Geld, ruilen en budget

• newEditor
• Mentorles
• Praktijkonderwijs
• Leerjaar 3

Geld, ruilen en budget

Open met herkenbare voorbeelden: betalen in de winkel, iets ruilen met een vriend, geld overhouden of tekortkomen aan het eind van de week.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat geld en ruilhandel zijn, en ik kan een simpel budgetplan maken met inkomsten en uitgaven.

Waar geef jij vaak geld aan uit?

Gebruik de antwoorden als start van het gesprek over uitgaven. Verwachte woorden: snacks, kleding, telefoon, gamen, vervoer.

Ruilen zonder geld

• Vroeger ruilden mensen spullen direct met elkaar

• Bijvoorbeeld: brood voor melk

• Dit heet ruilhandel

• Je hebt dan allebei iets nodig van de ander

Gebruik een eenvoudig voorbeeld: iemand heeft appels, iemand anders eieren. Ze spreken af hoeveel appels gelijk zijn aan hoeveel eieren.

Waarom ruilhandel lastig is

• Ruilen kost tijd

• Het is lastig om een eerlijke ruil te vinden

• Je moet precies hebben wat de ander wil

• Grote spullen of kleine delen ruilen is vaak onhandig

• Sparen is moeilijk met bederfelijke spullen

Benadruk dat ruilhandel alleen goed werkt als wensen precies bij elkaar passen. Dat maakt geld handig.

Waarom geld handig is

• Geld is een betaalmiddel

• Met geld kun je later iets kopen

• Geld is makkelijker mee te nemen

• Je kunt prijzen vergelijken

• Je kunt ook sparen

Noem dat geld waarde bewaart: je hoeft niet meteen te ruilen, maar kunt wachten tot je iets echt nodig hebt.

Waar gebruiken we geld voor?

• Betalen in winkels

• Online aankopen doen

• Reizen met bus of trein

• Rekeningen betalen

• Sparen voor later

• Soms ook pinnen of digitaal betalen

Sluit aan bij hun dagelijks leven: kantine, gamekaart, telefoonabonnement, kleding, scooter, openbaar vervoer.

Waarom is geld handiger dan ruilhandel?

A

Je kunt sparen

B

Het bederft snel

C

Je moet ruilen

D

Het kost meer tijd

Correct is 'Je kunt sparen'. De andere opties passen juist bij nadelen van ruilhandel.

Ruilen en geld

Bij ruilhandel ruil je spullen zonder geld. Dat is soms lastig, want je moet hebben wat de ander wil. Geld is een betaalmiddel en je kunt er ook mee sparen voor later.

ruilhandel

wil

betaalmiddel

sparen

uitgaven

kopen

loon

losse

verkopen

Controleer of leerlingen de kernwoorden uit dit blok herkennen: ruilhandel, wil, betaalmiddel, sparen.

Wat zijn inkomsten?

Inkomsten is geld dat binnenkomt.

• loon van werk

• zakgeld

• kleedgeld

• geld voor een verjaardag

• toeslag of vergoeding

Leg uit dat inkomsten niet altijd elke week hetzelfde zijn. Sommige leerlingen hebben vaste inkomsten, anderen losse inkomsten.

Voorbeelden van inkomsten

• Sam werkt op zaterdag in een supermarkt

• Hij krijgt elke week €35 loon

• Zijn oma geeft soms €10 extra

• Niet alle inkomsten zijn dus vast

Maak verschil tussen vaste inkomsten en extra inkomsten. Dat helpt later bij het budgetplan.

Wat zijn uitgaven?

Uitgaven is geld dat je uitgeeft.

• eten en drinken

• kleding

• telefoon

• vervoer

• hobby of sport

• cadeaus of snacks

Laat leerlingen voorbeelden noemen uit hun eigen leven, maar houd de slide zelf rustig en overzichtelijk.

Vaste en losse uitgaven

• Vaste uitgaven komen vaak terug

• Bijvoorbeeld: telefoon, abonnement, vervoer

• Losse uitgaven verschillen per keer

• Bijvoorbeeld: snack, game, kleding, bioscoop

Leg uit dat vaste uitgaven makkelijker te plannen zijn. Losse uitgaven zorgen vaak voor verrassingen.

Inkomsten en uitgaven samen

Inkomsten → geld komt binnen

Uitgaven → geld gaat weg

• meer inkomsten dan uitgaven = geld over

• meer uitgaven dan inkomsten = tekort

• evenveel = niets over

Gebruik een concreet rekenvoorbeeld op het bord, bijvoorbeeld €40 binnen en €32 uit, dan blijft €8 over.

Wat zijn inkomsten?

A

Geld dat op is

B

Geld dat binnenkomt

C

Geld voor later

D

Geld dat weggaat

Toets het verschil tussen inkomsten en uitgaven.

Welke uitgave is vaak vast?

A

Bioscoop

B

Snack

C

Telefoon

D

Cadeau

De telefoonrekening of abonnement komt vaak terug. De andere opties zijn meestal losse uitgaven.

Geld komt binnen en gaat weg

Je inkomsten zijn het geld dat binnenkomt, zoals loon of zakgeld. Je uitgaven zijn het geld dat je uitgeeft. Heb je meer inkomsten dan uitgaven, dan houd je geld over. Heb je meer uitgaven, dan heb je een tekort.

inkomsten

uitgaven

over

tekort

ruilhandel

budgetplan

vast

los

Laat leerlingen hardop meelezen. Dit herhaalt de kernwoorden uit de slides 6 tot en met 10.

Wat is een budgetplan?

Een budgetplan is een simpel overzicht van je geld.

Je zet op een rij:

• hoeveel geld binnenkomt

• hoeveel geld uitgaat

• hoeveel je wilt sparen

• hoeveel je vrij kunt besteden

Noem dat een budgetplan helpt om grip te krijgen op geld en om minder snel zonder geld te zitten.

Waarom een budgetplan helpt

• Je ziet waar je geld blijft

• Je kunt beter kiezen

• Je vergeet minder snel vaste kosten

• Je kunt sparen voor een doel

• Je voorkomt sneller tekort

Voorbeelden van spaardoelen: nieuwe schoenen, telefoon, dagje uit, scooteronderdelen.

Stappen van een budgetplan

1. Schrijf je inkomsten op

2. Schrijf je vaste uitgaven op

3. Schrijf je losse uitgaven op

4. Kijk wat je overhoudt

5. Spreek af wat je spaart

6. Bepaal wat vrij te besteden is

Benadruk de volgorde: eerst noodzakelijke kosten, daarna pas vrij besteedbaar geld.

Voorbeeld van een budgetplan

Mila heeft per week:

• inkomsten: €45

• telefoon: €10

• vervoer: €8

• snacks: €7

• sparen: €10

€45 - €35 = €10 vrij te besteden

Loop langzaam door de som heen. Laat zien dat sparen ook een vaste keuze kan zijn in het plan.

Slim kiezen met je geld

• Eerst nodig, dan leuk

• Vergelijk prijzen

• Koop niet altijd meteen

• Denk aan je spaardoel

• Kleine uitgaven samen kunnen groot worden

Geef als voorbeeld dat elke schooldag €3 aan snacks in een week al €15 is.

Wat schrijf je eerst op in een budgetplan?

A

Spaardoel

B

Losse uitgaven

C

Inkomsten

D

Vrij besteden

De volgorde op de slide is belangrijk: eerst inkomsten, daarna vaste en losse uitgaven.

Budgetplan maken

Een budgetplan is een overzicht van je geld. Eerst schrijf je je inkomsten op. Daarna kijk je naar vaste en losse uitgaven. Wat je daarna nog overhoudt, kun je sparen of vrij besteden.

budgetplan

inkomsten

sparen

besteden

ruilen

tekort

telefoon

betalen

Sluit aan bij de stappen van het budgetplan en het voorbeeld van Mila.

Noem 1 slimme keuze met geld.

Bespreek antwoorden als: eerst nodige dingen betalen, prijzen vergelijken, minder snacks kopen, denken aan sparen of spaardoel.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen iets concreets noemen, zoals ruilhandel, inkomsten, uitgaven of budgetplan.

Wat hielp jou het best in deze les?

Reflectie op de aanpak van de les. Mogelijke antwoorden: voorbeeld van Mila, voorbeelden uit eigen leven, samen rekenen, woorden op de slides.

Woordenlijst

ruilhandel - spullen of diensten ruilen zonder geld

geld - een betaalmiddel om iets te kopen

inkomsten - geld dat binnenkomt

uitgaven - geld dat je uitgeeft

vaste uitgaven - kosten die vaak terugkomen

losse uitgaven - kosten die verschillen per keer

budgetplan - overzicht van inkomsten en uitgaven