Thema 10 DNA
B1
Bouw en functie van DNA
Thema 10 DNA
B1
Bouw en functie van DNA
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is het handig om te leren over DNA?
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is DNA belangrijk?
DNA bevat de instructies voor al het leven.
De code van het DNA geeft instructies over hoe eiwitten gevormd worden, die een sleutelrol spelen in groei, ontwikkeling en gezondheid.
DNA bepaalt hoe je eruit ziet (haarkleur), maar ook de erfelijke ziekten die je zou kunnen hebben.
Deze slide heeft geen instructies
Wat kan je allemaal doen met DNA?
denk vanuit verschillende perspectieven:
Evolutionair, Medisch, Ethisch, Technologisch, Persoonlijk, Functioneel, Vergelijkend perspectief, Bouw en werking
Deze slide heeft geen instructies
Evolutionair perspectief: Verandering van soorten
Medisch perspectief
Ethisch perspectief
Technologisch perspectief
Persoonlijk perspectief
Functioneel perspectief
Vergelijkend perspectief
Bouw en werking
Genetische variatie
Aanleg voor ziekte, Embryonaal onderzoek, Genetische modificatie, Vader onbekend
Genetische modificatie, Klonen, Testen op dieren
Forensich onderzoek, PCR
Stamboom onderzoek, Fenotype
Informatie over al je eigenschappen
Dna vergelijken
Erfelijke eigenschappen, Wenskinderen/designer baby
toepassing: Hoe wordt DNA gebruikt
Deze slide heeft geen instructies
Toepassingen DNA
Forensisch onderzoek: CSI
Verwantschapsonderzoek
Genetische modificatie:
Planten met bepaalde eigenschappen
Dieren met bepaalde eigenschappen
Bacteriën met bepaalde eigenschappen
Onderzoek naar (erfelijke) ziekten
Testen op (erfelijke) ziekten
Productie van eiwitten
Productie van stoffen die m.b.v. enzymen gemaakt kunnen worden
Virusidentificatie
Deze slide heeft geen instructies
Welk percentage van jouw DNA is precies hetzelfde als ieder ander persoon (met hetzelfde aantal X-chromosomen) op deze aarde?
0,1% verschillend DNA mensen
Hoeveel procent van jouw DNA is hetzelfde als dat van een chimpansee?
98%
Hoeveel procent van jouw DNA komt overeen met dat van een bananenplant?
50%
Leerdoelen
Je kunt de bouw en functie van DNA beschrijven
Je kent verschillende typen DNA
Je weet het verschil tussen coderend DNA en niet-coderend DNA
Deze slide heeft geen instructies
Guanine (G)
enkelstrengs DNA
basenparing
basenpaar
dubbelstrengs DNA
helixstructuur
sequentie
gen
niet-coderend DNA
repetitief DNA
DNA
genoom
kernDNA
mtDNA
plasmiden
nucleinezuur
nucleotide
desoxyribose
Adenine (A)
Thymine (T)
Cytosine (C)
Begrippen B1 De bouw en functie van DNA
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Genoom -
al het DNA in de cel
Prokaryoot = cel zonder kern, bijvoorbeeld een bacterie
Bij een prokaryoot ligt het DNA in het cytoplasma als een cirkel (circulair DNA).
Daarnaast bevat een bacterie vaak ook korte stukjes circulair DNA (plasmide).
Deze slide heeft geen instructies
Genoom - al het DNA in de cel (2)
Eukaryoot - cel met een kern bijvoorbeeld plant, dier, schimmel
Genoom dierlijke cel:
- kernDNA
- mitochondriaal DNA (mtDNA)
Genoom plantaardige cel:
- kernDNA
- mitochondriaalDNA (mtDNA)
- DNA in bladgroenkorrels
Deze slide heeft geen instructies
Endosymbiose theorie
Deze slide heeft geen instructies
= alle erfelijke informatie in een cel
Deze slide heeft geen instructies
= alle erfelijke informatie in een cel
Deze slide heeft geen instructies
DNA - DesoxyriboNucleicAcid - Desoxyribonucleïnezuur
DNA is opgebouwd uit 4 verschillende bouwstenen (nucleotide): A,C,T,G (6.000.000 bp,
ongeveer 20.000 genen)
Elk nucleotide is opgebouwd uit
drie onderdelen:
1. fosfaatgroep
2. desoxyribose (suiker)
3. stikstofbase
Deze slide heeft geen instructies
Nucleotide --> Fosfaatgroep + Desoxyribose + Stikstofbase (A/T/C/G)
bouwsteen van DNA
Geen Scheikunde: hoofdstuk 9 van de syllabus Chemie voor biologen
Deze slide heeft geen instructies
Bouw van DNA
Purine: 2-ring structuur
Adenine en Guanine
Pyrimidine: 1-ring-structuur:
Cytosine en Thymine
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
DNA structuur
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Watson and Crick, 1953
Vaak ongenoemd Franklin Roosevelt, röntgendiffractie
37-jarige leeftijd overleden eierstokkanker
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
DNA-sequentie
Een DNA-molecuul past in een celkern door de compacte vorm, het is rond histonen gewikkeld.
Een aantal histonen met DNA eromheen = nucleosoom. De volgorde waarin nucleotiden in een DNA-molecuul zijn gerangschikt: de sequentie
Deze slide heeft geen instructies
Niet-coderend DNA
Mens: ongeveer 98,5% van genoom bestaat uit niet-coderend DNA.
Dit DNA heeft een regulerende functie
een deel bestaat uit repetitief DNA (herhalingen van korte nucleotidesequenties)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
human genome project 2003 pangenoom project 2023 (47 pers.)
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Je kunt de bouw en functie van DNA beschrijven
Je kent verschillende typen DNA
Je weet het verschil tussen coderend DNA en niet-coderend DNA
Deze slide heeft geen instructies
Maak overzicht (samenvatting/begrippen/ mindmap) opdracht 1 t/m 4, 7, 8, 12
van B1
De overige vragen wel maken voor de toets in periode 4
Deze slide heeft geen instructies
Extra uitlegvideo
Wanneer je nog een andere uitleg wilt over de bouw en de functie van het DNA...
Kies uit YourBiology, NGbiologie of Ruud Lekkerkerk
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies