3.4 De Holocaust
De tijd van Wereldoorlogen
3.4 De Holocaust
De tijd van Wereldoorlogen
Leerdoelen
Je kan uitleggen welk antisemitisme er was in Duitsland
Je kunt uitleggen hoe joodse Duisters werden vervolgd.
Je kan uitleggen hoe Joden in Europa werden vermoord.
Je kan uitleggen hoe joodse Nederlanders werden vervolgd.
Personen in deze paragraaf
Anne Frank
Joods meisje
in Nederland
Antisemitisme
Jodenhaat geen nieuw verschijnsel.
Discriminatie > het anders behandelen van een individu of een groep mensen omdat ze anders zijn dan de meerderheid.
Racisme > rassenhaat, iemand met een andere huidskleur, etnische achtergrond, nationaliteit of geloof minder of geen rechten mag hebben.
Beide van toepassing bij Joden in nazi Duitsland.
Anti-joodse wetgeving
Jaren 30: geen ambtenaar, niet trouwen met niet joden, burgerrechten verloren ze.
1938: kristallnacht > veel ruiten van joodse scholen en joodse winkels ingegooid.
Veel joden vluchten op dat moment uit Duitsland.
Jodenster > joden moesten voor iedereen zichtbaar zijn. Ze mochten ook veel openbare ruimtes niet in. meer in.
Vervolgingen vanaf 1933
Na de machtsovername van Hitler in 1933 werden joodse Duitsers systematisch gediscrimineerd, getreiterd en geïsoleerd. Dit ging gepaard met veel geweld.
Propaganda zorgde ervoor dat de Duitsers geloofden in de rassenleer van de nazi’s.
De anti-joodse houding zorgde ervoor dat veel Joden Duitsland ontvluchtte.
Discriminatie
Isolatie
Deportatie
Endlösing
Er is een ‘stappenplan’ zichtbaar van de praktijken van de Nazi’s die leiden tot de ‘Endlösung’ (Eindoplossing)
Isolatie
Over naar isolatie: afzondering van de Joden uit het openbare leven.
Door:
Opsluiting van Joden in ‘hun’ wijken (getto’s) en
Het verplicht stellen van de Jodenster
Deportatie
Gedachten over deportatie: ‘Emigratie’ naar Palestina of Zuid-Amerika, of naar Madagascar.
Er werden razzia’s gehouden: hierbij werden velen Joden opgepakt en weggevoerd naar kampen.
Vanuit die kampen werden de Joden vaak weer verder vervoerd naar vernietigingskampen in Oost-Europa.
Eliminatie
Voor de nazi’s was er uiteindelijk maar één ‘oplossing’ voor het Joodse probleem: het systematisch doden van deze groep.
Het vermoorden van de Joden begon met de zogenoemde Einstatzgruppen
Eliminatie
Tussen augustus – december 1941 hebben de Einsatzgruppen ongeveer 500.000 Joden gedood, met name in Estland, Letland, Litouwen, Oekraïne.
In december 1941 was 80% van de Joden in Litouwen vermoord. In het opvolgende jaar volgden de meerderheid van de Joden in (West)-Oekraine en Wit-Rusland. Daarnaast kwam ook een groot aantal Joden in Roemenië om.
In totaal kwamen ongeveer 1 miljoen Joden op deze wijze om.
Endlösing
Endlösung: de ‘eindoplossing’: Uitroeien Joodse volk in Europa door middel van vernietigingskampen.
Rond november 1941 werden de 1e vernietigingskampen actief.
20 jan 1942 Wannsee-conferentie: officiële besluit tot Endlösung.
Er kwamen verschillende soorten kampen: werkkampen, gevangeniskampen, doorvoerkampen en vernietigingskampen.
Concentratie kampen
Kampen met als doel zoveel mogelijk Joden en zigeuners te vermoorden middels de gaskamer; de beruchtste zijn Majdanek, Sobibor en Treblinka
Kampen die zowel vernietigingskamp als werkkamp waren; belangrijkste Auschwitz-Birkenau.
Concentratie kampen
Werkkampen met zulke zware arbeid dat het slachtoffers maakt: Maulthauser (Oostenrijk) en Natzweiler (Frankrijk)
Vooral de kampen voor de Russische krijggevangenen leken veel op de vernietigingskampen: ruim de helft van de bijna 6 miljoen Russische krijggevangenen kwam in deze kampen om.
De Holocaust
1942 > Wannseeconferentie > hierin werd de definitieve oplossing bedacht voor het jodenvraagstuk > “endlosung”.
Hier werd als oplossing bepaald dat het joodse volk moest worden vernietigd.
Hier plande ze dus een volkenmoord > genocide.
Deze genocide is de holocaust genoemd.
Joden in Nederland
In 1940 woonden er ongeveer 160.000 Joden in Nederland.
Vanaf juli 1940 voerden de nazi’s steeds meer discriminerende maatregelen in.
In 1942 moesten Joden een gele ster dragen.
Vanaf dat moment begonnen ook de deportaties via kamp Westerbork.
Van de 107.000 gedeporteerde Joden keerden slechts ongeveer 5.000 terug.
Joden in Nederland
Nederland heeft één van de hoogste percentages Holocaustslachtoffers in West-Europa.
Er waren weinig schuilplaatsen en geen grenzen met niet-bezette landen.
Nederland had een burgerlijk bestuur, waardoor de SS meer vrijheid had.
Veel Nederlanders waren gehoorzaam aan het gezag
Kampen in Nederland
In Nederland bestonden tijdens Tweede Wereldoorlog vijf concentratiekampen. In Ommen, Amersfoort, Schoorl, Vught en in Westerbork.
Dit waren vooral gevangenis en doorvoerkampen. Nederland kende geen vernietigingskampen, maar door de barre omstandigheden in de kampen zijn er wel veel mensen gestorven.
Anne Frank
De familie Frank woont ook in Amsterdam. Zij zijn in 1934 van Duitsland naar Amsterdam verhuisd.
Anne Frank duikt tijdens de Duitse bezetting met haar familie en vier anderen onder in het Achterhuis in Amsterdam. In 1944 worden ze ontdekt (na verraad) en Anne sterft uiteindelijk in een concentratiekamp. Haar dagboek wordt na de oorlog uitgegeven.