Thema 2 - Woordenschat, het fundament van taal

Thema 2 - Woorden, de bouwstenen van onze taal

1 / 110
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsSecundair onderwijsAlgemeen secundair onderwijsDomeinoverschrijdendLeerjaar 5

In deze les zitten 110 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Thema 2 - Woorden, de bouwstenen van onze taal

Deze slide heeft geen instructies

Thema 2 - Woorden, de bouwstenen van onze taal





Taalregister

  • Het mentale lexicon

  • betekenisrelaties

  • priming in reclame

pg.3

Deze slide heeft geen instructies

Doelen

We maken kennis met het begrip "mentale lexicon"

  • Hoe slaan we woorden op in onze hersenen?

  • Welke associaties maken we?

  • Welke soorten betekenisrelaties bestaan er tussen woorden?

Deze slide heeft geen instructies

1. het mentale lexicon

pg.3

Deze slide heeft geen instructies

In duo

Werk per twee: 

Eén leerling leest het raadsel voor op pg.3

De andere leerling beantwoordt de vragen zo snel mogelijk, zonder er bij na te denken. 

  • Waarom antwoord je dat een koe melk drinkt? 

pg.3

Leg uit:


De meeste mensen antwoorden dat een koe melk drinkt.


Dit heeft alles te maken met associaties die de mens maakt: als je drie keer 'wit' zegt, zullen onze hersenen het woord 'melk' sneller associëren met 'koe'.


Dit brengt ons bij het mentale lexicon.

30 seconden

De klas is verdeeld in twee teams

  • Neem om beurten een kaartje van de stapel. Hierop staan 5 woorden. 

  • Omschrijf de 5 woorden aan je teamgenoten. 

  • De leerkracht timet 30 seconden.

  • Je mag het woord niet gedeeltelijk uitspreken of vertalen.

  • Hebben je teamgenoten alle 5 woorden binnen de 30 seconden? Dan krijgt je team een punt.






Deze slide heeft geen instructies

30 seconden

30

second

Deze slide heeft geen instructies

Associaties 

Bespreek:

  • Hoe kan je deze woorden omschrijven? 

  • Welke associaties maak je?


Deze slide heeft geen instructies

1.1 Wat is een woord?

pg.3

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een woord?

Werk per twee.

  • Wanneer kun je iets een woord noemen?

  • Bedenk samen twee kenmerken waaraan een woord volgens jullie moet voldoen.

  • Noteer elk kenmerk op een aparte post-it.

  • Plak jullie post-its op het bord.

Deze slide heeft geen instructies

een woord

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een woord?

  • Schrifttaal: spaties helpen woorden afbakenen

  • Spreektaal: geen spaties → dus niet altijd duidelijk

  • Een woord bevat verschillende soorten informatie:

    • betekenis → wat betekent het?

    • klank → hoe klinkt het?

    • vorm → hoe is het opgebouwd?

    • regels → hoe gebruik je het in een zin?

Een woord = een taaleenheid met betekenis, klank, vorm en gebruiksregels.


pg.3

Leg uit dat het begrip 'woord' moeilijk te definiëren is.

1.2 Het mentale lexicon

pg.4

Deze slide heeft geen instructies

Het mentale lexicon

Mentaal lexicon = netwerk van woorden in je brein

  • bevat de woorden die je kent en gebruikt

  • woorden zijn met elkaar verbonden via associaties

    • betekenis

    • klank

    • andere relaties

Woord = verbinding van betekenis, klank en vorm

Het brein activeert niet alleen de betekenis, maar ook andere informatie en associaties.



pg.4

Leg uit dat het begrip 'woord' moeilijk te definiëren is.


Zoek op: hoeveel woorden telt het mentale lexicon van een volwassen persoon?


Hoe komt dat?

Het mentale lexicon

pg.4

Leg uit dat het begrip 'woord' moeilijk te definiëren is.

Het mentale lexicon

Mentaal lexicon = kennis van taalsysteem (grotendeels onbewust)



pg.4

Onderstreepte woorden, woordenlijst pg.10

Leg uit dat leerlingen de onderstreepte woorden in de cursus moeten begrijpen en gebruiken in antwoorden


pg.10

2. Betekenisrelaties

pg.5

Deze slide heeft geen instructies

2.1 Soorten betekenisrelaties

pg.5

Deze slide heeft geen instructies

Mentaal lexicon











Klaar? Herhaal dit voor leerling, school ...

 Schrijf het woord kat in het midden

  • Kleur 1: verschillende woordsoorten en verbuigingen, vervoegingen

  • Kleur 2: eigenschappen van de kat - woordassociaties

  • Kleur 3: synoniemen: andere woorden met dezelfde betekenis.

  • Kleur 4: hyperoniemen: de overkoepelende term (een kat is een...)

  • Kleur 5: hyponiemen: specifieke termen (soorten katten)

5

minute

00

second

Je krijgt een A3-papier. We bouwen een mentaal lexicon op rond het woord kat. Verwerk de volgende informatie: 

Deze slide heeft geen instructies

Betekenisrelaties

In het mentale lexicon bevat allerlei informatie over een woord:

  • hoe het woord klinkt (kat – korte klank)

  • de woordsoort (zelfstandig naamwoord – de kat, bijvoeglijk naamwoord - kattig)

  • hoe je het verbuigt of vervoegt (kat, katten, katjes …)

  • eigenschappen van het woord (kat – schattig – zacht)

  • synoniemen (kat – poes)

  • antoniemen (kat – hond)

  • hyperoniemen: overkoepelende, ruimere termen (kat – zoogdier – dier)

  • hyponiemen: specifieke termen (kat – naaktkat, ragdoll)

pg.5

Leg uit dat het begrip 'woord' moeilijk te definiëren is.

Betekenisrelaties

Wanneer je woordassociaties maakt, ga je dikwijls verbanden leggen met betekenisverwante termen. Deze drukken betekenisrelaties uit. 

pg.6

🔹 Synoniem = (ongeveer) dezelfde betekenis
gelukwensen ↔ feliciteren

🔹 Antoniem = tegengestelde betekenis
groot ↔ klein

🔹 Homoniem = dezelfde vorm, verschillende betekenis
bank → zitmeubel / financiële instelling

Leg uit dat het begrip 'woord' moeilijk te definiëren is.

Betekenisrelaties

Wanneer je woordassociaties maakt, ga je dikwijls verbanden leggen met betekenisverwante termen. Deze drukken betekenisrelaties uit. 

pg.6

🔹 Hyperoniem = overkoepelende, algemene term
voertuig → auto, fiets, bus …

🔹 Hyponiem = specifiek woord binnen een categorie
appel, peer, banaan → fruit

specifiek Nederlands

Leg uit dat het begrip 'woord' moeilijk te definiëren is.

synoniem

hyperoniem

hyponiem

een woord dat (ongeveer) dezelfde betekenis heeft als een ander of meer andere woorden.

een woord dat een overkoepelende, algemene term is voor een ander woord.

een woord met een specifiekere betekenis binnen de categorie van een ander woord.

Zoogdier is een ... van het woord kat

poes is een ... van het woord kat

Britse korthaar is een ... van het woord kat

Deze slide heeft geen instructies

synoniem

hyperoniem

hyponiem

voertuig is een ... van het woord fiets

wipneus is een ... van het woord neus

e-bike is een ... van het woord fiets

velo is een ... van het woord fiets

stappen is een ... van het woord wandelen

lichaamsdeel is een ... van het woord neus

bewegen is een ... van het woord wandelen

reukorgaan is een ... van het woord neus

slenteren is een ... van het woord wandelen

Deze slide heeft geen instructies

pg.7

Leg uit dat het begrip 'woord' moeilijk te definiëren is.

Inoefenen 

  1. Maak een schema voor jezelf met de verschillende betekenisrelaties + hoe je ze herkent.

  2. Maak de extra oefening op betekenisrelaties aan de hand van je schema 





Thema's - thema 2 - 

  • Betekenisrelaties

Kahoot maken - Kahoot!


2.2 Priming in reclame

pg.5

Deze slide heeft geen instructies

priming

pg.8

5

minute

00

second

Met welke woorden verbind jij ‘parachutespringen’ in je mentale lexicon?

  1. Teken op een apart blad een netwerkje met minstens vijf woorden.

  2. Vergelijk jouw netwerk met dat van enkele medeleerlingen. Komen er dezelfde woorden in voor? Hoe komt dat?

3.   Als je weet dat mensen bepaalde woorden met ‘parachutespringen’ associëren, wat kun je als reclamemaker dan doen in een spot voor parachutespringen?


Deze slide heeft geen instructies

pg.9 - 10

  1. Verband priming en mentale lexicon?

  2. Welke tips geeft men aan communicatiespecialisten?

Antwoorden:

1. Het mentale lexicon van verschillende mensen kan er gelijkaardig uitzien: mensen associëren parachutespringen nu eenmaal meer met ‘actie’ en ‘kick’ dan met ‘grijs’ en ‘opa’. Bij priming speelt men handig in op die associaties


2.Kies voor woorden die passen bij het product en de doelgroep (actie, kick, adrenaline)

PRIMING = ontvangers op een bepaald spoor zetten

Vermijd woorden die niet goed passen (vroeger, grijs, moe)

Waarom veranderde het logo van McDonalds van kleur?

Met welke waarden wil Coca Cola geassocieerd worden? 

voorbeelden

McDonalds: Om een groener en ecologischer imago te krijgen.


Coca Cola: feest (vuurwerk) en gelu

Opdracht - priming in reclame

Voorbeeld: We willen met de reclameaffiche meegeven aan jongeren dat parachutespringen staat voor vrijheid en adrenaline.

  • Hyperoniemen: sport – avontuur – ervaring

  • Hyponiemen: tandemvlucht – vrije val 

Voor jongeren: stoer, avontuurlijk, grappig. We kiezen dus voor de woorden 

  • Vrijheid (vleugels, lucht, horizon)

  • Adrenaline (kick, sprong, energie) 

Enkele mogelijke slogans zijn: “Avontuur in vrije val.”  Val niet, vlieg.”

Deze slide heeft geen instructies

Evaluaties - thema 2

  • Taak specifiek: priming in reclame

Deze slide heeft geen instructies

Snakes & ladders

Herhaal de leerstof over synoniemen, antoniemen, homoniemen, letterlijk en figuurlijk taalgebruik, hyperoniemen en hyponiemen aan de hand van het spel 'Snakes & Ladders'


Deze slide heeft geen instructies

Toets

We hebben een deelthema afgerond. 

Tijd voor een toets over betekenisrelaties


Let op: studeer ook de voorbeelden

in de bookwidget






Thema 2

  • synoniemen

  • antoniemen

  • homoniemen

  • hyponiemen

  • hyperoniemen

Deze slide heeft geen instructies

3. Woordleerstrategieën

pg.12

Deze slide heeft geen instructies

nieuwe woorden

pg.12

  • Een volwassene kent ongeveer 50.000 woorden.

  • Toch komen we voortdurend nieuwe woorden tegen.

  • Nieuwe woorden verbinden we met woorden die we al kennen.

  • Zo ontstaan netwerkjes van woorden.

  • Door die verbindingen regelmatig te gebruiken en te herhalen, wordt een nieuw woord onderdeel van je mentale lexicon.

Deze slide heeft geen instructies

Nieuwe woorden

pg.12

3

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Eerste hulp bij nieuwe woorden

Wanneer je onbekende woorden tegenkomt, kan je verschillende strategieën toepassen om hun betekenis te achterhalen. Dit noemen we woordleerstrategieën. 

Deze slide heeft geen instructies

Woordleerstrategieën

STAP 1:

Is het woord belangrijk? Heb ik het nodig om de zin/tekst te begrijpen?

STAP 2 :

Lijkt het woord op een gelijkaardig woord uit het Nederlands of een andere taal?

STAP 3:

Vind ik informatie over het woord in de tekst?

STAP 4:

Ken ik een deel van het woord?

STAP 5:

Kan ik hulp vragen aan iemand of kan ik het woord opzoeken?

Deze slide heeft geen instructies

Strategie 1 - belang

pg.13

Deze slide heeft geen instructies

belang van het woord

Strategie 1: Is het belangrijk om het woord te kennen? 

Soms heb je de betekenis van een specifiek woord niet nodig om een tekst te begrijpen. 



pg.13

Deze slide heeft geen instructies

Wat denk je? Hoeveel procent van woordenschat moet je kennen om een tekst te begrijpen?

1

60%

2

70%

3

80

4

90%

5

100%

Deze slide heeft geen instructies

Singapore test

Hoeveel procent van de woordenschat moet je kennen om een tekst te begrijpen?  We zoeken het uit met de Singapore test




bron: Puntan

60%

Deze slide heeft geen instructies

Singapore test

Hoeveel procent van de woordenschat moet je kennen om een tekst te begrijpen?  We zoeken het uit met de Singapore test




bron: Puntan

70%

Deze slide heeft geen instructies

Singapore test

Hoeveel procent van de woordenschat moet je kennen om een tekst te begrijpen?  We zoeken het uit met de Singapore test




bron: Puntan

80%

Deze slide heeft geen instructies

Singapore test

Hoeveel procent van de woordenschat moet je kennen om een tekst te begrijpen?  We zoeken het uit met de Singapore test




bron: Puntan

90%

Deze slide heeft geen instructies

Singapore test

Hoeveel procent van de woordenschat moet je kennen om een tekst te begrijpen?  We zoeken het uit met de Singapore test




bron: Puntan

100%

Deze slide heeft geen instructies

Strategie 2 - analogie

pg.13

Deze slide heeft geen instructies

analogie

Strategie 2: lijkt het woord op een gelijkaardig woord in het Nederlands?

= Je herkent in het woord een ander woord dat je wel kent. Dit kan je met andere Nederlandse woorden doen, maar je kan ook andere talen gebruiken.



pg.13

Deze slide heeft geen instructies

pg13

5

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Strategie 3 - taalverwantschap

pg.14

Deze slide heeft geen instructies

Taalverwantschap

Strategie 3: lijkt het woord op een woord in een andere taal?

Je herkent in het woord een woord dat je wel kent uit een andere taal.  Het gaat hier dikwijls om leenwoorden. Als je het woord in de vreemde taal herkent, zal je het ook herkennen in het Nederlands. 




pg.14

Deze slide heeft geen instructies

pg13

3

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Strategie 4 - context

pg.15

Deze slide heeft geen instructies

context

Strategie 4: Vind ik informatie over het woord in de tekst?

Achterhaal de betekenis op basis van de context. Misschien kan je de betekenis afleiden uit andere informatie die je krijgt: lees de zinnen ervoor en erna, bekijk afbeeldingen, ga op zoek naar voorbeelden, tegenstellingen en verklaringen.






pg.15

Deze slide heeft geen instructies

pg.29

2

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Strategie 5 - woordopbouw

pg.16

Deze slide heeft geen instructies

woordopbouw

Stap 5: Ken ik een deel van het woord?

Je kan het woord opdelen in delen die je misschien wel kent. Dit kan vaak met samenstellingen of afleidingen en woorden die een voorvoegsel hebben. Als je een deel van het woord kent, is het mogelijk om de betekenis af te leiden. 

pg.15

Deze slide heeft geen instructies

pg.16

5

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Strategie 6 - hulpbronnen

pg.17

Deze slide heeft geen instructies

hulpbronnen

Stap 5: Kan ik hulp vragen aan iemand of kan ik het woord opzoeken?

Vraag het aan een medeleerling of leerkracht

Zoek het woord op in een online woordenboek:

  • www.encyclo.nl

  • www.vandale.be

  • www.woorden.org 

  • www.mijnwoordenboek.nl 


pg.17

Deze slide heeft geen instructies

pg.16

5

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

3.1 Totaaloefening

pg.18

Deze slide heeft geen instructies

Totaaloefening

STAP 1 : Markeer alle onbekende woorden in deze tekst, ook woorden die je hebt gehoord maar waarvan je de betekenis niet kan openoen.


STAP 2: Je mag al van één woord het woord online opzoeken en de betekenis noteren in je bundel


pg.18-20

Deze slide heeft geen instructies

pg.18

Welke woordleerstrategie bij het woord 'revolutionair'?


Analogie - revolutie - brengt een revolutie teweeg.

digitaal - alles wordt digitaal

taalverwantschap - to realise - waarmaken

Analogie - digitaal - alles wordt digitaal


context - lexicologie = leer van de woorden en woordenschat


woordopbouw - gedicht + bundels

Totaaloefening

STAP 3: pas de verschillende woordleerstrategieën toe op de rest van de tekst. Verklaar ook hoe je de strategie hebt toegepast.


Evaluaties - Thema 2

  • Woordleerstrategieën toepassen


ww = strategie

pg.19-20

Nadat leerlingen hebben ingediend, safe exam browser uitschakelen.

Thema 2 - Woordenschat, de bouwstenen van onze taal





taalsysteem

spelling 

  • morfologie: woordopbouw

  • samenstellingen en afleidingen

  • spelregels

Deze slide heeft geen instructies

4. Morfologie van woorden

pg.21

Deze slide heeft geen instructies

4.1 Hoeveel woorden telt het Nederlands?


Deze slide heeft geen instructies

Hoeveel woorden?

pg.21

Deze slide heeft geen instructies

Aantal woorden in het Nederlands

Het aantal Nederlandse woorden is in principe onbeperkt.

  1. We kunnen voortdurend nieuwe woorden vormen uit bestaande woorden en woorddelen.

  2. Dat gebeurt vooral door:

    • samenstelling: woordenboek + wereld → woordenboekwereld

    • afleiding: digitaal → digitalisering

  3. Woorden kunnen uit meerdere bouwstenen bestaan:

    • lieveheersbeestjes = lieve + heer + beest + je + s

pg.21

Deze slide heeft geen instructies

Wat betekent morfologie?

morfo + logie

Welke woorden ken je nog op -logie? Wat betekent dit achtervoegsel? 

  • logie = studie

Wat betekent morf?

  • morfo = vorm / bouw

morfologie =

  • leer van de woordvorming. 

Strategie 'woordopbouw'

Morfologie

Morfologie = de leer van de woordvorming.

Ze bestudeert hoe woorden zijn opgebouwd en hoe we nieuwe woorden vormen door samenstelling en afleiding.

pg.21

Deze slide heeft geen instructies

Morfologie

pg.22

Deze slide heeft geen instructies

poolster

dwaalster

pool + ster

dwaal + ster

(planeet)

grondwoord + grondwoord

= samenstelling

twee delen die ook als afzonderlijke woorden bestaan

monster

voorzetsel + grondwoord 

grondwoord + achtervoegsel

= afleiding

pg.22

Deze slide heeft geen instructies

pg.22

Deze slide heeft geen instructies

pg.23

driewieler:

drie + wiel + er


een samenstellende afeiding = een woord dat zowel een samenstelling als een afleiding is

Deze slide heeft geen instructies

pg.22 - 23

Deze slide heeft geen instructies

5.De spelling van samenstellingen en afleidingen

Deze slide heeft geen instructies

Vier op een rij dictee

We oefenen een aantal spelregels aan de hand van het spel vier op een rij.

  • In duo's.

  • Neem een kaartje. Lees het woord voor aan je buur. Je buur noteert het woord op een blad. 

  • Heb je de vraag juist? Je mag een zet doen.

  • Heb je de vraag fout? Je buur verklaart waarom. 

Deze slide heeft geen instructies

Begintest

Wat heb je onthouden uit het spel? 

We testen het in deze bookwidget

Thema's - Thema 2

  • Begintest samenstellingen en afleidingen (4 op een rij)

Leerlingen noteren woorden die ze fout hadden

Samenstellingen

woordopbouw

Deze slide heeft geen instructies

Het belang van spelling

Deze slide heeft geen instructies

Waarom zijn dit onbedoelde fouten?

Bron: Traject 3D/A


Bij ‘diarreegevallen’ gaat het om situaties waarin iemand

last heeft van diarree; ‘diarree gevallen’ betekent diarree die uit de lucht kwam vallen.


Een ‘wildtriootje’ is een bordje van drie soorten vlees, een ‘wild

triootje’ is een wilde stoeipartij tussen drie mensen.

Samenstellingen

Samengestelde woorden (samenstellingen) schrijf je zo veel mogelijk aan elkaar. Dit kan leiden tot ellenlange woorden. 




Deze slide heeft geen instructies

Hoe heet zoiets dan?

houder

pindakaaspot

Bron: Lernova 4D/A

Hoe heet zoiets dan?

Bron: Lernova 4D/A

Duid de juiste schrijfwijze aan:


  1. Het bankje is nog vrij, maar pas op met je linker arm / linkerarm want er steekt een spijker uit het hout.

  2. De lange afstand loper / lange afstandloper / langeafstandloper dronk na de finale een witte wijn / wittewijn.

  3. Ik ben fan van rood fruit, bij voor beeld / bij voorbeeld / bijvoorbeeld aardbei.

  4. Hoe romantisch als op een zomer dag / zomerdag de oranje zon onder gaat/ ondergaat in de zee.

  5. Je kunt over al / overal naartoe als je een diploma hebt.

  6. Er is een te kort / tekort aan drinkbaar water maar de tijd is te kort / tekort om uit te leggen hoe dat komt.

  7. Dat hoge gebouw / hogegebouw is geen bibliotheek, maar een hoge school / hogeschool.

Leerlingen komen één voor één aan bord en geven stift door.


linkerarm

langeafstandloper / witte wijn

bijvoorbeeld

zomerdag / onder gaat

overal

een tekort / tijd te kort

hoge gebouw / hogeschool

Duid de juiste schrijfwijze aan:


  1. Je kunt een te goed bon / tegoed bon / tegoedbon krijgen maar je kunt het bedrag ook weg schenken / wegschenken aan een goed doel / goeddoel.

  2. We vonden elkaar terug op het festival bij de eerste hulp post / eerste hulppost / eerstehulppost van het Rode Kruis.

  3. De zetels in de hoge snelheidstrein / hogesnelheids trein / hogesnelheidstrein naar Parijs zijn donker blauw / donkerblauw.

tegoedbon / wegschenken / goed doel

eerstehulppost

hogesnelheidstrein / donkerblauw

liggend streepje -

samenstellingen

Deze slide heeft geen instructies

liggend streepje

Plots kreeg de ski-instructeur een astma-aanval, maar door de slechte radio-ontvangst duurde het een hele poos voor de hulpdiensten ter plekke waren.

Waarom krijgen sommige woorden een liggend streepje?

Deze slide heeft geen instructies

Samenstellingen

Samenstellingen bestaan bv. uit twee zelfstandige naamwoorden bv. huis + deur = huisdeur
De regel is:

- Je schrijft alle delen van samenstellingen aan elkaar.

Vb. langetermijnplanning


pg.24

Deze slide heeft geen instructies

Samenstellingen

Je schrijft alle delen van samenstellingen aan elkaar.

Behalve wanneer:

  • er klinkerbotsing optreedt (twee klinkers vormen samen een nieuwe klank, bv e + i = ei) Je haalt de botsende klinkers uit elkaar met een liggend streepje (-) (om aan te geven bij welke lettergreep de nieuwe klinker begint) Vb. proza-auteur, zee-eend

  • de afleiding met een cijfer, teken of afkorting wordt geschreven. Dan schrijf je de samenstelling ook met een liggend streepje (-) vb. 80-jarige, NVA-campagne



pg.25

Deze slide heeft geen instructies

Samenkoppelingen

Een samenkoppeling is een combinatie van twee of meer woorden die vaak samen voorkomen: vaste uitdrukking

  • samenkoppelingen schrijf je met een liggend streepje

  • vb. zwart-wit, kant-en-klaarmaaltijd, staakt-het-vuren





pg.25

Deze slide heeft geen instructies

Afleidingen

Deze slide heeft geen instructies

Spelling afleidingen

trema ¨

Deze slide heeft geen instructies

Afleidingen

Afleidingen zijn woorden waarvan níét alle delen zelfstandig kunnen voorkomen. 

Verkleinwoorden, meervouden en werkwoord vervoegingen zijn voorbeelden van afleidingen. Vb. bloempje, typiste, baby’s, gehoord …


De regel is:

- Je schrijft alle delen van afleidingen aan elkaar. Vb. honden


pg.25

Deze slide heeft geen instructies

Afleidingen

Je schrijft alle delen van afleidingen aan elkaar. Behalve wanneer:

  • er klinkerbotsing optreedt (twee klinkers vormen samen een nieuwe klank, bv e + i = ei) Je haalt de botsende klinkers uit elkaar met een trema (¨) (om aan te geven bij welke lettergreep de nieuwe klinker begint)

 Vb. prozaïsch, kanoën, beïnvloeden, beëindigen

  • de afleiding met een cijfer, teken of afkorting wordt geschreven. Dan schrijf je de afleiding met een apostrof (') vb. 50+’er / A4’tje





pg.25

Deze slide heeft geen instructies

Dictee

Noteer de tekst die je leerkracht voorleest op pg.26


Besteed extra aandacht aan de spelling van samentsellingen en afleidingen

Voor het schoolfeest maakte de directeur een langetermijnplanning. Een 80-jarige buurtbewoner hielp hem en een typiste stelde het feestprogramma op. Ook een bekende tv-presentator was uitgenodigd.


Een vrolijk spring-in-’t-veld deelde de drankjes uit, terwijl een proza-auteur foto’s maakte van de honden op de speelplaats.


Tijdens de middag kreeg iedereen een kant-en-klaarmaaltijd. Een politie-informant liet zich door de drukte niet beïnvloeden. De jongeren konden kanoën.


Elke 50+’er kreeg enkele cd’s mee naar huis.

Correctie

Verbeter je dictee aan de hand van de correctiesleutel.


Noteer je fouten in de kader zoals het voorbeeld.


Gebruik de hulpkaart pg.24-25 om de spellingsregels op te zoeken

pg.27

Benadruk dat ze dit moeten kunnen voor toekomstige schrijftaken.

Voor het schoolfeest maakte de directeur een langetermijnplanning. Een 80-jarige buurtbewoner hielp hem en een typiste stelde het feestprogramma op. Ook een bekende tv-presentator was uitgenodigd.

Een vrolijke spring-in-’t-veld deelde de drankjes uit, terwijl een proza-auteur foto’s maakte van de honden op de speelplaats.

Tijdens de middag kreeg iedereen een kant-en-klaarmaaltijd. De jongeren konden kanoën.

Een politie-informant liet zich door de drukte niet beïnvloeden.

Elke 50+’er kreeg enkele cd’s mee naar huis.

pg.26

Benadruk dat ze dit moeten kunnen voor toekomstige schrijftaken.


Zeker nakijken of ze de regels goed noteren. Papier ophalen en op 2 punten.

5.3 Remediëring samenstellingen en afleidingen

Deze slide heeft geen instructies

Focuspunt

Bij dit onderdeel vind je remediëringsoefeningen. Deze oefeningen zijn bedoeld om bepaalde vaardigheden verder in te oefenen of om moeilijkheden weg te werken. Deze sluiten aan bij het maandelijkse focuspunt. In de maand oktober ga je aan de slag met samenstellingen en afleidingen. Je kan dan op het einde van die maand een toets verwachten over dit focuspunt. Wanneer je tijd over hebt, werk je aan deze oefeningen.


Deze slide heeft geen instructies

Remediëring

Op basis van de oefeningen en het dictee zet je extra oefeningen klaar. Je vindt een overzicht van de extra oefeningen bij thema's of in je bundel pg.28


Thema's - Thema 2

Remediëring

  • Remediëring samenstellingen en afleidingen

pg.28

Deze slide heeft geen instructies

6.Griekse en Latijnse woordstammen

Deze slide heeft geen instructies

Griekse en Latijnse woordstammen

  • Woorden zijn opgebouwd uit betekenisvolle bouwstenen.

  • Veel woorden uit schooltaal, vaktaal en academische taal bevatten Griekse en Latijnse woordstammen.

  • Kennis van deze woordstammen helpt je om:

    • je woordenschat uit te breiden;

    • nieuwe en complexe woorden beter te begrijpen;

    • woordbetekenissen zelf af te leiden zonder ze meteen op te zoeken.

  • We bekijken enkele veelvoorkomende woordstammen en hun betekenis.


pg.29

Deze slide heeft geen instructies

6.1 Voor- en achtervoegsels

Deze slide heeft geen instructies

Griekse en Latijnse woordstammen

Neem de lijst door en zoek bij elke stam nog minstens één ander woord met dezelfde stam.

pg.29 - 31

15

minute

00

second

Benadruk dat ze dit moeten kunnen voor toekomstige schrijftaken.

Toets

We hebben dit thema afgerond. 

Tijd voor een toets over woordopbouw






Thema 2

  • Mentale lexicon

  • Woordleerstrategieën toepassen

  • Morfologie

  • Griekse en Latijnse woordstammen

  • Woordenschat: voorbeeldwoorden

Deze slide heeft geen instructies