Geuren en kleuren in de natuur

Geuren en kleuren in de natuur

1 / 32
volgende
Slide 1: Tekstslide
Nieuwe lesbewerkerNatuurSpeciaal OnderwijsLeerroute 3

In deze les zitten 32 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Geuren en kleuren in de natuur

Open eenvoudig en herkenbaar: dieren gebruiken kleuren en geuren om veilig te blijven. Noem dat leerlingen vandaag gaan kijken hoe dieren zich verstoppen, waarschuwen en beschermen.

Dit ga ik leren

Ik kan uitleggen hoe dieren kleur en geur gebruiken om zich te verstoppen, te waarschuwen of zich te beschermen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke kleur of geur in de natuur ken jij al?

Gebruik dit als rustige start. Verwachte woorden: groen, bloemen, gras, stinkdier, fel, rood, geel, muggen. Pak 3 à 4 antwoorden uit de wolk terug in de les.

Kleuren en geuren helpen dieren

  • Dieren moeten veilig blijven

  • Ze willen niet opgegeten worden

  • Daarom gebruiken ze soms kleur

  • En soms gebruiken ze geur

Dit is de opstap voor de hele les. Houd het concreet: een dier moet eten zoeken, maar wil zelf ook niet gegeten worden.

Wat is schutkleur?

Schutkleur is een kleur waardoor een dier minder goed opvalt.


Het dier lijkt op de plek waar het zit. Daardoor ziet een vijand het minder snel.

Gebruik simpele voorbeelden: een groene sprinkhaan in het gras of een bruin dier tussen bladeren.

Schutkleur in het gras

  • Groen tussen groen

  • De sprinkhaan valt bijna weg

  • Vogels zien hem minder snel

Koppel aan het Schooltv-fragment over de sprinkhaan. Benadruk dat de kleur past bij de omgeving.

Waarom werkt schutkleur?

omgeving past bij kleur → dier valt minder op → meer kans om veilig te blijven

Lees de pijlen rustig hardop. Laat zien dat schutkleur een slim hulpmiddel is om te overleven.

Wat is camouflage?

Camouflage is meer dan alleen kleur.


Een dier kan ook op een tak, blad, steen of boomschors lijken. Soms helpt de vorm van het lijf ook mee.

Maak het verschil klein maar duidelijk: schutkleur gaat vooral om kleur, camouflage kan ook vorm en houding zijn.

Camouflage als een tak

  • De wandelende tak lijkt op een takje

  • Zijn lijf is smal en lang

  • Daardoor is hij moeilijk te zien

Verwijs naar de wandelende tak. Leg uit dat zelfs als je goed kijkt, je hem soms nog mist.

Camouflage onder water

  • Een octopus kan van kleur veranderen

  • Hij past zich aan aan de plek

  • Zo kan hij zich verstoppen

Noem dat niet alle dieren altijd dezelfde kleur hebben; sommige kunnen snel veranderen.

Schutkleur of camouflage?

  • Schutkleur: de kleur helpt verstoppen

  • Camouflage: kleur én vorm helpen verstoppen

  • Allebei maken een dier minder zichtbaar

Houd het onderscheid eenvoudig. Voor deze doelgroep is het genoeg dat camouflage breder is dan alleen kleur.

Waarom helpt schutkleur een dier?

A

Het valt minder op

B

Het maakt veel geluid

C

Het ruikt heel sterk

D

Het loopt heel snel

Toetst de kern van slides 3-5. Afleiders zijn andere manieren waarop dieren zich kunnen verdedigen, maar niet schutkleur.

Maak de zinnen af

Bij schutkleur helpt vooral de kleur. Bij camouflage helpt ook de vorm van het lijf. Zo is een dier minder zichtbaar voor een vijand.

schutkleur
camouflage
zichtbaar
alarmkleur
geurstof
giftig
opvallend

Echoot precies het verschil uit slides 6-9: schutkleur = kleur, camouflage = kleur én vorm.

Wat is alarmkleur?

Sommige dieren hebben juist felle kleuren.


Die kleuren zeggen als het ware: pas op! Zo waarschuwt het dier andere dieren.

Leg uit dat opvallen soms juist slim is. Dat is een mooie tegenstelling met schutkleur.

Felle kleuren zeggen: pas op

  • Geel, rood, oranje of zwart vallen op

  • Andere dieren leren: dit dier is geen goed idee

  • De kleur is een waarschuwing

Gebruik een pijlgifkikker als bekend voorbeeld, maar houd de focus op het idee van waarschuwen.

Waarom is alarmkleur handig?

felle kleur → vijand let op → vijand blijft weg → dier is veiliger

Maak duidelijk dat een dier dan niet hoeft te verstoppen, maar juist laat zien: kom niet dichtbij.

Wat is gifstof?

Gifstof is een stof in of aan een dier die gevaarlijk kan zijn.


Een ander dier kan daar ziek van worden of pijn van krijgen.

Gebruik veilige, eenvoudige taal. Vermijd enge details; het gaat om bescherming in de natuur.

Gif en kleur horen soms bij elkaar

  • Sommige giftige dieren hebben alarmkleur

  • De kleur waarschuwt al van tevoren

  • Zo blijven vijanden liever weg

Koppel deze slide aan de vorige: niet elk opvallend dier is hetzelfde, maar in deze les is de hoofdlijn dat kleur kan waarschuwen voor gevaar.

Niet aanraken, niet eten

  • Een vijand leert van nare ervaringen

  • Daarna herkent hij de kleur sneller

  • Zo helpt gifstof samen met alarmkleur

Noem dat dieren niet ‘gemeen’ zijn; ze beschermen zichzelf.

Wat laat alarmkleur aan andere dieren zien?

A

Ik ben verdwaald

B

Hier is eten

C

Pas op voor mij

D

Ik wil spelen

Toetst begrip van slides 10-12. Houd de nadruk op waarschuwen, niet op giftigheid alleen.

Vul de goede woorden in

Sommige dieren hebben alarmkleur. Dat zijn felle kleuren die zeggen: pas op. Soms helpt dat samen met een gifstof die het dier beschermt.

alarmkleur
pas op
gifstof
schutkleur
verstoppen
geurstof
gras

Controleert of leerlingen de koppeling snappen tussen alarmkleur en gifstof uit slides 13-15.

Waarom is een felle kleur handig voor een dier?

Bespreek klassikaal: verwacht antwoorden als fel, opvallend, rood, geel, zwart, waarschuwing, gevaar. Doel is verwoorden waarom alarmkleur werkt.

Wat is geurstof?

Geurstof is een stof met een geur.


Dieren kunnen geur gebruiken om iets aan te trekken, weg te jagen of elkaar iets te laten weten.

Breng geurstof breed in, maar werk straks vooral de beschermende functie uit.

Geur kan dieren lokken

  • Muggen komen af op bepaalde geuren

  • Ze ruiken waar mensen of dieren zijn

  • Geur helpt dus bij zoeken

Gebruik dit als herkenbaar voorbeeld: geur werkt niet alleen voor bescherming, maar ook om iets te vinden.

Geur kan ook beschermen

  • Sommige dieren maken een sterke stinkgeur

  • Vijanden schrikken daarvan

  • Zo kan het dier ontsnappen

Als stinkdier te cultureel bekend is, kun je algemeen spreken over dieren die een vieze geur afgeven als verdediging.

Kleur of geur: slim beschermd

  • Schutkleur: niet opvallen

  • Camouflage: lijken op de omgeving

  • Alarmkleur: waarschuwen

  • Gifstof: beschermen met een gevaarlijke stof

  • Geurstof: lokken of wegjagen

Dit is de samenvattende landingsslide van de leskern. Loop alle begrippen nog één keer rustig langs.

Waarvoor kan geurstof gebruikt worden?

A

Alleen verstoppen

B

Lokken of wegjagen

C

Alleen slapen

D

Alleen springen

Toetst de brede functie van geurstof uit slides 16-19.

Wat hoort waar?

Een mug gebruikt geur om iets te zoeken. Een dier met een stinkgeur kan een vijand wegjagen.

geur
zoeken
wegjagen
kleur
verstoppen
natekenen
aantrekken

Gebaseerd op slides 17-18: geur kan lokken/zoeken en ook beschermen door wegjagen.

Wat heb jij vandaag goed geleerd?

Laat leerlingen één begrip noemen of één voorbeeld uit de les. Goede antwoorden gaan over schutkleur, camouflage, alarmkleur, gifstof of geurstof.

Wat hielp jou het best om dit te begrijpen?

Metacognitieve reflectie. Mogelijke antwoorden: plaatjes, voorbeelden van dieren, herhaling, samen praten.

Hoe moeilijk vond jij deze les?

Deze slide heeft geen instructies

Woordenlijst

schutkleur - een kleur waardoor een dier minder opvalt

camouflage - verstoppen met kleur, vorm of houding

alarmkleur - een opvallende kleur die waarschuwt

gifstof - een gevaarlijke stof die een dier beschermt

geurstof - een stof met een geur

vijand - een dier dat een ander dier wil pakken of eten

omgeving - de plek waar een dier leeft

Deze slide heeft geen instructies