V5 Thema 4 DNA B1 De bouw en functie van DNA

Thema 10 DNA


B1 

Bouw en functie van DNA 


1 / 39
volgende
Slide 1: Tekstslide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

In deze les zitten 39 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Thema 10 DNA


B1 

Bouw en functie van DNA 


Deze slide heeft geen instructies

Waarom is het handig om te leren over DNA?


Deze slide heeft geen instructies

Waarom is DNA belangrijk?

  • DNA bevat de instructies voor al het leven.

  • De code van het DNA geeft instructies over hoe eiwitten gevormd worden, die een sleutelrol spelen in groei, ontwikkeling en gezondheid.

  • DNA bepaalt hoe je eruit ziet (haarkleur), maar ook de erfelijke ziekten die je zou kunnen hebben.

Deze slide heeft geen instructies

Wat kan je allemaal doen met DNA?

denk vanuit verschillende perspectieven:

​

Evolutionair, Medisch, Ethisch, Technologisch, Persoonlijk, Functioneel, Vergelijkend perspectief, Bouw en werking

Deze slide heeft geen instructies

  • Evolutionair perspectief: Verandering van soorten​

  • ​​Medisch perspectief


​

  • ​​Ethisch perspectief
    ​

  • ​​Technologisch perspectief

  • Persoonlijk perspectief​

  • ​​Functioneel perspectief​

  • ​Vergelijkend perspectief​

  • ​Bouw en werking​

​

​

​

  • Genetische variatie


  • Aanleg voor ziekte, Embryonaal onderzoek, Genetische modificatie, Vader onbekend


  • Genetische modificatie, Klonen, Testen op dieren

  • Forensich onderzoek, PCR

  • Stamboom onderzoek, Fenotype

  • Informatie over al je eigenschappen

  • Dna vergelijken

  • Erfelijke eigenschappen, Wenskinderen/designer baby​

toepassing: Hoe wordt DNA gebruikt

Deze slide heeft geen instructies

Toepassingen DNA

Forensisch onderzoek: CSI

Verwantschapsonderzoek

Genetische modificatie:

Planten met bepaalde eigenschappen

Dieren met bepaalde eigenschappen

Bacteriën met bepaalde eigenschappen

Onderzoek naar (erfelijke) ziekten

Testen op (erfelijke) ziekten

Productie van eiwitten

Productie van stoffen die m.b.v. enzymen gemaakt kunnen worden

Virusidentificatie




Deze slide heeft geen instructies


Welk percentage van jouw DNA is precies hetzelfde als ieder ander persoon (met hetzelfde aantal X-chromosomen) op deze aarde?

0,1% verschillend DNA mensen


Hoeveel procent van jouw DNA is hetzelfde als dat van een chimpansee?

98%


Hoeveel procent van jouw DNA komt overeen met dat van een  bananenplant?

50%

Leerdoelen

  • Je kunt de bouw en functie van DNA beschrijven

  • Je kent verschillende typen DNA 

  • Je weet het verschil tussen coderend DNA en niet-coderend DNA

Deze slide heeft geen instructies




  • Guanine (G)

  • enkelstrengs DNA

  • basenparing

  • basenpaar

  • dubbelstrengs DNA

  • helixstructuur

  • sequentie

  • gen

  • niet-coderend DNA

  • repetitief DNA




  • DNA

  • genoom

  • kernDNA

  • mtDNA

  • plasmiden

  • nucleinezuur

  • nucleotide

  • desoxyribose

  • Adenine (A)

  • Thymine (T)

  • Cytosine (C)

Begrippen B1 De bouw en functie van DNA

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Genoom - 

al het DNA in de cel

Prokaryoot = cel zonder kern, bijvoorbeeld een bacterie

Bij een prokaryoot ligt het DNA in het cytoplasma als een cirkel (circulair DNA). 

Daarnaast bevat een bacterie vaak ook korte stukjes circulair DNA (plasmide). 

Deze slide heeft geen instructies

Genoom - al het DNA in de cel (2)

Eukaryoot - cel met een kern bijvoorbeeld plant, dier, schimmel



Genoom dierlijke cel:

- kernDNA

- mitochondriaal DNA (mtDNA)


Genoom plantaardige cel:

- kernDNA

- mitochondriaalDNA (mtDNA)

- DNA in bladgroenkorrels


Deze slide heeft geen instructies

Endosymbiose theorie

Deze slide heeft geen instructies

= alle erfelijke informatie in een cel

Deze slide heeft geen instructies

= alle erfelijke informatie in een cel

Deze slide heeft geen instructies

DNA - DesoxyriboNucleicAcid - Desoxyribonucleïnezuur

DNA is opgebouwd uit 4 verschillende bouwstenen (nucleotide): A,C,T,G (6.000.000 bp, 

ongeveer 20.000 genen)

Elk nucleotide is opgebouwd uit

drie onderdelen:

1. fosfaatgroep

2. desoxyribose (suiker)

3. stikstofbase 

Deze slide heeft geen instructies

Nucleotide --> Fosfaatgroep + Desoxyribose + Stikstofbase (A/T/C/G)


bouwsteen van DNA

Geen Scheikunde: hoofdstuk 9 van de syllabus Chemie voor biologen

Bouw van DNA

Purine: 2-ring structuur

Adenine en Guanine


Pyrimidine: 1-ring-structuur:

Cytosine en Thymine

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

DNA structuur

Deze slide heeft geen instructies



Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Watson and Crick, 1953

Vaak ongenoemd Franklin Roosevelt, röntgendiffractie 



37-jarige leeftijd overleden eierstokkanker

Deze slide heeft geen instructies


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

DNA-sequentie

  • Een DNA-molecuul past in een celkern door de compacte vorm, het is rond histonen gewikkeld. 


  • Een aantal histonen met DNA eromheen = nucleosoom. De volgorde waarin nucleotiden in een DNA-molecuul zijn gerangschikt: de sequentie

Deze slide heeft geen instructies

Niet-coderend DNA

  • Mens: ongeveer 98,5% van genoom bestaat uit niet-coderend DNA. 

  • Dit DNA heeft een regulerende functie

  • een deel bestaat uit repetitief DNA (herhalingen van korte nucleotidesequenties)

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

human genome project 2003 pangenoom project 2023 (47 pers.)

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

  • Je kunt de bouw en functie van DNA beschrijven

  • Je kent verschillende typen DNA 

  • Je weet het verschil tussen coderend DNA en niet-coderend DNA

Deze slide heeft geen instructies

Maak overzicht (samenvatting/begrippen/ mindmap) opdracht 1 t/m 4, 7, 8, 12 

van B1

De overige vragen wel maken voor de toets in periode 4

Deze slide heeft geen instructies

Extra uitlegvideo


Wanneer je nog een andere uitleg wilt over de bouw en de functie van het DNA...


Kies uit YourBiology, NGbiologie of Ruud Lekkerkerk

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies