Druktechnieken ontdekken
Druktechnieken ontdekken
Open met herkenbare voorbeelden zoals een stempel, een afdruk van een blad of een bedrukt T-shirt. Zo sluit de les aan bij iets dat leerlingen al eens gezien hebben.
Dit ga ik leren
Ik kan eenvoudige druktechnieken herkennen en zelf toepassen en ik weet dat je met een mal, stencil of voorwerp steeds een afdruk kunt maken.
Deze slide heeft geen instructies
Welke druk heb jij al eens gezien of gemaakt?
Gebruik de antwoorden als start: stempel, T-shirt, blad, verf, patroon, kaart, stof. Haak daarna aan bij het idee dat je met een vorm steeds opnieuw kunt afdrukken.
Wat is druk?
Bij druk maak je een beeld met een afdruk.
Je gebruikt verf of inkt.
Je drukt een vorm op papier of stof.
Benadruk dat tekenen en drukken niet hetzelfde zijn: bij tekenen maak je lijnen direct, bij druk werk je via een vorm of oppervlak.
Hoe ontstaat een afdruk?
Vorm met verf of inkt → drukken op papier → afdruk zichtbaar
De vorm heet vaak een mal, stencil of voorwerp.
De afdruk lijkt op de gebruikte vorm.
Je kunt dezelfde afdruk vaker maken.
Gebruik een simpel voorbeeld: een aardappelstempel of een spons. Laat leerlingen het idee van herhaling meteen horen, want dat komt later terug bij patroon.
Eén vorm, veel afdrukken
Met dezelfde vorm maak je steeds opnieuw een afdruk.
De afdrukken lijken op elkaar.
Zo kun je snel meerdere beelden maken.
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb je nodig om een afdruk te maken?
verf of inkt
gum en pen
schaar en lijm
klei en water
Toetst de basis van slides 2-4: druk maak je met verf of inkt en een vorm die je afdrukt.
Maak de tekst af
Bij druk maak je een beeld met een afdruk. Je gebruikt een vorm en je kunt dezelfde afdruk vaker maken.
De kernwoorden komen letterlijk uit de eerste uitleg: druk, afdruk, maken.
Hoogdruk: de bovenkant drukt
Bij hoogdruk komt de verf op de hoge delen.
Wat omhoog ligt, drukt op het papier.
De lagere delen drukken niet mee.
Houd het lichamelijk en concreet: wat uitsteekt raakt het papier. Vermijd technische details die niet nodig zijn voor A1-niveau.
Voorbeelden van hoogdruk
stempels
linodruk
afdrukken met karton of touw
afdrukken met bladeren
Noem dat linodruk ook hoogdruk is, maar vaak netter en preciezer wordt gemaakt dan een simpele stempel met materiaal uit de klas.
Drukken met materialen
Een blad geeft nerven en randjes.
Touw geeft lijnen.
Karton geeft strakke vormen.
Elk materiaal maakt een andere afdruk.
Leg de link met kunst: materiaalkeuze verandert het beeld. Dat is een belangrijk kunstaspect: vorm en uitstraling hangen samen.
Wat drukt bij hoogdruk op het papier?
de open delen
de lage delen
de hoge delen
de natte delen
Plausibele fout is 'open delen'; dat hoort juist bij sjabloondruk.
Welk materiaal geeft volgens jou strakke vormen?
blad
touw
karton
lino
Deze slide heeft geen instructies
Vul de woorden in
Bij hoogdruk komt verf op de hoge delen. Een blad geeft nerven en randjes. Touw geeft lijnen in de afdruk.
Controleert begrip van hoogdruk en materiaalwerking uit slides 5-7.
Sjabloondruk: werken met open vormen
Bij sjabloondruk gebruik je een vorm met open stukken.
De verf gaat door of langs die open vorm.
Zo verschijnt het beeld op het papier.
Gebruik eventueel het woord stencil als bekend woord naast sjabloon. Houd beide termen gelijkwaardig, want die staan ook in het leerdoel.
Sjabloon of stencil
Je legt het sjabloon op papier.
Je brengt verf aan.
De open delen vormen de afdruk.
Je kunt dezelfde vorm herhalen.
Deze slide heeft geen instructies
Hoogdruk en sjabloondruk
Hoogdruk: de hoge delen krijgen verf en drukken.
Sjabloondruk: de open vorm bepaalt het beeld.
Beide technieken maken een afdruk die je kunt herhalen.
Dit is het kerncontrast van de les. Laat leerlingen vooral het verschil in manier van werken zien, niet alle techniekwoorden uit het hoofd leren.
Wat bepaalt het beeld bij sjabloondruk?
de open vorm
de hoge rand
de lage kant
de dikke kwast
Kerncontrast met hoogdruk: niet de hoge delen, maar de open vorm bepaalt het beeld.
Maak de tekst compleet
Bij sjabloondruk gebruik je een vorm met open stukken. Je legt het sjabloon op papier. De open delen vormen de afdruk.
Gebaseerd op slides 8-10. 'Sjabloon' en 'stencil' zijn verwant, maar hier is één correcte plek nodig.
Noem 1 verschil tussen hoogdruk en sjabloondruk.
Bespreek dat leerlingen kunnen noemen: bij hoogdruk drukken de hoge delen; bij sjabloondruk maken de open delen het beeld; beide kun je herhalen. Let op eenvoudige formuleringen.
Herhaling van een motief
Een motief is een vorm die terugkomt.
Je drukt hetzelfde motief vaker af.
Door herhaling ontstaat rust en samenhang.
Koppel dit aan bekende voorbeelden zoals cadeaupapier, behang of textiel. Dat maakt het begrip motief en herhaling direct zichtbaar.
Van afdruk naar patroon
Eén afdruk is los.
Veel afdrukken samen kunnen een patroon worden.
De afstand en plaats zijn dan belangrijk.
Deze slide heeft geen instructies
Spiegeling
Een afdruk kan gespiegeld lijken.
Links en rechts kunnen omdraaien.
Dat zie je vaak bij letters en vormen.
Een simpele demonstratie met een letter is hier sterk. Leerlingen hoeven het begrip niet technisch uit te leggen, maar wel te herkennen.
Variatie in kleur of vorm
Je kunt dezelfde vorm in andere kleuren drukken.
Je kunt kleine veranderingen in de vorm maken.
Zo krijg je verschil, maar blijft het motief herkenbaar.
Benadruk dat herhaling en variatie samen vaak sterker werken in kunst dan steeds iets totaal anders maken.
Wanneer wordt een afdruk een patroon?
bij één kleur
bij herhaling
bij dikke verf
bij groot papier
Toetst de stap van losse afdruk naar patroon uit slides 11-14.
Vul de juiste woorden in
Een motief is een vorm die terugkomt. Door herhaling kan een losse afdruk een patroon worden. Soms lijkt een afdruk ook gespiegeld.
Alle kernwoorden zijn rechtstreeks behandeld in deze subtopic.
Waar zie je vaak herhaling van een motief?
behang
textiel
cadeaupapier
alle drie
Deze slide heeft geen instructies
Stempels in de praktijk
Stempels zijn een eenvoudige vorm van hoogdruk.
Je kunt er snel veel afdrukken mee maken.
Ze worden gebruikt voor versiering en patronen.
Deze slide heeft geen instructies
Linodruk in de praktijk
Bij linodruk snij je delen weg.
De hoge delen drukken af.
Zo maak je een duidelijke en herhaalbare afbeelding.
Je hoeft niet uit te leggen hoe veilig snijden werkt als dat niet in de les zit; focus op herkennen van de techniek als hoogdruk.
Afdrukken met natuurlijke vormen
Bladeren geven een natuurlijke vorm.
De structuur van het materiaal blijft vaak zichtbaar.
Daardoor wordt elke afdruk net iets anders.
Hier kun je het verschil laten zien tussen exact herhalen en kleine verschillen door materiaal. Dat bereidt de overstap naar variatie goed voor.
Losse afdruk
Een losse afdruk staat op zichzelf.
Het is één beeld of één vorm.
Er is nog geen ritme of herhaling.
Deze slide heeft geen instructies
Patroon
Een patroon bestaat uit herhaling.
Het motief komt vaker terug.
De afdrukken liggen in een bepaalde volgorde of afstand.
Noem eventueel ritme als extra kunstwoord, maar alleen mondeling. Het hoeft niet op de slide voor deze doelgroep.
Verschil tussen beide
Losse afdruk: één afdruk, één beeld.
Patroon: meerdere afdrukken met herhaling.
Door herhaling krijgt het werk meer samenhang.
Dit is het inhoudelijke landingspunt van de les: leerlingen kunnen nu herkennen wat een techniek is én wat het beeld doet.
Welke techniek is een vorm van hoogdruk?
sjabloon
linodruk
spiegeling
patroon
Toetst herkenning van praktijkvoorbeelden uit slides 15-17.
Maak de tekst af
Een losse afdruk is één beeld. Een patroon bestaat uit herhaling. Bij linodruk drukken de hoge delen af.
Verbindt praktijkvoorbeelden met het eindverschil losse afdruk/patroon.
Wanneer is iets een patroon en niet één afdruk?
Bespreek voorbeelden als: losse afdruk = één blad of één stempel; patroon = veel afdrukken met herhaling en vaste afstand/volgorde.
Wat heb jij geleerd over druktechnieken?
Reflectie zonder fout of goed. Laat leerlingen in eenvoudige taal antwoorden, bijvoorbeeld met één korte zin.
Wat hielp jou het best om dit te snappen?
Vraag eventueel door: was het voorbeeld met stempel, blad, sjabloon of patroon het duidelijkst?
Wat vond jij nog moeilijk in deze les?
Gebruik dit om te zien wat nog herhaald moet worden: hoogdruk, sjabloondruk, spiegeling, motief of patroon.
Woordenlijst
druk - een beeld maken met een afdruk
afdruk - het beeld dat op papier of stof komt
mal - een vorm waarmee je steeds opnieuw kunt drukken
stencil - een uitgesneden vorm voor een afdruk
hoogdruk - druktechniek waarbij de hoge delen afdrukken
sjabloondruk - druktechniek met open vormen
motief - een vorm die steeds terugkomt
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst
spiegeling - een omgekeerde afdruk van een vorm
variatie - verschil in kleur of vorm
stempel - een vorm waarmee je afdrukken maakt
linodruk - een vorm van hoogdruk met lino
patroon - een beeld met herhaling van een motief
losse afdruk - één afdruk die op zichzelf staat
Deze slide heeft geen instructies