Voeding en vertering
Je herhaalt de volgende onderwerpen:
voedsel en voedselbederf
voedingsmiddelen en voedingsstoffen
voeding en leefstijl
het verteringsstelsel
de organen voor vertering
planteneters, vleeseters en alleseters
Voeding en vertering
Je herhaalt de volgende onderwerpen:
voedsel en voedselbederf
voedingsmiddelen en voedingsstoffen
voeding en leefstijl
het verteringsstelsel
de organen voor vertering
planteneters, vleeseters en alleseters
(on)bewerkt voedsel
Onbewerkt voedsel = voedsel wat direct van land in je mond komt
Bewerkt voedsel = voordat je het eet, heb je het bewerkt (koken, bbq en, zout erop doen, stoffen toevoegen zodat het langer houdbaar blijft)
Voedselbederf en conserveren
Voedselbederf: kan zorgen voor voedselvergiftiging door reducenten (bacteriën en schimmels)
Voedselbederf voorkomen?>
Conserveren = het beschermen tegen voedselbederf
voedsel conserveren: voedsel langer houdbaar maken
Voedingsmiddelen
Voedingsmiddelen zijn alle producten die je eet of drinkt.
Plantaardige: producten: Afkomstig van planten.
Dierlijke producten: delen van dieren (vlees, vis) of producten van dieren (eieren, melk, ...
Plantaardige voedingsmiddelen
Dierlijke voedingsmiddelen
Voedingsstoffen
Voedingsstoffen zijn de bruikbare bestanddelen uit voedingsmiddelen.
Je lichaam heeft voedingsstoffen nodig om zichzelf in leven te kunnen houden.
De voedingsstoffen:
eiwitten
koolhydraten (suiker, zetmeel )
vetten
water
mineralen (zouten,natrium)
vitaminen (A,B,C,D)
Functies van Voedingsstoffen
Functies voedingsstoffen:
bouwstoffen
brandstoffen
reservestoffen
beschermende stoffen
Voedingsvezels
veel plantaardige voedingsmiddelen bevatten voedingsvezels
voedingsvezels verteer je niet --> helpen daarom bij darmperistaltiek
Voedingsvezels geven vol gevoel
Let op: voedingsvezels is GEEN voedingsstof!!!
Schijf van vijf
Dikker of dunner?
Overvoeding = meer vetten binnen dan nodig is
Kan leiden tot overgewicht
Te weinig eten kan leiden tot vermagering = ondervoeding
Door bijvoorbeeld eetstoornis zoals anorexia
Kan erg schadelijk zijn
Dikker of dunner?
overvoeding: Je krijgt meer energie binnen dan je verbruikt.
overgewicht: Je bent te zwaar voor je lengte.
vermagering: Sterke afname van het lichaamsgewicht.
ondervoeding: Je krijgt minder energie binnen dan je verbruikt.
Doel vertering
Bij vertering worden voedingsstoffen die te groot zijn om opgenomen te worden zo klein gemaakt dat ze opgenomen kunnen worden door het bloed
Verteringssappen
De vertering gebeurt met behulp van verteringssappen.
Verteringssappen worden gemaakt door verteringsklieren.
Spijsvertering
Spijsvertering = alle organen werken samen om voedsel te verteren en voedingsstoffen op te nemen
Eiwitten, koolhydraten en vetten moeten worden verteerd
Water, vitaminen en mineralen hoeven niet verteerd te worden, die zijn al klein genoeg.
Verteringssappen
Verteringssappen helpen bij de vertering.
Deze sappen worden gemaakt in de verteringsklieren.
Er zijn vijf verteringsklieren:
• speekselklieren
• maagsapklieren
• lever
• alvleesklier
• darmsapklieren (in dunne darm)
Darmperistaltiek
samentrekken van de spieren in de darmen
voedsel
wordt
gekneed en vermengd met sappen
Kauwen en slikken
tijdens slikken: huig sluit neusholte en strotklepje sluit de luchtpijp
Enzym in speeksel verteerd zetmeel.
Speekselklieren
Speeksel = slijm dat onder andere water bevat
Zorgt dat voedsel beter glijdt
Doodt bacteriën
Helpt met vertering van zetmeel
Maag
Beweegt altijd door de peristaltiek
Maagzuur dood bijna alle bacteriën
Maagzuur is geen maagsap.
Lever maakt gal. Gal wordt opgeslagen in de galblaas.
* Gal maakt van de grote vetdruppels kleine vetdruppeltjes)
De twaalfvingerige darm
Verbindt de maag met de dunne darm. De lever maakt gal. Hier komt alvleessap en gal bij het voedsel.
Alvleessap verteert eiwitten, koolhydraten en vetten
Darmvlokken in de dunne darm
Darmvlokken zijn uitstulpingen op de darmplooien
Functie: Vergroten oppervlakte
Bloedvaten in darmvlokken: opname van voedingstoffen in het bloed
Dunne darm
darmsap gemaakt door darmsapklieren
Maakt het verteren af
Dus, de voedingsstoffen worden opgenomen in het bloed
Verteert eiwitten en koolhydraten
De dikke darm
- In de dikke darm wordt bijna al het water uit de voedselresten gehaald -->voedselbrij wordt dikker
- In de dikke darm leven bacteriën die een deel van de voedingsvezels verteren.
Kiezen en tanden
Het gebit
Bestaat uit snijtanden, hoektanden en kiezen.
Tandplak
Dus laagje aanslag dat dagelijks op tanden en kiezen komt.
Gevolg:
- Bacteriën zetten
suikers om in zuur. Dit
lost het glazuur op,gaatjes
- Tandplak kan
verkalken tot kalksteen
Het wordt hard.
Tandbederf
Aantasting van tanden en kiezen door tandplak of tanderosie. Tanderosie tast het glazuur aan.
Poetsen met fluoride!
Hoe ontstaat tandbederf?
Tandbederf: je krijgt gaatjes doodat bacteriën suikers omzetten in zuur.
Dit zuur lost het glazuur en tandbeen op.
Met fluoride in tandpaste kun je tandbederf
voorkomen. Een fluor behandeling is ook goed.
Verschillen in het verteringsstelsel
Plantaardig voedsel is moeilijker verteerbaar dan dierlijk voedsel. Zit vol voedingsvezels. Voedingsvezels zijn moeilijk te verteren.
Verschillen tussen: planteneters, vleeseters en alleseters.
lang
kort
middellang