Hoofdstuk 9: Verontrustende opvoedingssituatie

Hoofdstuk 9: Verontrustende opvoedingssituatie

6 OPBc - Pedagogiek

Mevrouw van Loon

2025-2026

1 / 16
volgende
Slide 1: Slide
newEditorPedagogiekSecundair onderwijsTechnisch secundair onderwijsLeerjaar 6

In deze les zitten 16 slides, met interactieve quiz en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hoofdstuk 9: Verontrustende opvoedingssituatie

6 OPBc - Pedagogiek

Mevrouw van Loon

2025-2026

BELANGRIJK

Problematische opvoedingssituatie (POS) = oude term


Verontrustende opvoedingssituatie (VOS) = nieuwe term

--> TE KENNEN


Wat is een VOS?

Betrekking op de omgeving, het welzijn en de situatie waarin het kind opgroeit


Indeling naarmate ernst/mate van verontrusting: 

zie volgende slide



Complexe problemen (multiprobleemgezin)

Complexe problemen = meerdere problemen binnen een gezin


Hangen vaak samen met maatschappelijke en/of culturele factoren


vb: kansarmoede, verslavingsproblematiek, psychische problemen, werkloosheid … 

Voorbeeld

Het gezin Janssens heeft het niet gemakkelijk. Moeder is werkloos en vader heeft een fysieke handicap door een werkongeval. Er zijn veel spanningen in huis door de financiële zorgen en door de frustraties die vader heeft over zijn handicap. De jongste dochter, Amalia (5 jaar), begrijpt niet goed wat er aan de hand is, maar merkt op dat haar ouders veel ruziemaken. De middelste dochter, Maaike (11 jaar), probeert iedereen zo goed mogelijk op te vangen en hun zorgen weg te nemen. De oudste zoon, Roy (15 jaar), daarentegen vertoont ander gedrag: hij spijbelt, steelt en is regelmatig boos om kleine dingen. De leerkrachten maken zich zorgen.


Voorbeeld

Het kan ook gaan om problemen die de integriteit van een kind ernstig schaden, zoals verwaarlozing, mishandeling, seksueel misbruik … 


Antonio (7 jaar) wordt elke ochtend door zijn mama naar school gebracht. De leerkrachten ruiken alcohol en merken dit ook als ze met haar praten. Antonio komt regelmatig met blauwe plekken naar school. De leerkrachten en het zorgteam schakelen het CLB in.

Invloed op zorgvrager

  • Gevoel dat ze aan hun lot worden overgelaten

  • Gevoel van leegte

  • Gevoel van gebrekkige betrokkenheid

  • Gevoel van afwijzing en minderwaardigheid


Brede waaier aan probleemgedrag mogelijk met verschillende oorzaken

Opdracht

In groepjes van 2-3

Wat zijn mogelijke oorzaken van spijbelen, stelen, slapen in de les en agressie?

Invloed op zorgvrager

  • Spijbelen: de opvoeders vinden een opleiding niet zo belangrijk, het kind of de jongere moet thuisblijven om voor een kleinere broer of zus te zorgen, het kind of de jongere wil aan andere dingen denken dan school …

  • Stelen: geen eten meehebben, gewoon een kick willen ervaren, iets stelen om het nadien te verkopen voor geld …

  • Slapen in de les: vermoeidheid door te laat gaan slapen wegens een gebrek aan regels en structuur, of omdat er eerst gezorgd moet worden voor de brussen en het huiswerk daarna pas gemaakt kan worden …

  • Agressie, snel boos worden, teruggetrokkenheid … door de gevoelens die het kind of de jongere ervaart en niet kan plaatsen




Invloed op het gezin

Vaak veel zorgverleners rond gezin, maar meestal worden afzonderlijke problemen aangepakt ipv geheel


Vraagt veel inzet en overleg (coördinerende rol kan nuttig zijn) 

Hulpmiddelen

Er zijn verschillende instanties waarbij een kind of jongere uit een VOS terechtkan: 

✓ JAC (jongerenadviescentrum);

✓ CLB (centrum voor leerlingenbegeleiding);

✓ TEJO (therapie voor jongeren);

✓ de vertrouwenspersoon op school.




Hulpmiddelen

Bij vermoeden van verwaarlozing, mishandeling of seksueel misbruik moet je steeds het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK) of het CLB inlichten.


Gespecialiseerde professionele zorgverlening kan verschillend van aard zijn:

✓ een plaatsing door de jeugdrechter in een instelling (woonondersteuning);

✓ therapie voor het kind en de ouders: gezinstherapie, psycholoog, ...


Orthopedagogisch handelen

Werken op maat!

Begeleidingsprincipes:

  • Structuur

  • Duidelijk en consequent zijn over afspraken en grenzen

  • Geleidelijkheid

  • Ontwikkelingsgericht werken

  • Oog voor affectie

  • Versterk sociale vaardigheden








Opdracht: infofiche organisatie

In groepjes van 3-4

1G1P - De Rotonde - Elegast - De Volte

30' werktijd - 15' bespreking


Infofiche