H8 Zuren
H8 Zuren
§8.1: pH van een oplossing & §8.2: Zuren in water
Leerdoelen:
§8.1: Wat de pH van een oplossing is
§8.1: Hoe je de pH van een oplossing kunt bepalen
§8.2: Wat er op micro niveau gebeurt als je sterke en zwakke zuren in water oplost en hoe je reactievergelijkingen opstelt die hierbij behoren
§8.2: De formules van een aantal zuren en de notatie van zure oplossingen
pH - zuurgraad
Zure oplossing → pH onder 7 (1-6)
Neutral → pH 7
Basisch oplossing → pH boven 7 (8-14)
pH-schaal is een logaritmische schaal
pH van oplossing bepalen → Indicator of pH papier
Overzicht van indicatoren Binas T52
Zure oplossingen
Kenmerken:
Zure smaak
pH onder 7
Geleiden elektriciteit
Sterke zuren: Aflopende reactie -- Splitsen in H₃O⁺ en zuurrest ion vaak negatief (in water) bij carbonzuur H van zuurgroep
Zwakke zuren: Evenwicht reactie -- Kz
zie tbl 8.19 notatie van belangrijke zuren
Eenwaardige zuren → 1 H+
Twee waardige zuren → 2 H+
Driewaardige zuren → 3 H+
Opdracht maken
Lezen:
§8.1: pH van een oplossing & §8.2: zure oplossingen
Maken:
§8.1: 6
§8.2: 15
Nakijken
§8.1: 6
§8.2: 15
§8.4: pH- berekeningen
Leerdoelen:
§8.4: Verband tussen pH en concentratie H₃O⁺ herkennen en pH-berekeningen uitvoeren voor sterk en zwakke zuren
pH-Berekeningen
Als de concentratie met een factor 10 afneemt stijgt de pH met 1,00 → groot meet verschil → daarom logaritme
pH-formules
1. pH berekenen uit de concentratie
pH=−log[H₃O⁺]
2. Concentratie uit pH berekenen
[H₃O⁺]= 10^−pH
**pH heeft evenveel decimalen als [H₃O⁺] significante cijfers**
Zuurconstante Kz
Grotere Kz → sterker zuur
Kz is temperatuurafhankelijk
Water wordt niet in Kz opgenomen
Binas T49
Stappen:
Schrijf evenwichtsreactie
Maak een BOE- tabel
Stel Kₐ-uitdrukking op (Kz = [H₃O⁺][A⁻] / [HA])
Los vergelijking op
Bereken pH
Sterke zuren -- reageren volledig
Voorbeeld:
HCl + H₂O → H₃O⁺ + Cl⁻
⇒ [H₃O⁺] = beginconcentratie zuur
pH direct uit molariteit te berekenen
Rekenvoorbeeld #2: pH berekenen
Gegeven: 1,2·10⁻² M HNO₃
HNO₃ (aq) → H⁺ (aq) + NO₃⁻ (aq)
Omdat de splitsing volledig is, is de concentratie H⁺-ionen ([H⁺]) gelijk aan de beginconcentratie van het zuur:
[H⁺] = 1,2·10⁻² M
Zwakke zuren -- Reageren niet volledig
Er ontstaat een evenwicht
Voorbeeld:
HF + H₂O ⇌ H₃O⁺ + F⁻
[H₃O⁺] ≠ beginconcentratie zuur
Rekenvoorbeeld #3 pH berekenen
Gegeven: HF, c = 2,5 M
Stel x = [H₃O⁺]
Kₐ = x² / (2,5 − x)
Oplossen → [H₃O⁺] = 0,039 M
pH = 1,41
Opdracht maken
Lezen:
§8.4: pH-berekeningen
Maken:
§8.4: opdracht 36
Nakijken
§8.4: opdracht 36
Hier gebleven met V6
Slide tekst
pH-Berekeningen
pH-formules
1. pH berekenen uit de concentratie
pH=−log[H+]
2. Concentratie uit pH berekenen
[H+]= 10^−pH
3. pOH en verband met pH
pH + pOH =14
gevolg van het waterevenwicht Kw
Kw = [H3O+][OH−]= 1,0⋅10−14
**pH heeft evenveel decimalen als [H₃O⁺] significante cijfers**
Zwakke basen -- reageren niet volledig
er ontstaat een evenwicht
Voorbeeld:
F− + H2O ⇌ HF + OH−
Evenwichtsvoorwaarde:
Kb= [HF][OH−]/ [F−]
Stappen:
stel de evenwichtsreactie op
maak een begin–omzet–eind-tabel
gebruik Kb (uit BINAS T49)
bereken [OH⁻] → pOH → pH
Sterke basen -- splitsen volledig in water
[OH⁻] = molariteit van de base
Voorbeeld:
NaC₂H₅O + H₂O → Na⁺ + C₂H₅OH + OH⁻
Stappen:
bereken mol base
bepaal [OH⁻]
bereken pOH → pH
Rekenvoorbeeld
Gegeven: 2,3 g NaC₂H₅O in 1,0 L
Berekening:
n = 2,3 / 68,05 = 0,034 mol
[OH⁻] = 0,034 M
pOH = −log(0,034) = 1,47
pH = 14,00 − 1,47 = 12,53
Zuren
Stoffen die een H+ afstaan
Eenwaardige zuren -- 1 H+
Twee waardige zuren -- 2 H+
Driewaardige zuren -- 3 H+
Kenmerken:
Zure smaak
pH onder 7
Geleiden elektriciteit
Sterke zuren: Aflopende reactie (→) Splitsen in H+ en zuurrest ion ( in water) bij carbonzuur H van zuurgroep
HCl + H₂O → H₃O⁺ + Cl⁻
Zwakke zuren: Evenwicht reactie (⇌) Kz
CH₃COOH + H₂O ⇌ H₃O⁺ + CH₃COO⁻
Organisch of Anorganische Zuren
Meer H₃O⁺ → betere stroomgeleiding
Sterk zuur → lineair verband
Zwak zuur → geen lineair verband (evenwicht!)
Organische zuren
Bevatten een koolstofskelet en –COOH (zuurgroep); Kunnen H⁺ afstaan; Voorbeeld:
ethaanzuur (CH₃COOH) - Zuurrest: ethaanoaat (CH₃COO⁻)
Anorganische zuren
Voorbeelden:
HCl (zoutzuur)
HNO₃ (salpeterzuur)
H₂SO₄ (zwavelzuur)
Ionen als zuren
NH₄⁺ + H₂O ⇌ H₃O⁺ + NH₃
Gehydrateerde metaalionen:
Fe(H₂O)₆³⁺ + H₂O ⇌ H₃O⁺ + Fe(H₂O)₅OH²⁺
Binas T49
Bovenste 7 zijn sterke zuren → aflopend
De rest → evenwicht
Alles onder H₂O → Geen reactie als zuur
Basen
Een base neemt H⁺ op
Eenwaardige basen → nemen 1 H⁺ op
Meerwaardige basen → nemen meerdere H⁺ op (ZB niet)
Kenmerken:
Zeepachtig; Nemen H⁺ op of vormt OH⁻-ionen; Basische oplossingen: pH groter dan 7
Sterke base → aflopend → Volledig gesplitst en veel OH⁻
Voorbeeld: NaOH
Zwakke base → evenwicht (Links)→ Minder OH⁻
Voorbeeld: NH₃
Zuur ↔ geconjugeerde base
Base ↔ geconjugeerd zuur
Formules van basen
Ionen als base
OH⁻ → sterke base
O²⁻ → reageert direct met water
CO₃²⁻, PO₄³⁻ → zwakke basen
Zouten en basen
Goed oplosbaar zout + sterke base
Na₂O + H₂O → 2 Na⁺ + 2 OH⁻
Goed oplosbaar zout + zwakke base
→ twee vergelijkingen nodig
eerst een oplosvergelijking van een evenwichtsreactie
Slecht oplosbaar zout + sterke of zwakke base → geen reactie
Formules van basen
Moleculaire basen
Ammoniak (NH₃)
Amines (–NH₂-groep)
Kunnen 1 of meerdere H⁺ opnemen
Opdracht maken
§8.3 opdracht 25 en §9.2 opdracht 14
Hier gebleven met V6
Slide tekst
Nakijken
Hoofdstuk 8: 15, 25, 36
Hoofdstuk 9: 14
Zuurbasereacties
Een zuur staat een H⁺-ion af → H⁺-donor
Een base neemt een H⁺-ion op → H⁺-acceptor
Zuur-basereacties zijn H⁺-overdrachtsreacties
Algemene vergelijking:
zuur + base → geconjugeerde base + geconjugeerd zuur
H3O+(aq) + OH−(aq)→2 H2O(l)
Zuurbasereacties herkennen
Zuur-basereacties kunnen ook in gassen of met vaste stoffen voorkomen
Voorbeeld:
ammoniak + zoutzuur → vast zout (salmiak)
Zie voorbeeld: NH₃ + HCl → NH₄Cl
Stappenplan zuur-basereactie opstellen
Stap 1: Noteer alle aanwezige deeltjes
Stap 2: Bepaal het sterkste zuur en de sterkste base
Stap 3: Laat H⁺ overgaan van zuur naar base
*Let op:
In water geeft H₃O⁺ altijd H⁺ af
OH⁻ neemt altijd H⁺ op
Producten zijn altijd zwakker dan beginstoffen
Gebruik BINAS T49, vergelijk zuursterkte (pKₐ)
Zuur-basetitratie
- Kwantitatieve analyse om de concentratie van een zuur of base te bepalen
Je laat een zuur en base volledig reageren → het equivalentiepunt
Indicator verandert van kleur bij een bepaalde pH (Niet altijd pH = 7)
→ Omslagpunt ≈ equivalentiepunt
*Belangrijk:
aantal mol zuur = aantal mol base (rekening houden met verhouding!)
Rekenen aan zuur-basetitratie
Schrijf reactievergelijking
Bepaal molverhouding
Bereken hoeveelheid stof
Bepaal concentratie
Nauwkeurigheid & glaswerk
Pipet & maatkolf → hoogste nauwkeurigheid
Maatcilinder → minder nauwkeurig
Meniscus op ooghoogte aflezen
Meetfouten
Toevallige fout: spreiding, afleesfout
Systematische fout: verkeerd geijkt glaswerk
Beïnvloedt eindresultaat
Opdracht maken
Lezen:
Heel hoofdstuk 8 & hoofdstuk 9
Maken:
§9.3 24, §9.4 42, §9.5 46
Opgave blad zuur & base titratie
Maak de opgaven. Af? Vraag de antwoorden aan docent.