3.7 en 5.7 grammatica (benoemen bijzinnen: OW-zin, LV-zin en BWB-zin)

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 3

Welkom! pak je leesboek

Vandaag:

• Lezen (15 min)

• LessonUp lijdendvoorwerpszin, onderwerpszin (25 min)

• Zelfstandig opdrachten maken (25 min)

• Extra samen oefenen

Leerdoelen

- Je leert een lijdendvoorwerpszin te benoemen.

- Je leert een onderwerpszin te benoemen.

Dit zijn allebei type bijzinnen.

Zet zinsdeelstreepjes:

Ik maak een sneeuwpop.

Hij ziet // dat ze een tien heeft.

pv = ziet

ow = hij

wg = ziet

bijzin = dat ze een tien heeft.

Hij | ziet | dat ze een tien heeft.

pv = ziet

ow = hij

wg = ziet

lv-zin = dat ze een tien heeft.

Ontleed:

Ik / maak / een sneeuwpop.

A

ow = ik
pv = maak
wg = maak
mv = een sneeuwpop

B

ow = ik
pv = maak
wg = maak
lv = een sneeuwpop

C

ow = ik
pv = maak
wg = maak
bwb = een sneeuwpop

D

ow = ik
pv = maak
ng = maak een sneeuwpop

Wat is het verschil tussen een enkelvoudige en een samengestelde zin?

enkelvoudig vs samengesteld

Omdat hij in de zon lag, was hij verbrand.

Zet de zin in een andere tijd!

Omdat ik in de zon lig, ben ik verbrand.

2 persoonsvormen, dus samengesteld

"Ik stapte uit bed // nadat mijn wekker herrie maakte."

hoofdzin = ik stapte uit bed

bijzin = nadat mijn wekker herrie maakte

Hoe herken je een hoofdzin?

Hoe herken je een hoofdzin?

A

Die heeft maar één persoonsvorm, een bijzin kan er meer hebben

B

Daar staan onderwerp en persoonsvorm naast elkaar

C

Daar staan onderwerp en persoonsvorm niet naast elkaar

D

Daar kunnen onderwerp en persoonsvorm wel naast elkaar staan, maar er kan dan een woordje tussen, zoals 'niet'

Bijzin herkennen

• Bij een onderschikking heb je een hoofdzin en een bijzin. 

• Bij de hoofdzin staan de pv en het o naast elkaar, bij een bijzin niet (of kun je de twee scheiden). 

• Vaak zijn er voegwoorden (dat, of, terwijl, nadat enz.)

Bijvoorbeeld:

Terwijl ik buiten op jou wacht, speel ik een spelletje. 
bijzin

Mijn neefje is erg dapper, omdat hij nooit huilt.

A

hz + hz

B

hz + bz

C

bz + hz

D

bz + bz

Mijn moeder zegt dat ze van boeken houdt.

A

hz + hz

B

hz + bz

C

bz + hz

D

bz + bz

Aan wie trek heeft, geeft hij een ijsje.

A

hz + hz

B

hz + bz

C

bz + hz

D

bz + bz

Wat is de bijzin in deze zin?
Ik hoop dat hij snel weer beter is.

Samen oefenen: ontleden 

Ontleed de zin:

Denk jij dat de snackbar om 10 uur nog open is?

stap 1: Samengestelde zin?

stap 2: Benoem de hoofdzinnen en bijzinnen.

Samen oefenen 

Ontleed de zin:

Denk jij // dat de snackbar om 10 uur nog open is?

hoofdzin // bijzin

1 Samengestelde zin? ja

2 Benoem de hoofdzinnen en bijzinnen. hz+bz

3 Ontleed de hoofdzin

Samen oefenen 

Denk /jij //dat de snackbar om 10 uur nog open is?

pv / ow // bijzin
wg

Level up! bijzinnen benoemen

- Je leert 2 soorten bijzinnen: lijdendvoorwerpszin en onderwerpszin

- Je kan van de bijzinnen 1 of een paar woorden maken. 

Wat is de bijzin?
Dat ik nu boos ben, had je niet verwacht.

Welk woord past op de puntjes?
... had je niet verwacht.

Maak van de bijzin één woord. De docent besloot // dat we de toets later mochten maken

De docent / besloot / iets
ow pv lv
wg

Lijdend voorwerp: wie/wat + wg + ow?

De docent / besloot // dat we de toets later mochten maken.

ow pv lv-zin

wg

Een bijzin die de functie heeft van lv in de hoofdzin, heet een lijdendvoorwerpszin.

- lv-zin begint vaak met 'of' of 'dat'
- De bijzin kun je vervangen door één woord (het, iets, dat)

(de docent besloot iets)
- Deze vervangende woorden hebben als functie lv.

Lijdendvoorwerpszin

Stappenplan: lv-zin

Pv's en o zoeken --> eerste deel hz, tweede deel bz

Denk jij dat de snackbar om 10 uur nog open is?

De bijzin vervangen door 1 woord. 
Denk jij dat?

De enkelvoudige zin ontleden.

Denk / jij / dat?

  wg      o      lv

Overnemen in de originele zin. De bijzin heeft dezelfde functie als het losse woord (alleen nu met 'zin' erbij)

Denk /jij //dat de snackbar om 10 uur nog open is? 

wg       o         lv-zin

Iedereen vroeg zich af of we niet beter op de fiets konden gaan.

Wat is de lijdendvoorwerpzin?

A

Iedereen vroeg zich af

B

of we niet beter op de fiets konden gaan

C

vroeg zich af of we niet beter op de fiets konden gaan

D

op de fiets konden gaan

Verwachten jullie dat hij zijn zwemdiploma haalt?

Benoem onderwerp, persoonsvorm en lv-zin

Onderwerpszin (o-zin)

- Staat vaak aan het begin van een samengestelde zin. 

- Bijzin begint vaak met de voegwoorden 'dat', 'of', 'wie', 'wat'.

- De bijzin kun je vervangen door één of een paar woorden. 

- In de hoofdzin staat geen onderwerp!

onderwerpszin (o-zin)

Pv's en o zoeken --> eerste deel bz, tweede alleen pv. 

Wie het schoolfeest wil organiseren, krijgt extra punten. 

De bijzin vervangen door 1 woord.

Hij krijgt extra punten. 

De enkelvoudige zin ontleden.

Hij /  krijgt /  extra punten. / 
o         wg              lv

Overnemen in de originele zin. De bijzin heeft dezelfde functie als het losse woord (alleen nu met 'zin' erbij)

Wie het schoolfeest wil organiseren,// krijgt/ extra punten. 

            o-zin                                                          wg               lv

Samen oefenen: ontleed de zin.

Dat hij de bus mist keert dagelijks terug.

Hoe goed begrijp je het ontleden van de lv-zin en de ow-zin?

Wie niet weg is, is gezien!

wat is het schuine deel van de zin?

A

Een onderwerpszin

B

Een lijdendvoorwerpszin

Aan de slag:

§3.7 Grammatica Zinnen

Te maken opdrachten:
Opdracht: 3, 4, 6, 7, 1 (zinnen 1, 2 en 3).

Klaar? Maak vast 8 en 9 (of ga lezen in je boek)