Examentraining Grieks 2026

• newEditor
• Grieks
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 6

Examentraining Grieks 2026

Homerus' Odyssee

Programma

• Herhalen verhaallijn

• Quiz achtergrondinformatie

• Valkuilen formulering

• Te verwachten vragen

• Minder vaak tegengekomen

• Toets inkijken

• Vragen uit oude examens

Telemachus (boek 2)

• Groeit op als verlegen kind

• Kan niet op tegen de vrijers

• Athene bezoekt hem in gedaante Mentes (oude gastvriend): 'Odysseus leeft nog, ga op reis en vraag naar je vader'

• Geeft advies over vrijers verdrijven

• Zelfvertrouwen Telemachus groeit, komt in actie

• Roept volk Ithaca bijeen voor vergadering, vraagt steun tegen wangedrag vrijers

• Antinoös aanwezig, beschuldigt Penelope

• Vogelteken (twee arenden), lezing Halitherses: Odysseus komt eraan

• Vrijers negeren voorteken, Telemachos vertrekt stiekem

Ogygia (boek 5)

• Poseidon is niet op vergadering Olympus (= bij Ethiopiërs)

• Athene dringt bij Zeus aan op terugkeer Odysseus

• Odysseus zit vast op Ogygia bij Calypso

• Hermes naar Ogygia gestuurd (wil liever niet)

• Gaat grot in, Calypso herkent hem, Odysseus zit huilend bij kust

• Calypso geeft Hermes maaltijd

• 'Odysseus moet naar huis' 'Jullie goden zijn jaloers'

• Orion gedood nadat Eos verliefd op hem was geworden

• Iasion gedood nadat Demeter verliefd op hem was geworden

• 'Ik laat hem gaan, maar geef hem geen geleide, wel advies'

Ogygia (2)

• Odysseus slaapt tegen zin in in gewelfde grot

• Calypso laat hem gaan, materiaal voor vlot

• Odysseus vertrouwt het niet

• Calypso zweert op de Styx

• Calypso en Odysseus eten samen

• C.: 'Penelope is toch niet knapper dan ik?'

• O.: 'Nee, maar ik wil toch naar huis'

• Nog één laatste keer samen in de grot

• Vertrekt, na 17 dagen varen land in zicht, maar Poseidon terug => storm => Phaeaken

Onderwereld (boek 11)

• Ontvangen aan hof koning Alcinoüs

• Festiviteiten ter ere van gast

• Vertelt over eerste drie jaar van terugreis (voor Calypso), o.a. bezoek onderwereld voor ziener Tiresias

• Bij ingang onderwereld kuil vol bloed geofferde schapen

• Schimmen herkennen Odysseus na drinken bloed

• Tiresias doet voorspelling

• Vervolgens schim van moeder Anticleia

Anticleia

• A.: 'Hoe ben je hier levend gekomen en ben je nog niet thuis geweest?'

• O.: 'Ik ben hier om Tiresias te raadplegen. Al die tijd gedwaald. Hoe ben je gestorven? Vertel over vader, zoon en vrouw'

• A.: 'Vrouw is standvastig, Telemachus beheert landgoed, vader slaapt als zwerver op het land. Zelf gestorven door ouderdom + missen Odysseus'

• Odysseus probeert moeder driemaal te omhelzen, is bang dat Persephone hem misleidt (drogbeeld)

• A.: 'Dit gebeurt er met lichaam/ziel na de dood'

• Lange rij schimmen bekende vrouwen, daarna Agamemnon (vermoord door Clytaemnesta)

Agamemnon

• A.: 'Wees voor niemand vriendelijk, ook niet voor je vrouw. Laat haar niet in je kaarten kijken'

• Wel een andere situatie, want Penelope wel verstandig volgens Agamemnon + Agamemnon heeft zijn zoon niet meer gezien bij thuiskomst. Odysseus zal dit wel meemaken volgens A.

• Agamemnon vraagt of zijn zoon Orestes nog leeft

• Odysseus weet het niet

• Samen huilen

Terug naar Ithaca

• Phaeaken brengen Odysseus naar Ithaca

• Ontmoet godin Athene: 'Er zijn vrijers, eten al drie jaar je vee op en drinken je wijn en willen trouwen met je vrouw'

• Athene helpt hem met plan wraak op vrijers

• Ze verandert Odysseus in een bedelaar

• Odysseus klopt aan bij hut zwijnenhoeder Eumaeus (=trouw aan Odysseus)

• Gastvrij onthaal + informatie gang van zaken paleis

De reis van Telemachus

• Telemachus stiekem uit Ithaca naar Pylos

• Spreekt oude koning Nestor

• Samen met Pisistratus (zoon Nestor) naar Sparta

• Aan hof Menelaüs en Helena

• Athene grijpt in: T. terug naar Ithaca

• A.: 'Ga terug, want vrijers eten alles op en druk op trouwen neemt toe'

• Waarschuwing voor hinderlaag vrijers op zee

• A.: 'Voorzichtig aan land, eerst naar zwijnenhoeder Eumaios/Eumaeus'

• Net voor vertrek: arend pakt gans

• Helena geeft (kloppende) interpretatie

Verhaallijn Odysseus en Telemachus komen samen

• Telemachus vertelt Penelope: 'Odysseus zit vast bij Kalypso'

• Gast Theoklymenos: ' Odysseus is al terug en bedenkt een plan, aldus vogelteken.'

Odysseus op Ithaca

• Odysseus als bedelaar naar eigen paleis

• Vrijers schelden hem uit en gooien voetenbankje naar hem

• Wordt gekleineerd door dienaren en dienaressen

• Penelope wil vreemdeling spreken, misschien nieuws over Odysseus

• Spreekt vreemdeling 's avonds bij haardvuur

• P.: 'Wie ben je, waar kon je vandaan, wie zijn je ouders?'

• O.: 'Wat bestuur je dit land goed. Vraag niet naar mijn afkomst, want dan word ik verdrietig'

• P.: 'Ik zou veel beter en mooier geweest zijn als mijn man nog bij me was. Vrijers willen trouwen, ik verzin listen. In het vierde jaar betrapt. Moet trouwen, ook van ouders. Zoon boos. Maar wie ben je?'

Leugenverhaal Odysseus

• Leugens over afkomst en omzwervingen

• Verzonnen ontmoeting met Odysseus (beschrijving kleren)

• 'Odysseus zal snel terugkeren'

• Opdracht aan Eurycleia om voeten te wassen

• P.: 'Ik denk dat de voeten van Odysseus er net zo oud uitzien'

• Eurycleia: 'U lijkt wel erg op Odysseus'

• Eurycleia herkent het litteken

• Penelope heeft niets in de gaten, afgeleid door Athene

• Odysseus grijpt Eurycleia bij de keel: 'Ik zal vrijers, dienaren en jou doden'

• E.: 'Chill, natuurlijk vertel ik niks. Ik vertel straks wel welke dienaressen (on)schuldig zijn.''

• O.: 'Kan ik zelf wel met de goden, houd je mond'

• Voeten worden nu echt gewassen, litteken bedekt

Penelope raadpleegt Odysseus over droom

• 20 ganzen eten in huis, Penelope blij

• Grote adelaar doodt hen

• Penelope huilt

• Adelaar met mensenstem: 'Geen droom maar gunstige werkelijkheid. Ganzen zijn vrijers, adelaar is echtgenoot'

• Reactie bedelaar Odysseus: 'Je echtgenoot heeft de droom al uitgelegd'

• Penelope: 'Dromen komen uit de poort van hoorn (= waar) of ivoor (= niet waar). Mijn droom is vast niet waar, maar ik hoop van wel'

• Penelope gelooft de bedelaar niet, gaat trouwen met wie de boog kan spannen en door 12 bijlen kan schieten

Het begin van de wedstrijd

• Penelope bidt tot Artemis, Odysseus tot Zeus. Donderslag bij onbewolkte lucht als gunstig teken

• Voorbereidingen voor de wedstrijd, wapens aan muren van megaron verwijderd

• Telemachus nog te jong en zwak

• Odysseus wil boog spannen, Antinoös scheldt hem verrot

• P.: 'Bedelaar denkt zelf vast ook niet dat het hem lukt'

• A.: 'Denken wij ook niet, maar we zijn bang voor onze reputatie'

• P.: 'Jullie hebben al geen goede naam meer. Als hij de boog spant, geef ik hem kleren'

• Telemachus: 'Ik bepaal wel wie de boog krijgt. Moeder, ga naar boven'

In elkaars armen

• Eurycleia vertelt Penelope dat Odysseus vrijers gedood heeft

• Penelope gelooft haar niet: 'Iemand van de goden heeft het gedaan'

• Eurycleia vertelt over het litteken

• Penelope gaat ongemakkelijk bij Odysseus zitten

• Telemachus: 'Rotmoeder, stel eens vragen!'

• P.: 'Ik ben in verwarring. Een onderling teken kan duidelijk maken of het echt Odysseus is'

• Het geheim van het bed

• Penelope vliegt Odysseus om de hals en biedt excuses aan voor afstand

• Athene houdt de nacht vast: genieten van 'heerlijke liefde' en woorden

De avonturen van Odysseus

• Ciconen

• Lotofagen

• Cycloop

• Aeolus

• Laestrygonen

• Circe

• Hades met Teiresias en Anticleia

• Sirenen

• Dwalende rotsen

• Scylla en Charybdis

• Runderen van Helios

• Ogygia met Calypso

• Phaeaken

Boek 24: Amphimedon in de onderwereld

• Gedode vrijers onder begeleiding Hermes naar onderwereld

• Vertelt over list weefgetouw

• Verklapt door een vrouw 'die het allemaal wist'

• Bij Homerus: weven = figuurlijke werkwoord voor verzinnen van een list

• Amphimedon vertelt over hun dood

• Agamemnon prijst Penelope in gesprek met Amphimedon

ἄνδρα μοι ἔννεπε, μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ

In dit vers zie je:

A

Elisie

B

Epische correptie

C

Hiaat

D

Dramatische ironie

Welk argument is ervoor te verzinnen dat Penelope genoot van de aandacht van de vrijers?

In welke beschaving is de Odyssee gesitueerd?

A

De Griekse beschaving

B

De Atheense beschaving

C

De Myceense beschaving

D

De Spartaanse beschaving

Hoe heet het bekendste epos van de Romeinen? Noteer 'naam, auteur'

Wie heeft aan Agamemnon verteld over de list met het weefgetouw en de dood van de vrijers?

Door wie is Agamemnon vermoord?

Een Romeinse schrijver heeft een fictieve brief van Penelope aan Odysseus geschreven. Noteer 'naam schrijver, naam werk'

Roem

Schaamte

Voortreffelijkheid

Prestige

Lafaard

Verblinding

κακός

ἀτη

τιμή

αρετή

κλεος

αιδώς

Welke verschijnsel is er in dit woord te zien? εἰσοροωντες

Ἀτρηϊδης is een voorbeeld van ...?

A

Patronymicum

B

Syllogisme

C

Analogie

D

Tmesis

Valkuilen in de formulering

• Woord of tekstelement (eerste woord telt; te ruim)

• Niet concreet genoeg

• 'Hij vindt dat niet leuk'

• Niet ieder element van de vraag beantwoord (bijv. 'koppel het aan de betekenis van het werkwoord') 

• Definitie blijkt niet duidelijk genoeg uit antwoord (bijv. bij a-fortiori-redenering, retrospectie, prospectie, dramatische ironie, etc.)

• Niet gelet op regelnummers 

Wat voor vragen kun je verwachten?

• Citeervragen 

• Beschrijf in eigen woorden ... (de oorzaak, wat bedoeld wordt, de overeenkomst tussen, het verschil in reactie, etc.)

• Actualiseren

• Naar wie of wat verwijst...

• Zet de volgende werkwoordsvormen op chronologische volgorde

• Verklaar verschil in tijd/aspectswaarde

• Vergelijken met literaire vertaling

• Stijlfiguur

• Argumentatieve begrippen

• Vergelijking met een andere tekst        

• Afbeelding (bijv. wie is wie?)                                                  

Minder vaak behandeld

• A-fortiori-redenering

• Analogie-redenering

• Prospectie en retrospectie

• Apostrophe

• Paradox

• Hypallage

• Gnome/sententia

Tip: neem p. 225-226 nog even goed door (afwijkende vormen Homerus)