onrust in de nederlanden
Onrust in de Nederlanden 1568
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Onrust in de Nederlanden 1568
Bestuur van de nederlanden
Particularisme: streven naar zelfbestuur
Steden in gewesten hadden eigen rechten verworven en wilden deze niet meer afstaan aan de koning/ heer der Nederlanden!
Deze heer der Nederlanden Karel V werd wel de baas over de gewesten, maar hij moest samenwerken met de gewesten om belastingen te kunnen innen. Hij moest privileges geven!
De gewesten door stadhouders zoals Willem van Oranje.
Centralisatie: regeren vanuit één plaats
De koning/ heer der Nederlanden wilde de macht bij zich houden. Hiervoor stelde hij ambtenaren aan, die alleen gehoorzaam waren aan de koning!
De koning wilde vanuit de hoofdstad regeren: Brussel (Zie bron 2)
De gewesten mochten in de Staten-Generaal hun rechten en plichten (belastingen) bepalen
De koning benoemde graag rechters en ambtenaren met een universitaire studie. Daar hadden de gewesten weinig inspraak in.
Het geloof in de nederlanden
Koning/ heer der Nederlanden: katholiek.
Edelen wilden zelf hun geloof bepalen! Willem van Oranje was een protestant, zijn ouders waren Luthers. Willem kreeg de titel ‘prins van Oranje’ en werd uitgenodigd om aan het hof van Karel V te komen wonen voor een stevige katholieke opleiding.
Karel V was heer der Nederlanden van 1521 tot 1555.
Afwijkende mening: ‘protestant’.
De mensen die zelf de Bijbel wilden lezen, deden dat ook. Zij werden luthers of calvinistisch genoemd, naar Luther en Calvijn.
De koning noemde hen ‘ketters’.
Deze ketters werden in het ‘Bloedplakkaat’ van 1550 tot de dood veroordeeld. Steden en gewesten voerden dit bevel niet (goed) uit.
Filips II: de nieuwe heer, een katholiek
In 1555 nam Filips II de troon over van zijn vader. Hij werd koning van Spanje en Heer der Nederlanden.
De dagelijkse zaken werden door de halfzus van Filips II, landvoogdes Margaretha van Parma, uitgevoerd.
Maar de kerk mocht haar Inquisitie op de ketters loslaten: onder dwang moest iedereen katholiek blijven.
De lagere adel vroeg in 1566 of de bevolking niet wat vrijheid mocht hebben op geloofsgebied….. (Smeekschrift)
Margaretha gaf een beetje toe! Er was een beetje godsdienstvrijheid!
Invuloefening
Je krijgt een blad met zinnen.
Kies telkens het juiste woord en omcirkel dat met potlood.
Na 10 minuten krijg je de antwoorden te zien.
invuloefening: Rood is correct
In 1515 werd Koenraad Karel V landsheer van de Nederlanden. Uiteindelijk had hij vrijwel alle gewesten in handen. In de gewestelijke Raden Staten zaten de edelen, de geestelijken en afgevaardigden van de dorpen steden. Ze stemden in met belastingen als de vorst hun vergunningen privileges bevestigde. De landvoogdes bestuurde namens de landsheer de Nederlanden als hij dronken afwezig was. In ieder gewest benoemde hij een commissaris stadhouder. De Bourgondische en Habsburgse vorsten wilden het bestuur particulariseren centraliseren.
Vervolg antwoorden invuloefening Rood is correct
In de Staten-Nationaal Staten-Generaal zaten afgevaardigden van alle gewesten. Om ervoor te zorgen dat al zijn onderdanen hetzelfde geloof hadden, vaardigde de landsheer plakkaten uit tegen katholieken protestanten. Zijn zoon Ferdinand Filips II voerde hetzelfde beleid. Bovendien vertrok hij naar Duitsland Spanje. Er kwam steeds meer onrust. De edelen boden het Bloedplakkaat Smeekschrift aan. Margareta gaf de inquisiteurs opdracht voorlopig nog strenger minder streng te zijn.
