MTH Theorie les 4 - BMI

• newEditor
• Welzijn
• MBO
• Studiejaar 1

Planning

• Lengte

• Gewicht

• Aandachtspunten bij een eetstoornis

• BMI

• Onder/Normaal/Overgewicht

• Anorexia

• Factoren die mee spelen bij overgewicht

Leerdoelen

Na deze les kan de student:

1. Een patiënt correct meten en wegen

2. De BMI berekenen en interpreteren

3. Kort benoemen wat de risico’s zijn van te veel buikvet

4. Uitleggen waarom we de taille- en heupomvang meten

5. Uitleggen wat het doel is van de lichaamstemperatuur meten

6. Benoemen op welke manieren de temperatuur gemeten kan worden

7. Uitleggen wanneer we spreken van •normale temp, koorts, ondertemp, hyperprexie, subferiele temp

Meten en Wegen

In de praktijk moeten we mensen vaak meten en wegen

Zowel kinderen, als volwassen en ouderen

Waarom meten & wegen?

Wegen en meten 1/2

• Berekenen van de BMI (Body Mass Index): om te beoordelen of iemand ondergewicht, een gezond gewicht of overgewicht heeft.

• Inschatten van gezondheidsrisico’s: overgewicht of ernstig ondergewicht kan risico’s geven op o.a. hart- en vaatziekten, diabetes type 2, hoge bloeddruk, gewrichtsklachten, osteoporose, of ondervoeding.

• Doseren van medicijnen: de juiste hoeveelheid van bepaalde medicijnen hangt af van lichaamsgewicht (bijvoorbeeld bij kinderen, bij chemotherapie of bloedverdunners).

Wegen en meten 2/2

• Volgen van groei en ontwikkeling: bij kinderen en jongeren wordt lengte en gewicht regelmatig bijgehouden om te controleren of de groei normaal verloopt.

• Opsporen van ziekten of problemen: onbedoeld snel afvallen of aankomen kan een teken zijn van een onderliggende aandoening (bv. schildklierproblemen, hartfalen, kanker, depressie).

• Begeleiden van leefstijl en preventie: gegevens over gewicht en lengte helpen bij het geven van adviezen over voeding, bewegen en gezond leven.

Op de juiste manier meten

Zie ook het protocol in Medilect. Belangrijkste punten:

• Vertel wat je gaat doen en waarom, check de toestemming

• Schoenen uit, hakken tegen elkaar

• Recht onder meetlat

• Hielen, rug en achterhoofd tegen de muur

• Recht vooruit kijken

Kinderen

• Extra aandacht voor spanning en stilstaan

Baby's

• Liggend meten

• Beentjes goed strekken

Op de juiste manier wegen

Zie ook het protocol in Medilect. Belangrijkste punten:

• Vertel wat je gaat doen en waarom, check de toestemming

• Volwassen en kinderen >12 jaar: Schoenen en zware kleding uit

• Kinderen <12 jaar: Alles uit behalve ondergoed

• Kinderen <2 jaar: Naakt zonder luier

• Check of weegschaal op 0 staat

• Midden op weegschaal staan

• Gewicht over 2 voeten verdelen
  

Baby's: Luier uit!

Liggend op speciale weegschaal

Blote voeten?
Tissue op de weegschaal

• 📍 Plaats & sfeer: rustige ruimte, privacy waarborgen.

• 👀 Blind wegen: patiënt ziet het gewicht niet (alleen hulpverlener noteert).

• 👕 Kleding: lichte kleding, zonder schoenen/jas.

• 🧴 Controle: check dat blaas geleegd is, let op mogelijke manipulatie (zware spullen, extra drinken).

• 📊 Regelmaat: volgens behandelplan (meestal wekelijks), niet vaker zonder reden.

• 🗣️ Communicatie: neutraal, respectvol, geen oordeel of discussie over het getal.

Wegen bij eetstoornis

Wat betekent BMI

A

Body Measurement Index

B

Body Mass Index

C

Body Muscle Indicator

D

Beetje Minder Innemen

Opdracht BMI

1. Wat is een normaal BMI?

2. Wanneer heb je overgewicht?

3. Welke risico's heb je bij overgewicht?

4. Wanneer heb je ondergewicht?

5. Wanneer is ondergewicht een probleem?

6. Welke doelgroepen zijn vatbaar voor gewichtsproblemen?

BMI berekenen

Het BMI kan je zelf berekenen:

Voorbeeld:

Iemand van 65 kg met een lengte van 1,70 m heeft een BMI van: 65 / (1,70 x 1,70) = 65 / 2,89 = 22,49

Maar gelukkig zijn er online ook veel rekentools

Bijvoorbeeld: BMI berekenen | Voedingscentrum

Bereken je eigen BMI (anoniem)

Hoeveel procent van de volwassen Nederlanders heeft een BMI > 25 (en dus overgewicht)

A

10%

B

25%

C

50%

D

70%

Aandachtspunten BMI

• Houdt geen rekening met spiermassa → een gespierd persoon kan een hoge BMI hebben zonder te veel vet.

• Zegt niets over vetverdeling (bijv. buikvet vs. heupvet).

• Minder betrouwbaar bij kinderen, ouderen en mensen van bepaalde etnische achtergronden, omdat hun lichaamssamenstelling anders kan zijn.

• Geeft geen directe informatie over gezondheidstoestand, alleen een schatting van risico.

Normaal BMI - toch mogelijk een probleem. Dit kan komen door:

Weinig spiermassa – BMI normaal, maar vetpercentage hoog (ouderen).

Buikvet – Vetverdeling ongezond ondanks normaal gewicht.

Snel afgevallen – Spier- of vochtverlies vertekent BMI.

Ongezonde leefstijl – Normaal gewicht, maar slechte voeding/beweging

Etnische verschillen – Verschillende lichaamsbouw op basis van afkomst

Zwangerschap of vocht – Tijdelijk hoger gewicht, niet vetmassa.

Eetstoornissen – Normaal gewicht, maar verstoorde voeding of gezondheid.

Ondergewicht

BMI < 18,5

Is dit altijd een probleem?

Mogelijke oorzaken:

• Te weinig eten / opnameproblemen

• Chronische ziekte (bv. schildklier, kanker, COPD)

• Eetstoornis of psychische klachten

• Hoge stofwisseling

• Sociale factoren (armoede, verwaarlozing)

Ondergewicht

Ondergewicht is een probleem wanneer het gepaard gaat met:

• Onbedoeld gewichtsverlies (meer dan 5% in 6 maanden).

• Tekenen van ondervoeding: spierverlies, vermoeidheid, haaruitval, broze nagels, vertraagde wondgenezing.

• Medische klachten: duizeligheid, lage bloeddruk, menstruatie uitblijven, lage weerstand.

• Bij kinderen: groeiachterstand of onvoldoende ontwikkeling.

Overgewicht

BMI >25

Dit komt dus bij de helft van de volwassen Nederlandse bevolking voor

'Welvaartsziekte'

Overgewicht is een risicofactor voor veel verschillende aandoeningen

Voorbeelden?

Risico's van overgewicht

1. Hart- en vaatziekten – hogere kans op hoge bloeddruk, hartinfarct en beroerte.

2. Diabetes type 2 – door verminderde insulinegevoeligheid.

3. Gewrichtsproblemen – extra belasting van knieën, heupen en rug.

4. Slaapapneu – ademstops tijdens slaap door vet rond hals en keel.

5. Kanker – verhoogd risico op o.a. borst-, darm- en nierkanker.

6. Psychische klachten – lagere eigenwaarde, depressie of sociale problemen.

Waarom is overgewicht ongezond?

Te veel vetcellen vormen een gezondheidsrisico omdat ze:

• Ontstekingsstoffen produceren die het lichaam belasten.

• Insulinegevoeligheid verlagen, wat kan leiden tot diabetes type 2.

• Vetten opslaan op verkeerde plekken (zoals in lever of organen).

• Hart- en vaatziekten bevorderen door verstoring van vet- en hormoonhuishouding.
  

➡️ Kortom: te veel vetcellen verstoren de stofwisseling en verhogen het risico op chronische ziekten.

Andere manier van 'gewicht' controleren

Taille- en heupomvang

Bepalen van verdeling lichaamsvet

Bij mannen is het vet vaak rond de buik geconcentreerd (appelvorm)

Bij vrouwen zit het vet vaak rond de heupen (peervorm)

Door de taille- en de heupomvang op te meten kan men bepalen hoe de verdeling van het vet op de buik is

Taille- en heupomvang meten

Buikomtrek en taille-heup ratio (buikomtrek gedeeld door de heupomtrek)

Buikomtrek:

•Uitgestrekte staande houding

•Voeten 25-30 cm uit elkaar

•Op de blote huid aan het einde van een normale uitademing (meetlint t.h.v de navel; geen druk op de buik!)

•Meet 2x en noteer de waarde, afgerond op een halve cm

Heupomtrek:

•Breedste punt van de heupen

Meten = weten

Aandachtspunten voor het dossier

Noteer het gewicht, de lengte en het BMI altijd in het dossier!

Spreek je (de ouder/verzorger van) een kind: Vraag altijd de laatste meetgegevens na! Kinderen groeien snel.

Dit heeft invloed op de groeicurve en doseringen van medicatie

Huiswerk

Bestudeer in BSL "Medisch Technisch Handelen voor de Doktersassistent"

Hoofdstuk 5.2 + 5.3