5.3 De sociale kwestie
5.3 De sociale kwestie
Zet de begrippen bij de juiste periode (vóór de industriële revolutie of industriële revolutie)?
Industriële revolutie
vóór de industriële revolutie
fabrieken
huisnijverheid
landbouw
stoommachine
slechte werkomstandigheden
stad
platteland
oorzaken industriële revolutie
gevolgen industriële Revolutie
Leerdoel
Aan het einde van de les kan je:
Uitleggen wat de sociale kwestie inhoud
Hoe de omstandigheden voor arbeiders verbeterd werden
Wat veranderde door sociale wetten
Het gedicht van de Vlaamse politicus en dichter Julius P. Vuylsteke (1836-1903)
De jongen is op zijn tiende jaar:
Noch lezen, noch schrijven kan gij, voorwaar;
Maar vader wint weinig, en moeder is ziek;
Het kind moet dus mede, naar de fabriek.
Als draadjesmaker wordt het geplaatst;
Te midden van t’werktuig, dat ronkt en dat raast;
‘Ach vader, t’is hier zo benauwd…’ Let op!
of anders grijpen de riemen uw kop!
‘Mijn oog is zo moede, mijn hoofd is zo zwaar…’
Let op, of de tanden grijpen uw haar!
‘Ach vader, ik voel mijn armen verlammen’
Let op, of ze geraken tussen de krammen!
De vader gebiedt, het kind zwijgt stil;
Welhaast wee klinkt een snerpende gil.
Bloed verft riemen en draden rood.
Het kind heeft geleden, het kind is… dood.
Omstandigheden arbeiders (o.a.)
(min.) 12-urige werkdag
niet veel loon => armoede
werk vaak gevaarlijk
kleine arbeiderswoningen
niet veel hygiëne (mogelijk)
ziekte-uitbraken
geen schoon drinkwater
Sociale Kwestie
Discussie over arbeidsomstandigheden
Overheid moet ingrijpen, ja of nee? En zo ja, hoe?
Vakbonden
Arbeiders verenigde zich per fabriek (en later per vakgebied) => vakbonden.
willen betere werkomstandigheden
willen eerlijke lonen
=> hieruit ontstaat nieuwe politieke stroming: socialisme
Vakbonden
stakingen, demonstraties en gesprekken met werkgevers -> doelen zo bereiken
eerste succesvolle vakbond in NL: Diamantslijpers in A'dam.
Socialisme
Ideologie dat streeft naar gelijkheid (gelijkwaardigeheid) in de samenleving en vooral opkomt voor de armen.
sociaaldemocraten: via politiek doelen bereiken
communisten/ Marxistisch socialisme: via geweld doelen bereiken
Communisme
stroming binnen socialisme
geen klassen, geen privébezit
alles in handen van de staat - staat moet zorgen voor gelijkheid
doelen bereiken door gewelddadige opstand arbeiders
Sociale wetten
Ook een aantal liberalen zagen dat er iets nodig was voor de arbeiders.
De eerste sociale wetten komen om arbeiders te beschermen.
Het Kinderwetje van Van Houten is de eerste sociale wet.
Sociale wetten zijn ...
Wetten die de leef- en werkomstandigheden van arbeiders verbeteren.
Wetten die er voor zorgen dat arbeiders beter samenwerken.
Wetten die zorgen dat fabriekseigenaren meer rechten krijgen.
Wetten die de relatie tussen overheid en arbeiders vastleggen.
De Sociale kwestie ging over:
De omgangsvormen tussen de mensen uit de verschillende zuilen.
Het verbod van de regering om te staken.
De strijd om algemeen kiesrecht.
Het verbeteren van de levensomstandigheden van de arbeiders.
Wat hoort bij socialisme?
Gelijkheid, algemeen kiesrecht, verdeling rijkdom
Gelijkheid, geloof, ieder voor zich, algemeen kiesrecht
Arbeiders, geloof, armoede, sociale kwestie
Arbeiders, vereniging, schoolstrijd, overheid
Welke twee soorten van socialisme ontstonden uit het socialisme?
communisme en socialisme
sociaal-democratie en communisme
sociaal-democratie en socialsime
sociaal-democratie en socialisme