13.3 Transport
Paragraaf 13.3 Transport
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Paragraaf 13.3 Transport
LeerdoelenV
Vandaag
13.3 Transport uitleg
Oefenen
Afsluiten
De tracheeën (vervoer van lucht met zuurstof naar cellen - en koolstofdioxide van cellen naar buiten) zijn blauw gekleurd.
Bloed van insecten vervoert geen zuurstof en CO2. Bevat geen hemoglobine. Bloed vervoert wel: voedingsstoffen en afvalstoffen.
Plaatje hiernaast:
Blauw - tracheeën
Rood - bloedvatenstelsel, 1 bloedvat en een hart
1. Hart pompt bloed naar de kieuwen.
2 In kieuwen gaat zuurstof vanuit water in het bloed
3. Zuurstofrijke bloed stroomt vanaf kieuwen naar alle andere organen. Daar gaat zuurstof vanuit het bloed naar de cellen.
4. Vanuit verteringsstelsel komen voedingsstoffen in het bloed.
Welke kleur heeft het bloed van een insect
Rood
Oranje
Geel
Insecten hebben geen bloed
Zet in de juiste volgorde.
Hoe stroomt het bloed door het lichaam van een vis
Het hart pompt bloed naar de kieuwen
Via de kieuwen gaat O2-rijk bloed naar de organen
Vanaf de organen stroomt het CO2-rijk bloed naar het hart terug
Het hart pompt het CO2 rijkbloed naar de kieuwen
Geef 2 verschillen tussen het bloedsomloop van de mens en die van insecten.
Bloed mens stoomt voedingsstoffen en zuurstof, Bloed insect idem
Bloed mens stoomt alleen voedingsstoffen, Bloed insect stroomt alleen zuurstof
Bloed mens stoomt voedingsstoffen en zuurstof, Bloed insect alleen voedingsstoffen
Bastvaten
vervoeren water en organische stoffen
van blad naar de rest van de plant
liggen aan de buitenkant van een vaatbundel.
Houtvaten
Vervoeren water en mineralen van wortel naar blad
dikke celwanden
grote openingen
water omhoog gepompt door: worteldruk, capillaire werking, verdamping
Transport bij planten
Voortplanting
Bloem
Stengel
Wortel
Water en mineralen opnemen
Glucose maken
Blad
Stoffen vervoeren en stevigheid geven
Vul in wat bij A en B moet staan
Osmose: (A) beweegt altijd naar de plek met de (B) opgeloste stoffen.
A:water B: meest
A:water B:minste
A:opgeloste stoffen B:meeste
A:opgeloste stoffen B:minste
De concentratie opgeloste stoffen in de cel is ..... dan daarbuiten. (de cel is gekrompen)
lager
even hoog
hoger
Hartkamers samentrekken, stroomt bloed van achter naar voren. In de kop gaat het bloed uit het bloedvat en stroomt vrij door het lichaam. = open bloedsomloop
Planten
turgor
plasmolyse
grens
plasmolyse
Celwand is doorlaatbaar voor water én opgeloste stoffen
Bij celmembraan kan water naar binnen of naar buiten
opgeloste stof trekt water aan
Planten
Turgor: celmembraan drukt tegen de celwand.
De cel is stevig en rekt iets uit
Plasmolyse: De celmembraan laat los van de celwand
Als je sla in een bak water legt wordt het steviger, in dressing juist slapper. Leg uit hoe dit komt.
Petra maakt zoutoplossingen met oplopende concentraties. Ze weet niet meer of ze dit van links naar rechts of andersom had gedaan. Ze stopt frietjes van gelijke lengte in de bekers. De frietjes in de linker beker zijn het langst. Was hier de zoutconcentratie hoog of laag?
laag
kun je niet weten
hoog
Wortelharen nemen mineralen uit de bodem op in de cel. De concentratie in de cel is hoger dan in de bodem. Dit is een voorbeeld van
diffusie
osmose
actief transport
passief transport
Samenvatting
De stengel verbindt de wortels met de bladeren
Water (en opgeloste stoffen) moeten van de wortel naar de bladeren
Voedingsstoffen die gemaakt zij bij de fotosynthese moeten van de bladeren naar de wortels (en andere delen bv. vruchten en zaden)
Door de hele plant lopen transportbuisjes
We noemen dit vaten
Deze vaten zitten in groepjes bij elkaar ....
..... vaatbundels.
Het transport gaat dus in twee richtingen
Van beneden naar boven ....
..... water en mineralen via houtvaten
Van boven naar beneden ....
.... glucose en water via bastvaten
Oefenen 13.3 Transport
13.3 Transport opdrachten
Basis: 3, 4, 5, 7,8, 9, en 14 (begint op blz 129)
Uitdagend: 6, 7, 9, 10 en 13, 15, 17, 18, 19
Klaar: Maak de test jezelf (blz 155)
osmose: patat in demiwater/kraanwater/ zoutoplossing
osmose apparaat met membraan