Argentinië H5

• Spaans
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 5,6

Historia de Argentina

Plan y objetivo

Plan de hoy:

1. la  historia de Argentina  - El peronismo

Objetivo de hoy:

1. Je weet meer over het ontstaan van het peronisme en de historische context.

2. Je kunt iets vertellen over Juan en Eva Perón

Tijdspad

1500-1800: koloniale periode (cliëntelisme)

1800-1930: Elite aan de macht (oligarchie)

1930-1950: Het volk aan de macht? (populisme)

1950-1980: Het leger aan de macht (militaire dictatuur)

Na de onafhankelijkheid: Vorming van de oligarchie

Oligarch = grootgrondbezitter

oligarchie = bestuursvorm of maatschappelijke structuur waarin de macht in handen is van een kleine, bevoorrechte elitegroep. Deze groep bepaalt het beleid vaak op basis van rijkdom, afkomst, invloed of militaire kracht. 

Opkomst van het populisme

Oligarchie maakt bevolking boos--> populistische partijen spelen hier op in. 

• Latijnse populus betekent volk.
• Populisten --> belangrijk is charismatische leider en 
• spreken namens 'de mensen' of 'het volk'. 

'De mensen zijn het zat', 'het volk pikt het niet langer' en 'het is de schuld van de elite'. Zomaar drie zinnetjes die je met een heel klein beetje speuren al snel tegenkomt in toespraken en campagnes van populistische politici. Want populisten spreken altijd namens 'de mensen' of 'het volk'. Het Latijnse woord populus betekent niet voor niets letterlijk volk.

Van oligarchie naar democratie 

(1800-2000)

 rond 1930 werden veel oligarchieën afgelost door populistische regeringen.

• nadruk op de band tussen de grote leider en het volk
• uitstralen iets samen te doen: coöperatie
• persoonlijkheidscultus rondom de leider
  

Populisme

Populus = volk (latijn)

Regeringen die de nadruk leggen op een sterke band tussen de grote leider en het volk. (De leider steunt op het leger, de door hem opgerichte vakbonden en een combinatie van sociaal beleid en propaganda.)

Belangrijk is een charismatische leider, die spreekt namens 'het volk'.

Juan en Evita Perón

https://www.youtube.com/watch?v=KD_1Z8iUDho

Bekend lied, uit belevenis van Eva Perón:  Ze vraagt het Argentijnse volk om begrip voor haar populaire status: ze heeft nooit gevraagd om roem en geld, maar ziet wel in dat het voor het Argentijnse volk lijkt alsof ze uitsluitend geeft om roem en rijkdom.

Evita Perón had veel macht en invloed op het regeringsbeleid van haar man. Vaak een te rooskleurig beeld van de regeringsperiode, tijdens Juan Perón zijn veel Nazi-kopstukken naar Argentinië gevlucht. Peronisme vorm van dictatuur

Oligarchie

Regering die is gevormd uit een kleine groep rijke en invloedrijke personen en die alle macht heeft

Wie is dit

En dit?

Links: Juan Perón

Rechts Evita Perón

Peronisme

Juan Perón - President van 1946-1955

Kwam aan de macht door een militaire staatsgreep in 1943.

Hij werd populair doordat hij: 

- Lonen verhoogde

- Arbeidsrechten invoerde

- Sociale voorzieningen uitbreidde

Sleutelpersoon Peronisme: Eva Perón

Vragen over fragment

(1) Waarom identificeert de 'gewone' Argentijn zich met haar?

(2) Wat bewondert men in haar?

(3) Welke kritiek is er op haar?

(4) Over Evita wordt altijd gezegd: Je houdt van haar, of je haat haar. Waarom?

(5) waar in het hedendaagse Argentinië is Evita nog terug te zien?

npo.nl

Straatbeeld:

Wat heeft Eva Perón bereikt?

1. Sociale hervormingen en hulp aan armen

Via de Fundación Eva Perón organiseerde ze grootschalige hulp: woningen, ziekenhuizen en scholen, uitkeringen, kleding en speelgoed voor arme gezinnen

Ze werd daardoor enorm populair bij de arbeidersklasse (los descamisados).

2. Politieke rol voor vrouwen

Ze stimuleerde vrouwen om politiek actief te worden.

Hierdoor kregen veel vrouwen voor het eerst een politieke rol (bijv. als kandidaten en organisatoren).

Het vrouwenkiesrecht kwam in 1947 tot stand; Eva Perón was een belangrijke drijvende kracht achter de invoering.

🗳️ Kregen vrouwen stemrecht door Eva Perón?

Ze was ook controversieel

1. Nauwe band met het Peronistische regime

Tegenstanders vonden het regime autoritair en populistisch. Eva werd gezien als propagandafiguur van die macht.

2. Kritiek op de stichting

De Fundación Eva Perón hielp veel mensen, maar er was weinig transparantie over geld en organisatie

3. Klassenconflict

De elite en middenklasse keken vaak neer op haar achtergrond en stijl.

Ze viel de traditionele elite openlijk aan, wat de polarisatie vergrootte.

Evita, "je houdt van haar, of je haat haar"

Doel:

Inzicht krijgen in kenmerken van militaire dictaturen

Overeenkomsten en verschillen analyseren

Verband leggen met de Koude Oorlog

Dictaturen in Zuid-Amerika

grupo 1	Videla	Argentinië
grupo 2	Pinochet	Chili
grupo 3	Stroessner	Paraguay
grupo 4	Banzer	Bolivia
grupo 5	Garrastazu Médici	Brazilië

Onderzoeksvragen

Verdeel deze vragen onderling

1. Hoe kwam hij aan de macht? (staatsgreep, verkiezing, crisis?)

2. Hoe was de economische/politieke situatie op dat moment?

3. Wie waren de politieke tegenstanders en wat gebeurde er met ze?

4. Welke rol speelde de VS?

5. Hoe eindigde het regime? Is de leider vervolgd?

Samen:

6. Wat zijn 3 kernwoorden die volgens jullie deze dictatuur typeren?

Belangrijk: wees concreet - geen vage termen

Overeenkomsten        Verschillen

Expert-opdracht

Van elk groepje gaan degene die een onderwerp hebben uitgezocht bij elkaar zitten en vullen samen de tabel van dat onderdeel in. 

Vraag: 

1) Waarom kwamen in Zuid-Amerika in deze periode zoveel militaire dictaturen voor?

2) Denk je dat deze dictaturen los van elkaar stonden?

Operación Condor

Een geheime, door de VS gesteunde militaire samenwerking tussen Zuid-Amerikaanse dictaturen.

Operación Condor

Doel: Eliminatie van vermeende communistische (en andere) afwijkende) groeperingen.

De Verenigde Staten verleenden indirecte steun via inlichtingen en training, vooral binnen de context van de Koude Oorlog.

 Operatie Condor werd in de 21ste eeuw een symbool voor grensoverschrijdende mensenrechtenschendingen.

Na WO II --> bemoeiens vanuit de VS

Doel: tegengaan communisme in Zuid-Amerika (Koude Oorlog)

Gevolgen: militaire regimes aan de macht (geholpen door VS)

Pas in de economische crisis van de jaren '80 zijn de meeste van deze regimes afgezet

Mogelijke kenmerken van een een dictatuur 

-Repressie tegen tegenstanders; verdwijningen, moorden en martelingen.

- Avondklok

-Censuur van de pers.

-Verbod tot samenkomst in groepen.

- Minimaliseren politieke partijen

-Ballingschap

Dodenvluchten Argentinië

Julio Poch

'Dwaze Moeders'

De Dwaze Moeders werden opgericht als een organisatie van moeders van slachtoffers van verdwijningen onder het Argentijnse militaire bewind (1976-1983).

‘Moeders van de Plaza de Mayo’, naar het centrale plein in Buenos Aires waar zij tot op de dag van vandaag elke donderdag een stille demonstratie houden, getooid met karakteristieke witte hoofddoeken (luiers).

Argentinië tussen 1976-1981: o.l.v. president Jorge Rafael Videla (militair bestuur)

Jorge Rafael Videla (Mercedes, provincie Buenos Aires, 2 augustus 1925 – Marcos Paz, 17 mei 2013) was van 1976 tot en met 1981 president van Argentinië. Hij kwam aan de macht door als luitenant-generaal en hoofd van de militaire junta met geweld een eind te maken aan de regering van Isabel Perón. Videla werd in maart 1981 opgevolgd door Roberto Viola.

Het dictatoriale regime van Videla staat bekend om de talloze gedwongen verdwijningen, babyontvoeringen en martelingen in de zogenaamde vuile oorlog. Hierbij zijn tussen de 9.000 en 30.000 mensen omgekomen.

In 1985 werd Videla veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor betrokkenheid bij moorden, ontvoeringen, martelingen en talrijke andere misdaden. In 1990 kreeg hij gratie van president Carlos Menem. Vanaf 1998 stond hij onder huisarrest. Zijn amnestie werd in 2006 opgeheven omdat genocide een vergrijp is waarvoor in de Argentijnse grondwet geen amnestie mogelijk is. Het hoger beroep van Videla werd afgewezen en per oktober 2008 verbleef hij in de militaire gevangenis op de basis Campo de Mayo. Op 22 december 2010 werd hij door een Argentijnse rechtbank opnieuw veroordeeld tot een levenslange celstraf voor misdaden tegen de menselijkheid.

Jorge Videla - Oud president Argentinië