Grammatica 2 en 4 - znw/bnw - 1hv

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 1

Wat doen we vandaag?

• Klassikale quiz

• Uitleg zelfstandig naamwoord, eigennaam, lidwoord en bijvoeglijk naamwoord

• Nakijken huiswerk bijwoordelijke bepaling & bijwoorden

• Zelf aan de slag met opdrachten

Leerdoel: ik kan zelfstandig naamwoorden, eigennamen, lidwoorden en bijvoeglijke naamwoorden onderscheiden

Wat voor woord is:

boosheid

A

Zelfstandig naamwoord

B

Eigennaam

C

Lidwoord

D

Bijvoeglijk naamwoord

Wat voor woord is:

slimme

A

Zelfstandig naamwoord

B

Eigennaam

C

Lidwoord

D

Bijvoeglijk naamwoord

Wat voor woord is:

het

A

Zelfstandig naamwoord

B

Eigennaam

C

Lidwoord

D

Bijvoeglijk naamwoord

Wat voor woord is:

één

A

Zelfstandig naamwoord

B

Eigennaam

C

Lidwoord

D

Telwoord

Wat voor woord is:

TikTok

A

Zelfstandig naamwoord

B

Eigennaam

C

Lidwoord

D

Bijvoeglijk naamwoord

Wat voor woord is:

pannenkoek

A

Zelfstandig naamwoord

B

Eigennaam

C

Lidwoord

D

Bijvoeglijk naamwoord

Wat voor woord is 'gezouten' in deze zin:

Hij nam gretig een hap van de gezouten haring .

A

Zelfstandig naamwoord

B

Eigennaam

C

Lidwoord

D

Bijvoeglijk naamwoord

Zelfstandig naamwoord

• Een woord voor een mens (leerling), dier (papegaai), plant (klaproos), gevoel (blijdschap), of begrip (maand, of ruzie)

• Speciaal soort: eigennamen

  • Mona Lisa, Van Gogh, Hoog Catharijne, Nike, Jan Klaassen, Nederland

• Kenmerken:

  • Je kan er vaak meervoud van maken: leerlingen, papegaaien, klaprozen, maanden, ruzies

  • Je kan er vaak verkleinwoorden van maken: leerlingetje, papegaaitje, klaproosje, maandje, ruzietje

  • Je kan er vaak een lidwoord voor zetten: de leerling/een leerling, het papegaaitje/een papegaai

Zelfstandig naamwoord

• Een woord voor een mens (leerling), dier (papegaai), plant (klaproos), gevoel (blijdschap), of begrip (maand, of ruzie)

• Speciaal soort: eigennamen

  • Mona Lisa, Van Gogh, Hoog Catharijne, Nike, Jan Klaassen, Nederland

• Kenmerken:

  • Je kan er vaak meervoud van maken: leerlingen, papegaaien, klaprozen, maanden, ruzies

  • Je kan er vaak verkleinwoorden van maken: leerlingetje, papegaaitje, klaproosje, blijdschapje, maandje, ruzietje

  • Je kan er vaak een lidwoord voor zetten: de leerling/een leerling, het papegaaitje/een papegaai

Zelfstandig naamwoord

• Een woord voor een mens (leerling), dier (papegaai), plant (klaproos), gevoel (blijdschap), of begrip (maand, of ruzie)

• Speciaal soort: eigennamen

  • Mona Lisa, Van Gogh, Hoog Catharijne, Nike, Jan Klaassen, Nederland

• Kenmerken:

  • Je kan er vaak meervoud van maken: leerlingen, papegaaien, klaprozen, maanden, ruzies

  • Je kan er vaak verkleinwoorden van maken: leerlingetje, papegaaitje, klaproosje, blijdschapje, maandje, ruzietje

  • Je kan er vaak een lidwoord voor zetten: de leerling/een leerling, het papegaaitje/een papegaai

Lidwoord

Wat is het verschil tussen een leerling en de leerling?

Lidwoord

Wat is het verschil tussen een leerling en de leerling?

• Een is een onbepaald lidwoord. 'Een leerling' kan over elke leerling gaan.

• De en het zijn bepaalde lidwoorden. 'De leerling' en 'het leerlingetje' gaan over één specifieke leerling.

Ander voorbeeld:

• Pak een boek.

• Pak het boek.

Lidwoord

Wat is het verschil tussen een leerling en de leerling?

• Een is een onbepaald lidwoord. 'Een leerling' kan over elke leerling gaan.

• De en het zijn bepaalde lidwoorden. 'De leerling' en 'het leerlingetje' gaan over één specifieke leerling.

Ander voorbeeld:

• Pak een boek. >> Maakt niet uit welk boek.

• Pak het boek. >> Tijdens Nederlands moet dit wel over je werkboek Nieuw Nederlands gaan.

Lidwoord

Wat is het verschil tussen een leerling en de leerling?

• Een is een onbepaald lidwoord. 'Een leerling' kan over elke leerling gaan.

• De en het zijn bepaalde lidwoorden. 'De leerling' en 'het leerlingetje' gaan over één specifieke leerling.

Twee uitzonderingen:

• Het is geen lidwoord als het niet bij een zelfstandig naamwoord hoort:

  • Het wordt super mooi weer morgen!

  • Het is nog te vroeg om te juichen.

• Een is geen lidwoord als je het uitspreekt als één:

  • Doe mij nog maar één kopje koffie of een van die lekkere croissantjes.

Bijvoeglijk naamwoord

Dit is een goed boek over een belangrijk onderwerp.

Wat zijn de bijvoeglijke naamwoorden?

Bijvoeglijk naamwoord

Dit is een goed boek over een belangrijk onderwerp.

Wat zijn de bijvoeglijke naamwoorden?

Bijvoeglijk naamwoord

Dit is een goed boek over een belangrijk onderwerp.

Wat zijn de bijvoeglijke naamwoorden?

Bijvoeglijke naamwoorden zeggen iets over een zelfstandig naamwoord.

Bijvoeglijk naamwoord

• Het bijvoeglijk naamwoord staat meestal voor het zelfstandig naamwoord:

  • Dit is een goed boek over een belangrijk onderwerp.

• Soms staat het bijvoeglijk naamwoord na het zelfstandig naamwoord:

  • Dit boek is goed en het onderwerp ervan is belangrijk.

• Een bijvoeglijk naamwoord heeft een korte en een lange vorm

Bijvoeglijk naamwoord

• Het bijvoeglijk naamwoord staat meestal voor het zelfstandig naamwoord:

  • Dit is een goed boek over een belangrijk onderwerp.

• Soms staat het bijvoeglijk naamwoord na het zelfstandig naamwoord:

  • Dit boek is goed en het onderwerp ervan is belangrijk

• Een bijvoeglijk naamwoord heeft een korte en een lange vorm:

  • Een geweldig feest - het geweldige feest

  • Een bijzonder moment - het bijzondere moment

  • Een mooie dag - de mooie dag

Bijvoeglijk naamwoord

• Het bijvoeglijk naamwoord staat meestal voor het zelfstandig naamwoord:

  • Dit is een goed boek over een belangrijk onderwerp.

• Soms staat het bijvoeglijk naamwoord na het zelfstandig naamwoord:

  • Dit boek is goed en het onderwerp ervan is belangrijk

• Een bijvoeglijk naamwoord heeft een korte en een lange vorm:

  • Een geweldig feest - het geweldige feest

  • Een bijzonder moment - het bijzondere moment

  • Een mooie dag - de mooie dag

Een bijvoeglijk naamwoord schrijf je in de korte vorm bij onzijdige (het-)woorden met een onbepaald lidwoord (een) ervoor

Bijvoeglijk naamwoord

• Het bijvoeglijk naamwoord staat meestal voor het zelfstandig naamwoord:

  • Dit is een goed boek over een belangrijk onderwerp.

• Soms staat het bijvoeglijk naamwoord na het zelfstandig naamwoord:

  • Dit boek is goed en het onderwerp ervan is belangrijk

• Een bijvoeglijk naamwoord heeft een korte en een lange vorm:

  • Een geweldig feest - het geweldige feest

  • Een bijzonder moment - het bijzondere moment

  • Een mooie dag - de mooie dag

• De trappen van vergelijking zijn er vaak op toe te passen

Bijvoeglijk naamwoord

• Het bijvoeglijk naamwoord staat meestal voor het zelfstandig naamwoord:

  • Dit is een goed boek over een belangrijk onderwerp.

• Soms staat het bijvoeglijk naamwoord na het zelfstandig naamwoord:

  • Dit boek is goed en het onderwerp ervan is belangrijk.

• Een bijvoeglijk naamwoord heeft een korte en een lange vorm:

  • Een geweldig feest - het geweldige feest

  • Een bijzonder moment - het bijzondere moment

  • Een mooie dag - de mooie dag

• De trappen van vergelijking zijn er vaak op toe te passen:

  • Aardig - aardiger - aardigst

  • Fijn - fijner - fijnst

  • Koe - koeier - koeist

Bijvoeglijk naamwoord

Twee bijzondere bijvoeglijke naamwoorden:

• Stoffelijk bijvoeglijk naamwoord

• Bijvoeglijk gebruikt (on)voltooid deelwoord

Bijvoeglijk naamwoord

Twee bijzondere bijvoeglijke naamwoorden:

• Stoffelijk bijvoeglijk naamwoord:

  • Eindigt in de regel op -en

    • Houten tafel, zilveren ketting, rieten mand

      • Behalve bij woorden uit andere talen: plastic tas, vinyl vloer, suède tas

  • Staat altijd voor het zelfstandig naamwoord

    • De tafel is houten > De tafel is van hout (= geen bijvoeglijk naamwoord)

  • Geen trappen van vergelijking op toepasbaar

    • Houten, houteren, houtenst

• Bijvoeglijk gebruikt (on)voltooid deelwoord

Bijvoeglijk naamwoord

Twee bijzondere bijvoeglijke naamwoorden:

• Stoffelijk bijvoeglijk naamwoord:

• Bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord

  • Korte en lange vorm bij zwakke werkwoorden

    • een versgeperste jus d'orange - de jus d'orange is versgeperst

      • Niet bij sterke werkwoorden:

        • een gelopen wedstrijd - de wedstrijd is gelopen

  • Kan voor en achter het zelfstandig naamwoord staan (zie bovenstaande vb)

• Bijvoeglijk gebruikt onvoltooid deelwoord

  • Meestal de korte vorm (bij alle werkwoorden)

    • een teleurstellende wedstrijd, een vliegende tor, een zingende lijster

  • Meestal voor het zelfstandig naamwoord

    • de wedstrijd is teleurstellend (erachter), maar: de tor is vliegend, de lijster is zingend

• Soms trappen van vergelijking op toepasbaar

  • Teleurstellende - teleurstellendere - teleurstellendste

  • Vliegende - vliegendere - vliegendste

Nakijken - opdracht 1, blz. 224

Nakijken - opdracht 3, blz. 225

Nakijken - opdracht 1, blz. 226

Zelf aan de slag!

• Maak de volgende opdrachten:

  • Van paragraaf 2, blz. 206-207:

    • Opdracht 1

    • Opdracht 2

    • Opdracht 3

  • Van paragraaf 4, blz. 210-211:

    • Opdracht 1

    • Opdracht 3

    • Opdracht 5

• De eerste vijf minuten werken we in stilte, daarna mogen jullie zachtjes overleggen.

• Heb je een vraag? Steek je vinger op.

• De opdrachten zijn huiswerk voor woensdag 25 februari. Daarnaast leer je als huiswerk de theorie van paragraaf 2 en 4.

Dit lijkt veel, maar het zijn hele kleine opdrachten waarbij je enkel zelfstandige of bijvoeglijke naamwoorden moet onderstrepen of aan moet geven of een lidwoord bepaald of onbepaald is.

5

minute

00

second

add30s

Vrijdag leesboek meenemen voor na de toets!