Woonplaats en werkplaats
§6.1
H6 Steden en staten
Woonplaats en werkplaats
§6.1
H6 Steden en staten
Lesdoelen
Na de les kun je:
Uitleggen hoe in Europa weer een landbouwstedelijke samenleving ontstond.
Uitleggen hoe de geldeconomie zich ontwikkelde.
Uitleggen hoe gilden werken.
Uitleggen hoe de internationale handel ontstond.
Begrippen kennen en uitleggen.
Platteland
Rond 1000 kwamen er nieuwe landbouwtechnieken
Sloten graven landbouwgrond maken
Nieuwe ploeg grond beter woelen
Meer voedsel = meer & gezondere mensen
Handel groeide
Markten waar producten werden verkocht.
Gevolg = groei van handel
Ontstaan van steden
Mensen gingen om markten wonen groeit uit tot stad.
Handelaren betaalden tol.
Landbouwstedelijke samenleving ontstaat
Verstedelijking ging snelst in:
Noord-Italië
Vlaanderen
Holland
Geldeconomie
Op de markt kwamen mensen met producten en mensen die wilden kopen.
Vraag + aanbod bij elkaar.
Handelaren maakten winst.
Er waren geldwisselaars mensen waar je munten kon wisselen
Ze gingen ook geld bewaren en uitlenen = een bank.
Banken verdienen geld door rente (vergoeding voor lenen).
Wisselbrief = brief met afspraak over geld.
Gilden
Ambachtslieden moesten in een gilde ieder ambacht 1 gilde.
Samenwerking
Regels over werktijd, kwaliteit en prijs.
Hulp bij werkloosheid, ziek of overlijden.
Opleiding voor nieuwe mensen.
Internationale handel
Hanzesteden in Noord-Europa veel handel tussen steden
Bont, vis en graan
1200: Kogge nieuw schip met veel vrachtruimte
Handel Noord-Zuid Europa handel in specerijen
https://schooltv.nl/video-item/welkom-in-de-middeleeuwen-de-steden-en-de-pest-afl-4
Aan de slag!
Maak opdrachten 2, 3B, 4, 5, 9.
Zelfstandige burgers
§6.2
H6 Steden en staten
Lesdoelen
Na de les kun je:
Uitleggen hoe een stad bestuurd werd.
Uitleggen wat stadsrechten zijn.
Uitleggen waarom de lage adel minder belangrijk werd.
Belangrijke gewesten
Nederland, België en Luxemburg bestond uit gewesten (provincies) samen waren dit de Nederlanden.
Holland het belangrijkst.
Stadsrechten
Steden kregen bepaalde stadsrechten van een vorst of heer.
Burgers mochten: stadsmuren bouwen, belasting heffen, stad besturen en stadswetten maken.
Stadsbestuur
Door steden verdween de horigheid boeren steeds meer vrij.
Steden werden bestuurd door schepenen rijke en aanzienlijke burgers.
Alleen mannen konden burger (burgerij) worden.
Bestuurders maakten stadswetten + kwamen samen in het raadhuis.
Steden hadden een vroedschap (controle).
Steden hadden ook burgemeesters.
Steden en edelen
Belasting gaf de landheer geld hij kon ambtenaren en leger betalen.
Hierdoor niet meer afhankelijk van lage adel.
De machtige kerk
§6.3
H6 Steden en Staten
Bouw van kerken
In Europa werden veel kerken gebouwd:
1000-1200 = Romaanse kerken
Kleine ramen
Ronde bogen
Dikke stenen muren
1200-1500 = Gotische kerken
Grote ramen
Puntige bogen
Dunnere muren
Leven na de dood
Na de dood:
De hemel als je goed had geleefd.
Eerst in het vagevuur.
De hel als je een doodzone begaan had (moord).
Aflaat = ticket om het vagevuur te verkorten.
Te krijgen door liefdadigheid of een bedevaart.
Heiligen konden ook helpen. Mensen vereerden hun relikwieën.
Normen van de kerk
De kerk was tegen mensen met ander gedrag en ideeën ketters en heksen.
Ze moesten naar de inquisitie rechtbank van de kerk.
Joden hadden ook andere ideeën zij werden gehaat.
Regelmatig pogroms (geweld tegen joden).
Joden werden buitengesloten uit de samenleving.
Geen stadsburger of lid van gilde.
Antisemitisme
Aan de slag!
De macht van vorsten
§6.4
H6 Steden en Staten
Lesdoelen
Na de les kun je:
Uitleggen waarom Duitse vorsten machtig leken, maar dit niet waren.
Uitleggen wat staatvorming is.
Uitleggen wat centralisatie is.
Begrippen benoemen en uitleggen.
Duitse vorsten
Duitse vorst leek machtig
Paus maakte hem keizer.
Duitse vorst was niet machtig
Duitse koningschap was niet erfelijk.
Vorst werd gekozen door keurvorsten = hoge Duitse edelen en bisschoppen.
Afhankelijk van hen.
Koning benoemt nieuwe bisschop bij dood
Investituur
Investituur
Paus wilde bisschoppen benoemen strijd tussen vorst en paus.
Paus won Hij mocht bisschoppen benoemen.
Staatsvorming en centralisatie
Vorsten kregen meer geld door belasting en stadsrechten.
Ambtenaren
Leger
Staatsvorming het land besturen als eenheid.
Dezelfde wetten voor het hele land.
Centralisatie vanuit 1 plek besturen
Paleis met hofhouding: bediening
Feodalisme verdween hierdoor.
Drie standen
Burgers wilden inspraak in het bestuur.
Ze waren de derde stand in de vergadering
Parlement of Staten-Generaal
Aan de slag!
Maak opdrachten:
1, 2, 3AB, 5, 7.