2.2 Geslachtelijke voortplanting
Lees de tekst van blz. 101 en 102, maak voor jezelf een samenvatting van deze tekst en beantwoord daarna de vragen op de volgende dia.
minute
second
Verwerking
Pak je schrift en beantwoord de volgende vragen:
1. Waardoor verandert het aantal chromosomen van een organisme niet door geslachtelijke voortplanting?
2. Waarom wordt meiose ook wel de reductiedeling genoemd?
3. Wat gebeurd er met de chromosomen tijdens Meiose 1?
minute
second
Leerdoelen
Je kunt uitleggen hoe door meiose geslachtscellen worden gevormd en hoe bevruchting verloopt.
Je kunt uitleggen hoe de geslachtelijke voortplanting bij planten met bloemen verloopt.
Je kunt de bouw, werking en functie van de voortplantingsorganen van de mens beschrijven.
Leerdoelen
Je kunt uitleggen hoe door meiose geslachtscellen worden gevormd en hoe bevruchting verloopt.
Je kunt uitleggen hoe de geslachtelijke voortplanting bij planten met bloemen verloopt.
Je kunt de bouw, werking en functie van de voortplantingsorganen van de mens beschrijven.
Voortplanting plant
Een zaadplant kan zich geslachtelijk voortplanten. Je hebt hier een bloem voor nodig.
Voortplanting plant
Eicel en stuifmeelkorrel zijn beide haploïd (n).
Samen krijg je weer een diploïde cel (2n).
Zaden die hieruit ontstaan zijn genetisch dus niet gelijk aan de ''ouders''.
Eenslachtige en tweeslachtige bloemen
Tweeslachtige bloemen: bevatten meeldraden én stampers.
Eenslachtige bloemen: bevatten alleen meeldraden of alleen stampers.
Geen bestuiving, zelfbestuiving of kruisbestuiving?
Plantenveredeling
Veredeling: planten zo kweken dat ze betere eigenschappen krijgen
Vroeger: fokken door de beste planten te kruisen
Tegenwoordig: DNA-onderzoek en genetische modificatie.
Leerdoelen
Je kunt uitleggen hoe door meiose geslachtscellen worden gevormd en hoe bevruchting verloopt.
Je kunt uitleggen hoe de geslachtelijke voortplanting bij planten met bloemen verloopt.
Je kunt de bouw, werking en functie van de voortplantingsorganen van de mens beschrijven.
Samen lezen
blz. 107
Voortplantingsstelsel vrouw
In de eierstokken liggen (onrijpe) eicellen, ze zitten in het beginstadium van meiose I.
Een eicel rijpt in een follikel in de eierstok. Na twee weken is de eicel rijp (meiose I is klaar), en komt de eicel in de eileider => ovulatie.
De eileider vervoert eicellen naar de baarmoeder.
Een meisje is vruchtbaar als eicellen gaan rijpen (menstruatie).
Eicellen
Ontstaan in eierstokken
Pre-eicellen allemaal aanwezig bij geboorte
Rijpen in een blaasje (follikel)
Delingen -> eicel + poollichaampje
Begrippen bij 2.3 Voortplantingsorganen van de vrouw
baarmoeder Orgaan waarin zich het embryo ontwikkelt.
binnenste schaamlippen Huidplooien die vocht (kunnen) aanmaken.
buitenste schaamlippen Behaarde huidplooien.
clitoris Geslachtsorgaan van de vrouw; bestaat uit zwellichamen (inwendig) en clitoriseikel (uitwendig).
eierstok Deel dat eicellen produceert.
eileider Transport van eicellen van de eierstok naar de baarmoeder.
vagina (schede) Tunnel tussen de baarmoeder en de vulva.
vulva Uitwendige delen van het vrouwelijk voortplantingsstelsel.
Spermacellen
De teelballen bevatten sterk gekronkelde zaadbuisjes
Aan de binnenkant van deze buisjes liggen cellen die zich delen, waardoor spermacellen ontstaan.
1 cel wordt 4 spermacellen tijdens meiose
Inwendige geslachtsorganen
Balzak: bevat de teelballen en bijballen
lagere temperatuur dan in de buikholte (beter voor de ontwikkeling van zaadcellen)
Teelballen/zaadballen: aanmaak zaadcellen
Bijballen: opslag zaadcellen
zaadlozing
- zaadleiders: vervoeren zaadcellen van bijballen richting prostaat
- zaadblaasjes: voegen vocht toe
- prostaat: voegt ook vocht toe
Het vocht met de spermacellen heet sperma
- Sperma in de urine buis
- Sperma via de eikel uit de penis
Zaadcel of Spermacel
Een spermacel heeft een kop en een zweepstaart.
Met de zweepstaart kan hij zich voortbewegen, om een eicel te zoeken om te bevruchten.
! een spermacel kan zo'n 3-5 dagen overleven in een vrouw
Mannen kunnen tot op hoge leeftijd sperma produceren.
Spermacel vs eicel
Eicel groter dan zaadcel
Zaadcel kan zwemmen eicel niet
Zaadcel haalt reservevoeding uit voedingstoffen en vocht van de zaadblaasjes/prostaat, eicel heeft voeding in de cel
Afwijkende vorm zaadcel = minder vruchtbaar man
Spermacel en eicel zijn uit meiose ontstaan
Als de eicel bevrucht is dan volgt mitose
Vruchtbare periode
Na de ovulatie blijven eicellen 12 tot 24 uur in leven.
Als in deze periode geen bevruchting plaatsvindt, sterft de eicel af en wordt afgebroken.
Buiten het lichaam gaan spermacellen na ongeveer vijf minuten dood. In het lichaam van een vrouw leven ze meestal zo’n 24 tot 48 uur, maar sommige spermacellen overleven tot wel vijf dagen.
bevruchting
Als de kern van een zaadcel samensmelt met de kern van een eicel dan is dat een bevruchting.
De bevruchting vindt in de eileider plaats.
Tweeling
twee-eiige tweeling
eeneiige tweeling
Siamese tweeling
De bevruchting vindt plaats in...
de vagina
de baarmoeder
de eileider
de eierstok
Wat is een voorbeeld van geslachtelijke voortplanting bij planten?
Klisters
Wortelstokken
Bestuiving
Uitlopers
Wanneer noemen we een cel haploïd?
Als de cel geen celkern heeft, zoals een bacterie.
Als een cel van elk type chromosoom er twee heeft: één paar.
Als de cel zich in een eierstok of testikel bevindt.
Als een cel van elk type één chromosoom heeft: de helft van een paar.
Bij welk type voortplanting ontstaat altijd een nieuw genotype?
Geslachtelijke voortplanting
Ongeslachtelijke voortplanting