen BS 1

o Je kunt beschrijven wat biologie is en uitleggen op welke gebieden biologie een rol speelt.

o Je kunt de levensloop en levenscyclus van organismen beschrijven.

o Je kunt de organisatieniveaus van de biologie benoemen en uitleggen dat op elk hoger organisatieniveau emergente eigenschappen ontstaan.

Biologen houden zich bezig met de levende natuur.

Een levend wezen noem je een organisme

Begin taak

Lees de tekst op blz 10 en 11. Bedenk vervolgens (samen) de antwoorden op de volgende 2 onderstaande vragen:

Wat is biologie voor vak?

Wat is het verschil tussen levensloop en levenscyclus?

3

m

00

s

+30 s

 Welk plaatje geeft een levenscyclus weer en welk plaatje een levensloop?

Bij welk plaatje gaat het over een individu en bij welk plaatje over de soort?

LEVENSLOOP

Ontstaan

Groei en ontwikkeling

Voortplanting

Dood gaan

(INDIVIDU)

LEVENSCYCLUS

Ontstaan

Groei en ontwikkeling

Voortplanting

Nieuwe generatie ontstaat

etc.

(SOORT)

Lees de rest van bs 1 en noteer wat de volgende begrippen inhouden:

• organismen

• levensverschijnselen

• stofwisseling

• enzymen

• katalyseren

• dood

• levenloos

10

m

00

s

+30 s

organisme

levensverschijnselen

stofwisseling

enzymen

dood

levenloos

verschijnselen die laten zien dat je leeft

levende wezens

dingen die nooit geleefd hebben

versnelt een chemische reactie

alle chemische reacties in een organisme

organisme dat geen levensverschijnselen meer vertoond

levensverschijnselen/levenskenmerken

Organismen

• levende wezens

• levensverschijnselen: voortplanten, groeien, ontwikkelen, stofwisseling

• levenloos: nooit geleefd

Levenscyclus

Individu heeft een levensloop 

Soort heeft een levenscyclus

Individu vs soort

Organismen behoren tot hetzelfde soort:

• als ze zich samen kunnen voortplanten

• en de nakomelingen vruchtbaar zijn

Organisatieniveaus

Elk organisatieniveau is opgebouwd uit het kleinere niveau.

Emergente eigenschap = eigenschap die optreedt op een hoger organisatieniveau.

bijv. de verschillende weefsels van vleugels zorgen voor de emergente eigenschap 'Vliegen'

Organisatieniveaus

Emergente eigenschap: een eigenschap die optreedt of wordt waargenomen wanneer men van organisatieniveau verandert.

Emergente eigenschap

Waarom kan een spier (orgaan) niet lopen?

Denk aan de organisatieniveau's.

Een emergente eigenschap is een eigenschap die op een hoger organisatieniveau ontstaat.

antwoord

Een spier kan samentrekken. Een spier (orgaan) kan niet lopen. Lopen is een emergente eigenschap van een organisme (het is een nieuwe eigenschap, ontstaan op een hoger organisatieniveau)

Wat is een ander voorbeeld van een emergente eigenschap van populaties?

A

sociale interactie

B

lopen

C

voedsel zoeken

D

vliegen

Op welk organisatieniveau ontstaat deze eigenschap?

A

organisme

B

populatie

C

ecosysteem

D

Wat is de levenscyclus van een plant?

A

Groei-Bloei-Ontkieming- Verspreiden zaden - Sterfte

B

Ontkieming-Bloei- Groei- Verspreiden zaden - Sterfte

C

Ontkieming - Groei - Bloei - Verspreiden zaden

D

Ontkieming - Groei - Bloei - Sterfte -Verspreiden zaden

Hoe ging het?

BLIKSEM BEURT

Onderdelen microscoop

Zoek de onderdelen op in je boek en noteer de namen op je werkblad.

5

m

00

s

+30 s

PREPARAAT MAKEN

Microscopische tekening

Groot tekenen

Niet schetsen

Met potlood schrijven/tekenen

Horizontale lijnen

Nummers op volgorde

Celmembraan/celwanden heel dun tekenen 

Oefen MET de onderdelen v/d microscoop. Maak een preparaat van je wangcel en van een blaadje waterpest.

Bekijk en teken van beide 1 complete cel en benoem de onderdelen.

Huiswerk

Lees basisstof 1 goed door

Maak: opdr. 2 t/m 9

Basisstof 1: opdrachten

• Lees basisstof 1 goed door 

• Maak: opdr. 2 t/m 9
  

• Hulp nodig? kom naar mijn bureau

• Klaar? Maak de context opdrachtaan het einde van het hoofdstuk

10

m

00

s

+30 s

Aan het einde van deze les:

• weet je hoe het vak bio er komend jaar uit gaat zien 

• weet je wat een organisme is

• kun je de verschillende organisatieniveaus noemen

Levenscyclus en levensloop (weet je het nog vd brugklas?)

De organisatieniveaus in de biologie

(kleiner dan een organisme)

Molecuul

Celorganel

Cel

Weefsel

Orgaan

Orgaanstelsel

Organisme

De organisatieniveaus in de biologie

(groter dan een organisme)

Organisme (soort)

Populatie

Levensgemeenschap

Ecosysteem

Biosfeer

Welke levensverschijnselen ken je?

levensverschijnselen/levenskenmerken

Bedenk een manier om deze 9 levenskenmerken uit je hoofd te leren.

3

m

00

s

+30 s

huiswerk

Opdrachten van bs 1 opdracht 1 ™ 9

Kleur bekennen

Basisstof 1: Biologie is overal

Hoofdstuk 1: Inleiding in de biologie

Ga in je groepje zitten

Bedenk 4 voorbeelden van 'Biologie' in jouw omgeving

Biologen houden zich bezig met de levende natuur.

Een levend wezen noem je een organisme

Zet op volgorde van groot naar klein:

Biosfeer

Ecosysteem

Populatie

Organisme

Orgaan

Cel

Molecuul