5 tso - Storia Classic - Intro Verlichting 2425.pptx

B. Politieke kenmerken van de 19de eeuw

Introles – de Verlichting

1 / 19
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 19 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

B. Politieke kenmerken van de 19de eeuw

Introles – de Verlichting

0 Intro

Taliban slaan hardhandig protestbetoging van enkele tientallen Afghaanse vrouwen uit elkaar

In de Afghaanse hoofdstad Kaboel hebben een veertigtal, veelal ongesluierde, vrouwen betoogd voor meer rechten. De manifestatie werd erg brutaal uiteengejaagd door de taliban die in de lucht schoten en de vrouwen sloegen met geweerkolven. Maandag is het precies een jaar geleden dat de taliban opnieuw aan de macht kwamen in Afghanistan.

Jos De Greef

Eén jaar na de val van Kaboel: hoe gaat het leven in Afghanistan onder "Taliban 2.0"?

Een jaar geleden stortten de Afghaanse regering en het leger als een kaartenhuis in elkaar en namen de extremistische talibanrebellen de macht over in Kaboel. Anders dan onder hun eerste regime in de jaren 90 beloofden de talibanleiders dat ze rechten van vrouwen en minderheden zouden respecteren en dat Afghanistan geen basis meer zou zijn voor internationale terreur. Een jaar later lijkt het vooral om loze beloften te gaan, al is niet alles hetzelfde als het eerste bewind van de taliban (1996-2001). 

- inspraak in bestuur: stemmen

- godsdienstvrijheid

- gelijkheid tussen mensen

Ancien régime

- geen inspraak/ vorst domineert

- standensamenleving

- verstrengeling van troon en altaar

Probleemstelling:


Vanwaar komen al die ideeën van democratie en vrijheid die wij vanzelfsprekend vinden vandaan?

Basis: de filosofische stroming ‘Verlichting’

‘verlichte’ manier van denken

ca. 1650

ca. 1800

de Verlichting

Opbouw van de les

  1. Wat is “De Verlichting”

  2. De Verlichting omvat alle aspecten van het leven

  3. Revoluties als gevolg van “het verlichte gedachtengoed”

0.1 Wat is ‘de Verlichting’?

0.1.1 Basisidee/mensbeeld van de Verlichting

Zie doc 1 – I. Kant

De mens is een redelijk (rationeel) wezen dat zich persoonlijk en in alle vrijheid moet kunnen ontwikkelen.

M.a.w. de verlichte filosofen ….

 groot vertrouwen in de rede en menselijk verstand

 klemtoon op vrij gebruik van het verstand

 verklaren werkelijkheid vanuit verstand

0.2 De Verlichting omvat alle aspecten van het leven

In Europa – ontstaan van ontmoetingsplaatsen

 uitwisselen van kennis

 voeren van discussies over nieuwe denkbeelden

Deelnemers:

intellectueel ingesteld

uit burgerij en adel

Het Salon van Madame Geoffrin, 1812

o.a. Salon

0.2.1 Ideeën van de Verlichting op politiek vlak

Zie doc 2-3

Verhouding tussen machthebbers en het volk

Lodewijk XIV, Franse vorst

1661 - 1715

= ancien régime

= ABSOLUUT VORST

basis huidige democratie

  • ‘Nieuwe staatsopvatting’

  • gelijkheid

  • individuele vrijheid

  • Verzet van verlichte filosofen tg absolutisme en machtswillekeur

  • Kenmerken van de ‘nieuwe staatsopvatting’:

1. rechtsstaat (cfr. Locke)

basisregels van de samenleving/rechten van de burgers = grondwet

2. volkssoevereiniteit (cfr. Locke)

macht berust bij het volk

3. scheiding der machten

(cfr. Montesquieu)

0.2.2 Ideeën van de Verlichting op economisch vlak

Verlichting: streven naar een zeer grote vrijheid om te ondernemen

Laissez faire, laissez passer

→ geen beperkingen

→ geen inmenging

= basis voor economisch liberalisme (19de eeuw)

Economie in ancien régime: sterke regelgeving door ambachten en gilden

0.2.3 Ideeën van de Verlichting op sociaal vlak

Cfr. Locke:

gelijkheidsprincipe

= ieder mens is gelijk

ancien régime:

standensamenleving

(geboorte)

0.2.3 Ideeën van de Verlichting op cultureel vlak

- aantasting macht Kerk

- godsdienstvrijheid - persvrijheid

- uitgave van eerste grote encyclopedieën

cfr. Diderot en d’Alembert

- nieuwe opvatting over opvoeding cfr. Rousseau

- onderwijs voor gewone volk

strijd tegen analfabetisme

Ideeën van de Verlichting

einde ancien régime

basis uitgangspunten

Westerse samenleving

0.3 Revoluties als gevolg van “het verlichte gedachtengoed”

0.3.1 Amerikaanse Revolutie

- onafhankelijkheidsverklaring

- 1776

- < principe van vrijheid en

gelijkheid

- republiek

(zie begrippenlijst)

De Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring, opgesteld door o.a. de Founding Fathers Thomas Jefferson en Benjamin Franklin. De verklaring was sterk geïnspireerd door de ideeën van de Verlichting, getuige de zin: […] All Men are created equal, they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty, and the pursuit of Happiness.

→ volkssoevereiniteit

→ volkssoevereiniteit

0.3.2 Franse Revolutie

Verschillende problemen/oorzaken:

  • Armoede bij gewone bevolking (hoge graanprijzen door misoogsten, ec. crisis, hoge belastingen…)

  • Sociale ongelijkheid

Gevolg: Franse Revolutie

Franse revolutionair

Verklaring van de rechten van de Mens en de Burger

Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid

Europese vorstenhuizen daveren van hun troon