thema 5 Erfelijkheid en evolutie
5.2 Chromosomen en genen
thema 5 Erfelijkheid en evolutie
5.2 Chromosomen en genen
Planning
Voorkennis ophalen
Uitleg basisstof 2
Zelfstandig werken
Afsluiting
Hierna volgen 4 vragen over de les vorige les.
Wat is genotype
Alles wat jou aangeleerd is
Alle informatie in je DNA
Wat zijn erfelijke eigenschappen?
Alles wat je leert van je ouders
Erfenis die jou wordt nagelaten door je ouders
Eigenschappen die je hebt geerfd van je ouders
Hoe noemen we alle uiterlijke eigenschappen van een organisme?
Fenotype
Genotype
Hoeveel chromosomen heeft de mens?
23
46
12
40
Leerdoelen
Je kunt beschrijven hoe elk van de ouders 50% van de chromosomen levert.
Je kunt benoemen dat bij mensen het geslacht wordt bepaald door de geslachtschromosomen.
Bevruchting en celdeling: 50 % moeder + 50 % vader
5.2 Chromosomen en genen
Een cel van een mens bevat 46 chromosomen (= 23 van je vader + 23 van je moeder); 23 paar chromosomen.
De twee chromosomen van een paar
zijn aan elkaar gelijk.
Ze hebben informatie voor
dezelfde erfelijke eigenschappen.
Gen (genen)
Ieder mens heeft duizenden erfelijke eigenschappen.
De chromosomen van elke cel bevatten de informatie voor al deze erfelijke eigenschappen.
Een gen is een deel van een chromosoom met de informatie voor
1 erfelijke eigenschap (bijvoorbeeld oogkleur of haarkleur).
In de afbeelding links zie je chromosomen en genen in een lichaamscel.
De blauwe lijnen zijn chromosomen.
De genen zijn weergegeven met verschillende vormen.
Elke vorm is een gen van een bepaalde eigenschap.
Je ziet dat er telkens twee chromosomen aan elkaar gelijk zijn. Ze vormen een chromosomenpaar.
Daardoor komen ook de genen in paren voor: de genenparen.
5.2 Chromosomen en genen
De chromosomen in 1 celkern bevatten alle informatie voor alle erfelijke eigenschappen.
Bij elke celdeling worden de chromosomen gekopieerd.
Elke nieuwe cel krijgt dus dezelfde chromosomen.
Daardoor bevat elke lichaamscel dezelfde erfelijke informatie.
Aan de slag
Thema 5
Basisstof 2
Opdracht 1 t/m 9
Michelle en Nico praten over chromosomen. Michelle zegt dat chromosomen lange, dunne draden zijn. Nico zegt dat chromosomen veel genen bevatten. Wie heeft, of wie hebben gelijk?
alleen Nico
alleen Michelle
zowel Nico als Michelle
In welke cel zijn de chromosomen en genen juist getekend?
Cel 1
Cel 2
Cel 3
Cel 4
In geslachtscellen komen chromosomen en genen ......
Enkelvoudig voor
In paren voor
Zet in de juiste volgorde van KLEIN naar GROOT:
cel - chromosoom - DNA - gen
gen - chromosoom - DNA - cel
gen - chromosoom -cel - DNA
gen - DNA - chromosoom - cel
En nu?
- opdrachten 5.2 (1 t/m 9)
klaar?
- woordzoeker
klaar?
- video erfelijkheid (link ItsLearning)
klaar?
- Test jezelf 5.2