METHODE KRAMER
Elektrische stroom
Hoe stroom door een gesloten stroomkring loopt
NaSk · 3 KB VMBO · examenstof helder uitgelegd
www.meneerkramer.com
1 / 16
METHODE KRAMER
Elektrische stroom
Hoe stroom door een gesloten stroomkring loopt
NaSk · 3 KB VMBO · examenstof helder uitgelegd
www.meneerkramer.com
1 / 16
LEERDOELEN
Wat kun jij hierna?
2 / 16
Je legt uit wat elektrische stroom is en welke eenheid daarbij hoort.
Je legt uit waarom een stroomkring altijd gesloten moet zijn.
Je herkent het verschil tussen een serie- en een parallelschakeling.
Je berekent de totale stroom in een parallelschakeling.
Je legt uit waarom bij serie één kapot lampje alles laat uitgaan, en bij parallel niet.
Voor jou: kijk het filmpje gerust nog een keer terug en probeer het rekenvoorbeeld eerst zelf.
BEGRIPPEN
Vier begrippen die je nodig hebt
3 / 16
Stroomsterkte (A)
Hoeveel stroom er loopt, meet je in ampère. Het teken hiervoor is I.
Stroomkring
Het gesloten rondje: van de batterij, via de lamp, en weer terug.
Serieschakeling
Lampjes achter elkaar in één kring — net als 'in serie' kijken.
Parallelschakeling
Elke lamp heeft zijn eigen aftakking naar de batterij.
Onthoud: er kan alleen stroom lopen als het een gesloten kring is.
UITLEG
Denk aan stroom als water
4 / 16
Stroom is net als water in een gesloten systeem.
Een ketel maakt water heet en stuurt het naar de verbruikers; het afgekoelde water komt weer terug. Een batterij doet hetzelfde met stroom: hij stuurt 'hete' stroom naar de lamp, en de 'koude' stroom komt weer terug bij de batterij.
UITLEG
Zo teken je een stroomkring
5 / 16
De batterij is de spanningsbron.
Het lange dunne streepje is plus (+), het korte dikke streepje is min (−). De stroom loopt van plus, door de lamp, door de ampèremeter (die meet hoeveel stroom er loopt), en terug naar min. Let op: dit kan alleen als de kring helemaal gesloten is!
VOORBEELDEN
Waar kom je dit tegen?
6 / 16
Kerstlampjes (serie)
Oude kerstboomverlichting: gaat één lampje stuk, dan doet de hele slinger het niet meer.
Stopcontacten thuis (parallel)
Elk stopcontact heeft zijn eigen tak. Gaat de föhn stuk, dan blijft de lamp gewoon branden.
Zaklamp
Een simpele stroomkring: batterij, schakelaar en één lampje, allemaal in serie.
Overal om je heen zitten stroomkringen — soms in serie, soms parallel.
UITLEG
Serie of parallel: dat maakt verschil
7 / 16
In serie loopt overal dezelfde stroom:
0,1 A vertrekt bij de batterij en komt ook weer als 0,1 A terug. In parallel verdeelt de stroom zich over de takken: gebruikt elke lamp 0,1 A, dan moet de batterij in totaal 0,3 A leveren.
VERGELIJKING
Serie versus parallel
8 / 16
SERIE
Stroom is overal precies hetzelfde.
Eén kapotte lamp: alles gaat uit.
Makkelijk te bedraden, maar minder handig.
PARALLEL
Stroom verdeelt zich over de takken.
Eén kapotte lamp: de rest blijft branden.
Zo is jouw huis bedraad.
FORMULE
Totale stroom bij parallel
9 / 16
I(totaal) = I1 + I2 + I3
I(totaal)
de totale stroom die de batterij levert (in ampère, A)
I1, I2, I3
de stroom door elke aparte tak (in ampère, A)
Let op: deze formule geldt alleen bij een parallelschakeling. Bij serie is I1 = I2 = I3 = I(totaal).
REKENVOORBEELD
Probeer het eerst zelf!
10 / 16
Gegeven: in een parallelschakeling lopen door drie lampjes stromen van 0,2 A, 0,15 A en 0,1 A.
Gevraagd: hoeveel ampère levert de batterij (I(totaal))?
Tip: gebruik de formule I(totaal) = I1 + I2 + I3. Pak pen en papier en reken het zelf uit voordat je de volgende dia bekijkt.
REKENVOORBEELD
De uitwerking
11 / 16
Gegeven
I1 = 0,2 A I2 = 0,15 A I3 = 0,1 A
Gevraagd
I(totaal)
Stap 1: formule
I(totaal) = I1 + I2 + I3
Stap 2: invullen
I(totaal) = 0,2 + 0,15 + 0,1
Antwoord: I(totaal) = 0,45 A
Zo reken je dit uit:
Je telt gewoon de stroom van elke tak bij elkaar op. Elke lamp 'vraagt' zijn eigen beetje stroom, en de batterij moet dat totaal leveren.
0,2 + 0,15 + 0,1 = 0,45
De batterij levert dus 0,45 A.
TIP
Twee handige geheugensteuntjes
12 / 16
SERIE = NETFLIX
Achter elkaar
Serie is achter elkaar — net als afleveringen 'in serie' bingewatchen. Zo loopt de stroom ook: achter elkaar door elk lampje, steeds hetzelfde aantal ampère.
Voorbeeld: een ouderwetse kerstboomslinger — gaat één lampje stuk, dan is de hele slinger stuk.
PARALLEL = EIGEN WEG
Ieder zijn eigen tak
Bij parallel heeft elke gebruiker zijn eigen weggetje naar de batterij. Valt er één uit, dan gaat de rest gewoon door.
Voorbeeld: de stopcontacten thuis — de wasmachine blijft draaien, ook als de wc-lamp stuk is.
SAMENVATTING
Dit neem je mee
13 / 16
Elektrische stroom (I) meet je in ampère (A) — vergelijk het met water dat door een systeem stroomt.
Een stroomkring moet helemaal gesloten zijn, anders loopt er geen stroom.
Bij een batterij is het lange dunne streepje plus (+), het korte dikke streepje min (−).
Bij serie is de stroom overal gelijk; bij parallel verdeelt de stroom zich over de takken.
Reken de totale stroom bij parallel uit met I(totaal) = I1 + I2 + I3.
FORMATIEVE VRAGEN
Test jezelf — deel 1
14 / 16
1
Leg uit waarom een stroomkring altijd gesloten moet zijn. Gebruik de water-vergelijking in je antwoord.
2
Wat is het verschil tussen een serie- en een parallelschakeling? Noem voor allebei een voorbeeld uit huis.
3
Waarom gaan bij een serieschakeling alle lampjes uit als er één stuk is, en bij een parallelschakeling niet?
FORMATIEVE VRAGEN
Test jezelf — deel 2
15 / 16
4
In een parallelschakeling lopen door twee lampjes stromen van 0,3 A en 0,25 A. Bereken hoeveel ampère de batterij levert.
5
Een batterij levert in een parallelschakeling 0,6 A. Door twee van de drie lampjes loopt samen 0,4 A. Hoeveel ampère loopt er door het derde lampje?
6
Waar herken je het lange dunne streepje en het korte dikke streepje van een batterij aan? Wat betekenen ze?
Jij snapt elektrische stroom nu!
Serie of parallel — jij weet nu hoeveel ampère er loopt.
Oefen de formatieve vragen nog een keer — dan snap jij stroomkringen helemaal.
www.meneerkramer.com
Meer uitleg? Abonneer op mijn kanaal:
@meneerkramer-NASK
16 / 16