2. De Grote Oorlog
Feniks, Geschiedenis Werkplaats, Memo, Saga
Lesduur is: 50 minIntroductie
Instructies
Onderdelen in deze les
Feniks, Geschiedenis Werkplaats, Memo, Saga
Leerdoel
3. Je kunt de bedoeling en het effect van het Von Schlieffenplan uitleggen.
4. Je kunt de aspecten noemen die voor de soldaten het leven aan het front zwaar maakten.
Nakijken huiswerk
Werkwijze:
1. Context
2. Spotprent (kijken, lezen, verklaren, samenvatten)
Tekenaar
Huiswerk
Deze les: maken opdracht 6, 7 en 8
Volgende les: Uitwerken leerdoelen 5 t/m 7 van par 1.3
Opdracht 7
De context: militairisme en MI
De spotprent
A. Kijken (zonder uitleggen) : poppetjes met Duitse helmen. Soldaten. Wereldbol.
Lezen: AK les. 5 continenten
B. Verklaren: Soldaten staan voor Duitsland. De AK les laat zien hoe Duitsland tegen hun land aankijkt en tegen de rest van Europa.
C. Samenvatten: AK les door Duitsland. Duitsland gelooft dat heel Europa hun land (zou moeten) zijn.
3. Tekenaar: spottend? Welke taal? Nationaliteit tekenaar? Wat weet je van dat land?
Opdracht 8
a. Modern imperialisme: De grootmachten maken ruzie over de verdeling van China. Iedereen wil een gedeelte toevoegen aan zijn eigen wereldrijk
b. Nationalisme. Door het nationalisme nemen de landen een vijandige houding ten opzichte van elkaar aan.
c. Rusland en Frankrijk: de vrouw die Frankrijk voorstelt legt haar hand op de schouder van de Russische tsaar.
De Eerste Wereldoorlog
1.3 Het verloop van de oorlog
Opdracht 6
Context: 19 eeuw: militairisme, wapenwedloop, modern imperialisme, balance of power, nationalisme, bondgenootschappen
Spotprent: kijken (grote man, Afrika, benen wijd), lezen (bron 1 pag. 7)
Tekenaar: onbekend. Punch: humoristisch en satirisch weekblad. Waarschijnlijk dus negatief
Wij gaan winnen!
Overal in Europa is er veel enthousiasme om te gaan vechten én vertrouwen om te winnen:
met Kerst zijn we weer thuis!
Deze oorlog is goed:
ein frischer fröhlicher Krieg
Bondgenootschappen tijdens WO1
Centralen tegenover de Geallieerden
Centralen: Duitsland en zijn bondgenoten (Triple Alliantie)
Geallieerden: Frankrijk en zijn bondgenoten (Triple Entente)
Von Schlieffenplan
Duitsland was ingesloten tussen twee vijanden: Frankrijk en Rusland
Om een tweefrontenoorlog te voorkomen wilden de Duitsers met dit plan eerst snel Frankrijk uitschakelen, om daarna Rusland te kunnen verslaan
Loopgravenoorlog
Het Von Schlieffenplan mislukt: de opmars van Duitsland loopt vast in Noord-Frankrijk en België
Aan beide kanten van het front worden loopgraven gegraven
Loopgraven (1)
De wapens zijn zo krachtig geworden, dat vechten op een open veld zelfmoord zou zijn
Loopgraven zorgen voor meer beschutting
In totaal wordt er aan het Westfront 40.000km aan loopgraven aangelegd
Loopgraven (2)
De loopgraven zijn gegraven in een zig-zag-vorm: hiermee voorkom je dat een inslag van een granaat (nog meer) slachtoffers kan maken
Om aanvallen moeilijker te maken wordt gebruik gemaakt van mijoenen kilometers prikkeldraad
Loopgraven worden uitgebreid met complete ondergrondse kamers
Loopgraven (3)
Generaals geloven dat massale aanvallen vanuit de loopgraven effectief zijn. Dit is maar zelden het geval: soldaten worden kannonenvoer
Het gebied tussen de loopgraven wordt in vier jaar tijd compleet omgeploegd. Er ontstaat een niemandsland
Vier jaar lang vanuit de loopgraven kijken naar
hetzelfde stuk, kapotgeschoten, niemandsland...
Video + opdracht
Nieuwe wapens
Om de loopgravenoorlog te doorbreken worden uitvindingen gedaan die zorgen voor nieuwe wapens.
Naast generaals bepalen ook steeds meer wetenschap en techniek het verloop van de oorlog.
De Eerste Wereldoorlog wordt 'de oorlog van de uitvinders'
Luchtschepen
Om het slagveld beter te kunnen observeren, gebruikte men luchtschepen om de ligging van de vijandelijke loopgraven te achterhalen.
Behalve voor observatie werden Zeppelins (type Duitse luchtschepen) ook gebruikt voor bombardementen (op Antwerpen en Londen)
Gifgas
Gif- of strijdgassen moesten ervoor zorgen dat de vijand, in paniek, de loopgraven zouden verlaten
De meeste gasaanvallen waren door het gebruik van gasmaskers steeds minder dodelijk voor de soldaten, maar zorgde voor brandwonden, tijdelijke blindheid en angst
Vliegtuigen
Om voor een echte doorbraak in de oorlog te zorgen, zijn de eerste vliegtuigen nog te primitief.
Toch beleeft de wereld de eerste luchtgevechten en bombardementen.
Vlammenwerpers
Net als gifgas moet de vlammenwerper voor paniek bij de vijand zorgen.
Brandende benzine wordt, soms over afstanden van honderden meters, over het slagveld gespoten
Tanks
Hoe kom je levend bij de loopgraven van de vijand? Bouw een rijdend stalen harnas om je heen!
Omdat de ontwikkeling ervan zeer geheim was, gebruikten de Britten de term 'tank', van watertank. Zelfs de arbeiders geloofden dat ze mobiele watertanks maakten.
Duikboten
Duikboten bestonden al sinds de 19e eeuw, maar in de Eerste Wereldoorlog werden ze voor het eerst (met name door Duitsland) massaal ingezet.
Het westelijke front
Zo'n 650km lang. Liep van Zwitserland tot België
Deze wijzigt de volgende oorlogsjaren nauwlijks
Verdun en de Somme
Doel: beslissende slag, doorbraak in vastgelopen oorlog
Britten-Duitsers bij de Somme
Duitsers-Fransen bij Verdun
Beide slagen duurde minder als een jaar. twee miljoen doden.
Soldaten klakkeloos ingezet. Generaals niet geschikt en luisterden slecht naar ondergeschikten.
Gevolgen
De nieuwe wapens en oorlogsvoering laten zichtbare en onzichtbare verwondingen achter
Van de mannen met de kapotgeslagen gezichten...
...tot zware psychische klachten, vaak omschreven als Shellshock
Video
Shellshock
Vóór en ná:
om de verminkte mannen toch nog een leven te kunnen bieden...
...werd driftig geëxperimenteerd met plastische chirurgie en maskers
Trench Foot
Omdat de soldaten langdurig met dezelfde laarzen en sokken in de vocht en modder moeten staan, gaan hun voeten opzwellen, infecteren en vervolgens afsterven.
Meestal is amputatie de enige oplossing voor loopgraafvoeten
Keerpuntjaar 1917
“Als we nu onbeperkte duikbootoorlog voeren, zal Engeland binnen vijf maanden op zijn knieën liggen.”
Onbeperkte duikbotenoorlog (1917)
Om zo effectief mogelijk van zijn onderzeeërs gebruik te kunnen maken, besloot Duitsland namelijk om vanaf 1 februari 1917 ieder schip in Atlantische wateren zonder waarschuwing vooraf aan te vallen
De Verenigde Staten
raken betrokken bij de oorlog april 1917
Oorzaken
Het liefst zouden de Amerikanen niets met deze 'Europese' oorlog te maken willen hebben, maar...
...inmiddels is het 8e schip door de Duitsers getorpedeerd...
...en is ontdekt dat de Duitsers bezig zijn met het ophitsen van Mexico en Japan tegen de VS (Zimmerman-telegram)
Hoewel de Amerikanen pas vanaf augustus 1918 meevechten,
geven de enorme hoeveelheid nieuwe soldaten en wapens
de doorslag.
"Duitsland stelt een bondgenootschap met Mexico voor, mocht de VS in de oorlog stappen, en belooft Mexico steun om Texas, New Mexico en Arizona terug te krijgen"
Het Zimmerman-Telegram
Video
Het Klokhuis maakt geschiedenis:
De Eerste Wereldoorlog
De Eerste Wereldoorlog
2. De Grote Oorlog
Planning
Huiswerk
Herhaling
Uitleg
Video
Opdracht
Huiswerk
Deze les: geen
Volgende les: Huiswerk volgende les 1.3: WB 5, 7 en 9
De Eerste Wereldoorlog
2. De Grote Oorlog
Planning
Huiswerk
Herhaling
Uitleg
Opdrachten
Aan de slag met huiswerk!
Huiswerk
Deze les: Huiswerk 1.3: WB 5, 7 en 9
Volgende les: Lezen 1.4 en uitwerken leerdoelen par. 1.4
Vorige les, nu afmaken
AHD
Deze les
Verdergaan uitleg "omstandigheden op het front"
Vaardigheid: representiviteit ( J )
De Eerste Wereldoorlog
2. De Grote Oorlog
Gevolgen
De nieuwe wapens en oorlogsvoering laten zichtbare en onzichtbare verwondingen achter
Van de mannen met de kapotgeslagen gezichten...
...tot zware psychische klachten, vaak omschreven als Shellshock
Planning
•Huiswerk
•Leerdoelen
•Uitleg
•Planning komende lessen
•Aan de slag
Lesson title
Learning objective
Representativiteit
Je kunt bepalen of een bron representatief is.
Representativiteit betekent dat een bron geen uitzondering is, maar in meer gevallen of voor meer personen geldt.
Je bepaalt de representativiteit van een bron door de bron te vergelijken met andere informatie uit die tijd.
Voorbeelden
Eén man in de middeleeuwen schreef in zijn dagboek:
"Het regent hier elke dag!"
→ Maar in andere bronnen staat dat het die maand juist heel droog was.
Conclusie: deze bron is niet representatief. Hij had gewoon pech met het weer.
Voorbeeld 2
Tien verschillende soldaten uit de Eerste Wereldoorlog schreven in brieven dat de loopgraven heel smerig en nat waren.
→ Ze komen uit verschillende legers en verschillende plekken.
Conclusie: deze informatie is wel representatief. Het gold voor heel veel soldaten.
Voorbeeld 3
en rijke vrouw in de 18e eeuw schrijft:
"Iedereen eet elke dag taart bij het ontbijt."
→ Andere bronnen vertellen dat gewone mensen vaak alleen brood of pap hadden.
Conclusie: haar bron is niet representatief. Zij was gewoon rijk.
Zelf aan de slag
Werkboek opdracht 6 paragraaf 1.3
Hoe? Helemaal stil
Klaar? Aan de slag met huiswerk volgende week.
Vraag? Steek je vinger op.
Nakijken
a. Ze vindt het vreselijk/zielig: Vreselijke toestand, veel huilende vrouwen. Ma was er naar van, had haast een Belgische dame meegenomen.
b. Ze wil ze liever weer weg hebben: Er zal wel veel overdreven zijn, maar er is gemeen volk onder. Waren ze maar weg, wij hebben zelf ook al niet teveel eten.
c. Door de houding van de Belgen, door het ongemak dat ze van hen hadden terwijl ze het zelf al niet breed hadden.
d. Er is geen reden daaraan te twijfelen, maar je kan het niet echt weten.
De Eerste Wereldoorlog
2. De Grote Oorlog
