Les 3 week van het pesten 21-25 sept Humor en pesten, geintje natuurlijk!

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapWereldoriëntatie+5BasisschoolGroep 6-8

In deze les zitten 22 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 40 min
Dit is niet oké

Introductie

Humor is heel divers. Niet iedereen vindt hetzelfde leuk. De één kan keihard lachen als iemand uitglijdt over een bananenschil hoewel de ander juist de slappe lach krijgt van een goede, slimme woordgrap. En verschillende (sub)culturen hebben ook een verschillende vormen van humor. In deze les gaan we onderzoeken wat humor is, waar het vandaan komt en wat jullie zelf echt grappig vinden. Wanneer is iets een ‘goede’ of juist ‘slechte’ grap? Mag alles onder het mom van ‘grapje’ zomaar en wat doe je als je iets echt niet vindt kunnen? Zijn er eigenlijk ‘regels’ voor een grap? En zo ja… wie bepaalt die dan? We bekijken samen verschillende kanten van ‘humor’ en vertellen elkaar ook wat jij zelf écht grappig vindt, want (heel belangrijk!) lachen is hartstikke gezond! Deze les is ontwikkeld voor de Week tegen Pesten 2022, met het thema; ‘Grapje? Moet toch kunnen?!’

Instructies

Bijlage:
Werkblad; Geintje natuurlijk! - Per duo 1 werkblad

Doel van de Les:
Met elkaar het begrip en concept ‘humor’ verkennen. In dialoog gaan over verschillen en meningen en de positieve kanten en krachten van humor ontdekken. Tegelijk richt de les zich op de gevaren van grappen met een verkeerde intentie en de negatieve gevolgen die dat kan hebben. De les gaat over (zelf)kennis, empathie en handelingsperspectief bieden je uit te spreken in situaties waar grappen een verkeerde intentie hebben en kwetsen.

Respect Methodiek
In deze les verkennen we actief de positieve vormen en kenmerken van humor. We leggen de nadruk op wat ons verbindt in humor.  Daarnaast wordt aangestipt dat er ook wel grenzen liggen binnen humor en hoe het komt dat grappen soms kwetsend kunnen zijn. We bespreken humor ook in het kader van ‘pesten’ en bekijken de mechanisme van pesten in deze context.

BELANGRIJK:
In deze les is er gekozen om negatieve vormen van humor en grappen niet expliciet te benoemen. Onderzoek (Movisie 2019) heeft aangetoond dat het benoemen van negatieve voorbeelden juist vooroordelen, discriminatie en uitsluiting in de hand werkt. Negatieve grappen worden dan genormaliseerd, dat wil deze les juist voorkomen.
Door voornamelijk positieve voorbeelden te noemen (en geen stroom aan voorbeelden van ‘lelijke’ grappen) benadruk je de diversiteit van grappen en de verschillende smaken in humor op een neutrale manier. Alle vormen hebben bestaansrecht, zonder oordeel.

Persoonlijke ervaringen
In een veilige klas kun je er wellicht ruimte worden gegeven aan leerlingen die een ervaring willen delen over hoe zij zich voelden bij specifieke grappen. Of als docent zelf een persoonlijk voorbeeld geven. Houdt bovenstaande dan wel in het achterhoofd.

Kennis
De leerling leert…
…wat humor is en hoe deze gevormd wordt
…zichzelf en de eigen voorkeur van humor beter kennen
…hoe divers humor is
…wanneer iets als ‘pesten’ kan worden bestempeld
…wat het verschil is tussen positieve en negatieve humor

Vaardigheden
De leerling leert…
…te verwoorden welke humor zijn of haar voorkeur heeft
…in tweetallen verschillende vormen van humor te benoemen
…te handelen als humor een grens over gaat, cq kwetsend is

Houding
Open, geïnteresseerd, positief, actief, sensitief

Burgerschap
Deze les sluit aan bij de actuele burgerschapskerndoelen:
  • 19A: de school stimuleert sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen
  • 20B: de leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving
  • 21B: de leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.

Onderdelen in deze les

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Geintje natuurlijk

Deze slide heeft geen instructies

Wat is humor eigenlijk?

Deze slide heeft geen instructies

Lachen is gezond

Deze slide heeft geen instructies

Werkblad + uitleg


Verdeel de klas in duo’s. 
Deel per duo een werkblad uit. 


Straks ga je samen aan de slag met het werkblad. Bij elke vorm van humor verzin je samen één duidelijk voorbeeld. Schrijf dit op.

Maar voor we beginnen, bekijken we nog even vier verschillende vormen van humor. 


Dezelfde humor

Deze slide heeft geen instructies

Woordgrappen, onliners en slapsticks

Deze slide heeft geen instructies

Woordgrappen, moppen & oneliners
Woordgrappen: ‘Is Bert Er-nie?’; ‘Kom op Jennifer, Lo-pez door’; ‘Het is groen en het plakt: Kermit de Sticker’… Woordgrappen… Wie kent ze niet?

Moppen:
“Hoe lang slaapt een olifant?" “Tot hij wakker wordt!”
Of:
“Waarom eet je geen mosselen op zondag?” - “Het zijn weekdieren!”

En oneliners:
Bijvoorbeeld de dubbelzinnige uitspraken van Loesje.

Ken je zelf woordgrappen, moppen of oneliners waar je echt (hard) om hebt moeten lachen? Noteer samen een goed voorbeeld van wat jullie grappig vinden. (Meer leuke voorbeelden…? Dat mag!)

Typetjes, parodieen en karikaturen

Deze slide heeft geen instructies

Typetjes, parodieën en karikaturen
Een typetje is een fictief, komisch personage met sterk uitvergrote eigenschappen en karaktertrekjes. Veel typetjes zijn dan ook stereotypen die clichés bevestigen. Een typetje wordt doorgaans gespeeld en gecreëerd door één acteur.

Een karikatuur doet eigenlijk hetzelfde, alleen dan is de basis een bestaand persoon of een echte situatie.

Een parodie of persiflage is een spottende nabootsing van een film of situatie. Vaak worden hierbij herkenbare eigenschappen van het origineel overdreven of uitvergroot.

Ken je zelf een typetje, karikatuur of persiflage waar je echt (hard) om hebt moeten lachen? Noteer samen een goed voorbeeld wat jullie grappig vinden. (Meer leuke voorbeelden…? Dat mag!)

Bij typetjes kun je denken aan Mister Bean, Borat, de boze buurman van Sesamstraat of iemand als Juf Corrie. Mensen met een duidelijk ‘karakter’ gespeeld door een acteur.
En ook Charlie Chaplin uit het fragment is een typetje. (Kies het beste voorbeeld voor jouw klas.) 

Filmpje Charlie Chaplin: https://www.youtube.com/watch?v=NT-mVVprnbs

Spotprenten en memes

Deze slide heeft geen instructies

Spotprenten, cartoons & memes


Een cartoon of spotprent is een humoristische tekening, soms voorzien van een onderschrift, die kan gebruikt worden als commentaar of kritiek op actuele gebeurtenissen of maatschappelijke trends.

Een meme is een grappige afbeelding of filmpje met tekst, dat verspreid wordt via sociale media. Het gebeurt vaak met eenzelfde soort afbeelding/filmpje, die steeds wordt aangepast met een nieuwe tekst om hem nóg grappiger te maken.


Voorbeelden op de slide
Vraag de leerlingen naar de betekenis van de afgebeelde strips/memes.


Ken je zelf memes of spotprenten waar je echt (hard) om hebt moeten lachen? Noteer samen een goed voorbeeld wat jullie grappig vinden. (Meer leuke voorbeelden…? Dat mag!)

Samen lachen is gezond

Deze slide heeft geen instructies

Maar let op!

Deze slide heeft geen instructies

Uitlachen en pesten


Wanneer is een grap dan pesten, of begint het daarop te lijken?

Als er sprake is van een machtsverschil (grap ‘omlaag’, uitleg volgt bij slide 17)

Als de intentie van de grap is om opzettelijk te kwetsen

Als de grappen steeds over een zelfde persoon gaan

Als het (te) vaak of heel regelmatig gebeurt


Regels?

Een grap omhoog, maar vaker andersom

Deze slide heeft geen instructies

Zijn er regels voor grappen?


Er zijn in principe geen ‘regels’ voor het maken van grappen. Wel wordt er gezegd dat grappen die gemaakt zijn om te kwetsen nooit echt een positief effect hebben.

Tuurlijk lachen er wel mensen om, soms gaat dat ook heel snel of automatisch, maar het is eigenlijk niet zo oké.

Een goede grap is een grap omhoog, wordt gezegd. Dat betekent dat je grappen maakt over situaties of personen die op een hoge positie staan. Met humor kun je namelijk goed tegen de gevestigde orde aan schoppen. Je kunt dan heel kritisch zijn en dat verpakken in een goede grap.

Voorbeeld: Denk aan grappen over het koningshuis of over Mark Rutte of Donald Trump. Dat zijn grappen over mensen met veel macht, we noemen dat dus een grap 'omhoog'.  

Maar we doen het vooral andersom:  een grap omlaag

Uit onderzoek blijkt dat mensen over het algemeen grapjes omlaag maken.
Dan gaan de grappen juist over mensen of groepen met minder machtige posities.
Dat kan lelijk of kwetsend zijn en soms zelfs behoorlijk discrimineren. Die grappen zijn dus niet zo oké en veroorzaken ook vaak pijn bij degene waar de grap over gaat.

Geen goede zaak!
Dit soort grappen zorgen juist voor verdeeldheid, de ene groep tegen de andere, in plaats van dat het mensen op een fijne positieve manier verbindt.

Nou nou, 't was maar een geintje. Stel je niet zo aan!

Deze slide heeft geen instructies

Hmmm, volgens mij ging dat niet helemaal lekker…

Toch is het belangrijk om, als een grap of opmerking niet zo goed voelt, er nog eens over na te denken. Misschien heb je zelf een grap gemaakt die niet lekker aankwam of stond je erbij en lachte je mee...

Bedenk dan dat je er altijd op kan terugkomen. Het is nooit te laat om te leren en om je twijfels uit te spreken. Ook als je meedeed. Je kan altijd bij degene checken of de grap kwetsend werd ervaren door te het gewoon te vragen.

Dus:

Vooral zeggen wat je vindt is belangrijk. Als iemand een grap maakt die je niet leuk vond over iemand kun je dat ook vertellen. Je hoeft niet meteen de grappenmaker aan te vallen of een kant te kiezen. Gewoonweg zeggen tegen degene (over wie de grap ging) dat je het niet zo oké vond, kan heel veel steun geven. Dat is ook genoeg!


Het belangrijkste: Iedereen mag van zijn fouten leren, ook met grappen, dat is helemaal niet zo erg!

Wat is nou belangrijk?

Deze slide heeft geen instructies