Tijdvak 9: Wereldoorlogen
Tijdvak 9: Wereldoorlogen
Deze slide heeft geen instructies
KA's tijdvak 9
Kenmerkende aspecten:
het voeren van twee wereldoorlogen
de crisis van het wereldkapitalisme
het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën: communisme en nationaalsocialisme
de rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie
vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme
verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering
racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden
de Duitse bezetting van Nederland
Deze slide heeft geen instructies
De Eerste Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies
De verschillende oorzaken en aanleidingen van de Eerste Wereldoorlog
De Eerste Wereldoorlog heeft verschillende oorzaken en aanleidingen...
Laten we er een paar bespreken
Deze slide heeft geen instructies
Gavrilo Princip
Een Bosnisch-Servische nationalist in het Oostenrijks-Hongaarse rijk...
Hij vermoordt kroonprins Frans Ferdinand en zijn vrouw Sophie
28 juni 1914, Sarajevo
Deze slide heeft geen instructies
Nationalisme
De gedachte dat je eigen volk beter is dan alle andere volkeren op aarde
Industrialisatiegolven door Europa: landen hadden het gevoel 'beter' te zijn dan de andere landen (o.a. Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland)
Mensen waren ontzettend trots op hun land, het hebben van koloniën speelde mee
Wapenwedloop: alle grootmachten wilden de 'grootste' zijn op het gebied van wapens -> militarisme
Nationalisme. In Europa was in sterke mate sprake van nationalisme: mensen waren erg trots op hun land en op hun volk. Veel landen voelden zich beter dan andere landen. Dit zorgde voor spanningen en speelde ook een rol bij het modern imperialisme. Hoe meer koloniën, hoe meer aanzien het land had. Hier waren veel landen op gericht.
Militarisme en een wapenwedloop. De Duitse ambities en het nationalisme in Europa gingen ook hand in hand met toenemend militarisme. Er kwam een voorliefde voor militair vertoon, om andere landen te laten zien hoe sterk en machtig het land was. Zo begon er ook in een wapenwedloop in Europa.
'D'n Groote Oorlog'
De Eerste Wereldoorlog
1914 - 1918
De eerste echte wereldoorlog
Loopgravenoorlog
"Met de kerst thuis"
Deze slide heeft geen instructies
De Eerste Wereldoorlog breekt uit..
Europa is een puinzooi, als een dominospel verklaren verschillende landen de oorlog aan elkaar...
Deze slide heeft geen instructies
De Slag bij de Somme
Een van de grootste (en dodelijkste) veldslagen van de Eerste Wereldoorlog. Er kwamen meer dan 1.000.000 mensen om
Deze slide heeft geen instructies
De Slag bij de Somme
1 juli 1916 - 18 november 1916
Dag 1: 60.000 slachtoffers
De 'Big Push'
1915 was een slecht jaar voor de geallieerden (Frankrijk, G-B, Rusland) en ze moesten een inhaalslag maken. Dit eindigde in één groot drama
Nog nooit eerder en sindsdien verloor het Britse leger zó veel mannen.
De voetbal: de Engelse kolonel had 4 voetballen gekocht voor zijn manschappen. De eerste die de voetbal door niemandsland (even uitleggen) zou trappen, zou een prijs winnen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Kenmerken
Loopgravenoorlog (stilstaand front)
Zinloosheid (veel doden)
Moderne wapens (tanks, gifgas, mitrailleur, mijnen)
Klassieke tactiek (veel voetsoldaten)
Totale oorlog (vrouwen in de fabriek & propaganda)
Deze slide heeft geen instructies
De economische crisis
Deze slide heeft geen instructies
De Beurskrach; wat is het?
De grootste economische crisis van de 20ste eeuw
Ook 'Beurscrash' genoemd
New York, oktober 1929
Deze slide heeft geen instructies
Oorzaken:
Jaren '20: een 'hoogconjunctuur' in de Verenigde Staten
Hoogconjunctuur: een fase met weinig werkloosheid, veel koopkracht (mensen kopen veel spullen) en veel economische bedrijvigheid
Een periode waarin het dus héél goed gaat!
Maar:
Wat stijgt, moet ook een keer dalen
Deze slide heeft geen instructies
Oktober 1929
Zwarte Donderdag: 24 oktober 1929
De aandelenkoersen dalen extreem
Er ontstaat paniek: iedereen probeert zijn aandelen te verkopen: koersen zakken extreem
Leningen konden niet meer betaald worden: banken gaan failliet
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Stempelen
Werklozen moesten 'stempelen' zodat ze niet stiekem geld konden verdienen
Dit werd als vernederend ervaren
Ongeschoold werk: sluizen graven, bossen aanleggen, dijken aanleggen
Resultaat: een roep om hulp vanuit de bevolking
Deze slide heeft geen instructies
De opkomst van het nationaal-socialisme
Deze slide heeft geen instructies
Ondertussen in Duitsland...
De economische crisis neemt veel onrust met zich mee
1918 (en dus voor de crisis): oprichting DAP
Deutsche Arbeiterspartei
1920: SNDAP
Nationaalsocialistische Arbeiderspartij
Hitler had zich aangesloten en kon goed spreken
Dit leverde gigantisch veel stemmen op
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De Tweede Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies
Hitler kent veel woede...
Boosheid na WWI -> herstelbetalingen, Verdrag van Versailles
Hij was op zoek naar Lebensraum
Anschluss van Oostenrijk en Tsjecho-Slowakije
De uitspraak 'Peace for our time' -> appeasementpolitiek
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Chamberlain was er heilig van overtuigd dat een oorlog was voorkomen
Hitler hield zich echter (weer) niet aan de afspraken -> maart 1939 valt hij Tsjecho-Slowakije binnen
1 september 1939: Duitsland valt Polen binnen
4 september 1939: Frankrijk en Engeland verklaren Duitsland de oorlog
In de lente van 1940 verovert Hitler een groot deel van West-Europa...
Deze slide heeft geen instructies
Propaganda
Deze slide heeft geen instructies
Het beïnvloeden van de bevolking
Deze slide heeft geen instructies
Hoe gebeurt dit?
Ministerie van volksvoorlichting en propaganda
Film, krant, radio
Vlaggen, muziek, posters
Persoonsverheerlijking
Voorbeelden massaorganisaties:
Politieke partijen (eind 19e eeuw)
Jeugdorganisaties (begin 20ste eeuw - Hitler Jugend)
Volksgemeinschaft -> radio, televisie. "Er bij horen"
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De Duitse bezetting in Nederland
Deze slide heeft geen instructies
Een tijdlijn
Deze slide heeft geen instructies
Reactie van de Nederlanders op de oorlog
Accomodatie: aanpassing
Verzet: veelal communistisch verzet
Collaboratie: 10%, NSB en Waffen SS
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen voor Nederlanders
Economisch:
Bedrijven werken voor de Duitsers (en maken winst)
1944: de Hongerwinter
Politiek:
Nederland onder Duits bestuur
Democratie wordt opgeschort
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen voor Nederlanders
Sociaal:
Invoering van de avondklok
Verbod op fiets/auto
Gebouwen gevorderd (in gebruik voor Duitse opslag)
Relaties met Duitsers taboe (moffenmeiden)
Cultureel:
Nazificatie
Censuur
Propaganda via krant, radio en film
Deze slide heeft geen instructies
Vervolging
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De Holocaust
...ofwel Shoah (Hebreeuws: Ah-Shoah)
Systematische genocide
Het zou de 'eindoplossing' (Endlösung) moeten zijn voor het 'Joodse vraagstuk'
NS (Nederlandse Spoorwegen) leverden, in opdracht van de Duitse bezetter, wagons om mensen te vervoeren
Deze slide heeft geen instructies
Statistieken
Wanneer begon het afvoeren van Joden?: ca. 1942
Vermoorde Joden per dag: 15.000
27 juli - 4 november 1942: 1,47 miljoen doden + 300.000 Oekraïnse Joden die werden neergemaaid met mitrailleurs
Een kwart (!) van alle Holocaustslachtoffers werd in deze periode vermoord
Deze slide heeft geen instructies
Het verschil tussen een concentratiekamp en een vernietigingskamp
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden kampen
Deze slide heeft geen instructies
Massavernietigingswapens
Bombardementen: veelal op steden (burgerslachtoffers)
Atoombom: Hiroshima, Nagasaki (einde van de tweede wereldoorlog in Azië)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Hoe gaan we nu om met de Tweede Wereldoorlog?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies