05. Thema 5.3 Oren en ogen (1) 17-4

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo k, g, t
• Leerjaar 1

Thema 5: Waarneming en gedrag

Basisstof 3: Oren en ogen

Vandaag

Huiswerk bespreken

Thema 5 bs 3

Huiswerk

Maken Thema 1:

Huiswerk 17 april

Maken §5.2: af

+

Leren 5.1 + 5.2

KGT

Laat je samenvatting zien.

Doel: 

• Je kunt de delen van het oor benoemen met hun functie.
   
• Je kunt de bouw en werking van het oog beschrijven.

Begrippen uit de paragraaf

oorschelp - gehoorgang

trommelvlies - trommelholte - gehoorbeentjes

slakkenhuis - gehoorzenuw - buis van Eustachius

harde oogvlies - iris - hoornvlies - traanklieren - wimpers

oogspieren - glasachtig lichaam 

vaatvlies - netvlies - oogzenuw - gele vlek - blinde vlek

bijziend - verziend - holle lenzen - bolle lenzen

Bouw van het oor

(buitenkant)

Vangt geluiden op uit de lucht.

Geluiden zijn trillingen in de lucht.

Trillingen

Geluid bestaat uit trillingen. Deze trillingen komen door de lucht heen in jouw oor. 

Bouw van het oor (binnenkant)

(H)oren

1. Een geluidsprikkel wordt ontvangen door de zintuigcellen in het oor.

2. In de gehoorzintuig wordt de prikkel omgezet in een impuls.

3. Het impuls wordt verzonden via je zenuwen naar de hersenen.

-> Je neemt geluid waar (waarnemen).

Buis van Eustachius

Buisje tussen trommelholte en keelholte.

Zorgt ervoor dat de luchtdruk aan beide zijdes gelijkt blijft.

Bijvoorbeeld door slikken of gapen.

"Dicht klappen van je oren op grote hoogte, bijvoorbeeld in een vliegtuig"

Ontvangen

De lucht trillingen worden ontvangen door de oorschelp, daarna het gehoorgang en komt dan de trommelvlies tegen. Die trilt mee<br>

Lucht trillingen.

Geluid is trillingen in de lucht, deze kan onze oor ontvangen.<br>

Versterking

De trillingen worden versterkt door de gehoorbeentjes<br>

Omzetten

<ul><li>De gehoorbeentjes geven de trillingen door aan het slakkenhuis.</li><li>In het slakkenhuis zitten zintuigcellen die de trillingen omzetten in impulsen.</li><li>De impulsen gaan door de gehoorzenuw naar de hersenen toe.</li></ul>

Waarneming

Je hersenen ontvangen de impulsen en vertalen ze naar geluid.<br>

Leerdoel

Je beschrijft hoe het oor geluidstrillingen omzet in impulsen en hoe die bij de hersenen komen.<ul></ul>

Je beschrijft hoe het oor geluidstrillingen omzet in impulsen en hoe die bij de hersenen komen<br>

Omzetten

<ul><li>De ___________geven de trillingen door aan het ___________.</li><li>In het slakkenhuis zitten zintuigcellen die de trillingen omzetten in impulsen.</li><li>De impulsen gaan door de gehoorzenuw naar de hersenen toe.</li></ul>

Versterking

De trillingen worden versterkt door de gehoorbeentjes<br>

Ontvangen

De lucht trillingen worden ontvangen door de __________, daarna het _________ en komt dan de _________ tegen. Die trilt mee<br>

Doel: 

• Je kunt de delen van het oor benoemen met hun functie.
   
• Je kunt de bouw en werking van het oog beschrijven.

Buitenkant van het oog

Door de pupil komt licht het oog binnen

Achter de pupil ligt de lens: zorgt ervoor dat je scherp kunt zien

Het oog: de buitenkant

Wenkbrauw

Ooglid

Wimpers

Pupil

Iris

Harde oogvlies

Bouw van het oog

De bouw van de ogen

Het oog bestaat uit drie lagen: 

• harde oogvlies
• vaatvlies
• netvlies

Bouw van het oog: binnenkant

Vaatvlies: 

vlies met veel 

bloedvaten

Netvlies: zintuigcellen

liggen hierin

De bouw van de ogen

In het netvlies ligt de gele vlek: hiermee kun je het scherpst zien

De plek waar de 

oogzenuw het oog 

verlaat is 

de blinde vlek

De binnenkant van een oog

Aan het harde oogvlies zitten oogspieren vast (zie afbeelding). De oogspieren draaien de ogen in de richting waarin je kijkt.

Het oog: binnenkant

Oogspieren - draaien het oog in de richting waarin je kijkt

1

Glasachtig lichaam - houdt het netvlies op zijn plaats

2

Harde oogvlies - stevig, geeft bescherming

3

Hoornvlies - voortzetting van harde ooglives aan de voorkant (dus bescherming)

4

Vaatvlies - bevat veel bloedvaten

5

Netvlies - bevat zintuigcellen die licht waarnemen; in de zintuigcellen ontstaan dan impulsen

6

Pupil - opening in de iris, regelt de hoeveelheid licht dat door het oog komt

8

iris - voortzetting van het vaatvlies aan de voorkant (is gekleurd)

9

Gele vlek - plaats in het centrum van het netvlies. Hiermee kun je het scherpst zien.&nbsp;

10

Blinde vlek - hier verlaat de oogzenuw het oog, bevat <b>geen </b>zintuigcellen

11

Oogzenuw - brengt/ geleidt impulsen van het netvlies naar de hersenen

12

Lens - achter de iris en pupil, zorgt ervoor dat je scherp kunt zien

7

De werking van het oog

Werking oog

Zien

De lens kan boller en platter worden, zodat het licht precies op het netvlies valt

Bijziend:  dichtbij goed, veraf slecht

Holle. Negatieve lens in de bril

Bijziend: Oogbol te lang of lichtstralen worden te snel

gebroken

Verziend:  veraf goed, dichtbij slecht

Bolle, Positieve lens in de bril

Bijziend & Verziend

Bijziend: ziet dichtbij scherp. De lens is te bol of de oogbol is te lang

Verziend: ziet in de verte scherp. De lens is te plat of de oogbol te kort

Negatief & postief

Bijziend: ziet dichtbij scherp

• negatieve bril nodig

Verziend: ziet in de verte scherp

• positieve bril nodig

Bijziend & Verziend

Overzicht

Pupilreflex

Regelt de hoeveelheid licht die het oog binnen valt

Bij fel licht is de pupil...

1. klein
2. groot

Maken Thema 1:

Huiswerk 18 april

Maken §5.3: 1-4

+

Leren 5.1 + 5.2 + 5.3

KGT

Gezichtsbedrog

• Soms denk je iets te zien, terwijl het in werkelijkheid anders is. 

 • Je hersenen vertalen iets wat je ziet naar iets dat je kent

Practica 

Nr. 1  - Basisstof 1: blz. 135           : Warmte- en koude zintuigen

Nr. 2  - Basisstof 2: blz. 136         : Smaakzintuigen  (evt.)

Nr. 3  - Basisstof 2: blz. 137         : Tastknopjes

Nr. 4  - Basisstof 3: blz. 138         : De pupilreflex

Nabespreking

Hoe is het gegaan?
Wat ging goed?
Wat vond je moeilijk?
Welke vragen heb je nog?

Nog meer info en/of oefenen